ساعات کار مجاز و نحوه محاسبه اضافهکاری در طول ماه
در قوانین مختلف کار، ساعات کار مجاز در طول ماه، هفته و یا روز برای کارکنان تعیین شده است. در قوانین ایران برای شاغلان ساعات کار قانونی ۴۴ ساعت تعیین شده است که این مدت در تبصره ۱ ماده ۵۱ قانون کار نیز به کارگران و مشمولان قانون کار تعیین شده است. بدیهی است که در عمل کارها به نحوی هستند که ساعات کار در هر هفته به طور دقیق ۴۴ ساعت نمیتواند باشد. ممکن است در برخی شرایط ساعات کار در هفته بیشتر از ۴۴ ساعت و در برخی موارد کمتر از ۴۴ ساعت باشد. در قانون کار برای ساعت کار کمتر محدودیتی وجود ندارد ولی از لحاظ ساعات کار بیشتر محدودیت وجود دارد.
ساعات کار مجاز قانون کار در طول ماه
در مواد مختلفی از قانون کار در مورد ساعات کار مجاز در طول ماه بحث شده است. مبنای ساعت کاری کارگران در قانون کار تبصره ۱ ماده ۵۱ است. ساعت کاری کارگران در این ماده به این صورت تعریف شده است :
“ساعت کار در این قانون مدت زمانی است که کارگر نیرو یا وقت خود را به منظور انجام کار در اختیار کارفرما قرار میدهد. به غیر از مواردی که در این قانون مستثنی شده است ساعات کار کارگران در شبانه روز نباید از ۸ ساعت تجاوز نماید.”
تبصره ۱ ماده ۵۱- کارفرما با توافق کارگران، نماینده یا نمایندگان قانونی آنان میتواند ساعات کار را در بعضی از روزهای هفته کمتر از میزان مقرر و در دیگر روزها اضافه بر این میزان تعیین کند به شرط آنکه مجموع ساعات کار هر هفته از ۴۴ ساعت تجاوز نکند.
قانون کار
در ماده ۶۲ قانون کار روز جمعه روز تعطیل هفتگی کارگران با استفاده از مزد است. در ماده ۶۳ قانون کار نیز تعطیلات رسمی و روز ۱۱ رادیبهشت نیز با مزد تعیین شدهاند.
با توجه به مواد قانونی ذکر شده ساعات کار مجاز در طول ماه را میتوان محاسبه کرد. با توجه به اینکه هر ماه ۳۰ روز است و روزهای تعطیل اعم از جمعه و غیر جمعه با مزد هستند بنابراین با محاسبه ساعت کار روزانه و تعداد روزهای غیر تعطیل طول ماه میتوان ساعات کار مجاز در طول ماه به دست آورد.
با این فرض که هر کارگر در طول هفته و در روزهای غیر تعطیل به مدت ۶ روز (فرض اینکه روز تعطیل رسمی در داخل هفته نباشد) کار کند و ساعت کار کارگران در این ۶ روز مساوی باشد. در این حالت ساعت کار روزانه کارگر از تقسیم ۴۴ ساعت به ۶ روز به مدت ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه خواهد بود. در محاسبات ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه با رقم ۷.۳۳ (هفت و سی و سه صدم) جایگزین میشود.
برای محاسبه ساعات کار مجاز قانون کار در طول ماه نیز تعداد روزهای غیر تعطیل هر ماه در ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه ضرب میشود. به عنوان مثال اگر در طول ماه ۲۳ روز غیر تعطیل وجود داشته باشد ساعات کار مجاز در طول این ماه ۱۶۹=۷.۳۳*۲۳ ساعت خواهد بود.
اگر ساعت کار مجاز هر ماه از سال در یک جدول نوشته شود به عنوان جدول ساعات کار موظفی سالانه شناخته میشود. در اینجا میتوانید جدول ساعات کار موظفی هر سال ملاحظه کنید.
محاسبه آنلاین ساعت کاری
محاسبه ساعت کاری و قانونی کارگران مشمول قانون کار به صورت آنلاین بسیار ساده بوده و کافی است طبق تصویر از منوی باز شونده دربالای صفحه، ماه مد نظر انتخاب شود. پس از انتخاب ماه به ترتیب سال، ماه، روزهای ماه، تعداد جمعه، تعداد تعطیل رسمی غیر جمعه، تعداد روز کاری و ساعت کار موظفی و قانونی نمایش داده میشود.
پس برای محاسبه ساعت کاری نیازی به انجام محاسبات به صورت دستی وجود ندارد و کافی است که از محاسبه آنلاین ساعت کار کارتابان استفاده کنید.
آیا کار بیش از ساعات کار مجاز ماهانه ممنوع است؟
اگر به متن ماده ۵۱ قانون کار توجه شود عبارت «به غیر از مواردی که در این قانون مستثنی شده است» به این موضوع اشاره دارد که در قانون کار کارگران در شرایط خاصی بیشتر از ساعات کار مجاز ماهانه میتوانند مشغول به کار باشند.
در چه مواردی ساعت کاری کارگران میتواند بیشتر از ساعت کار قانونی باشد؟
۱-اضافه کاری عادی کارگران
در قانون کار در چند حالت اضافه کاری کارگران مجاز شده است. ابتدا در ماده ۵۹ قانون کار ارجاع اضافه کاری در شرایط عادی را با رعایت شرایط زیر مجاز دانسته است:
الف) موافقت کارگر
ب) پرداخت ۴۰% اضافه بر مزد هر ساعت کار عادی
در ادامه و در تبصره همان ماده سقف اضافه کاری عادی کارگران به ۴ ساعت در روز محدود شده است. بنابراین کارفرما نمیتواند در شرایط عادی بیش از ۴ ساعت اضافه کاری به کارگران ارجاع کند.
۲-اضافه کاری استثنایی کارگران
در ماده ۶۰ قانون کار اضافه کاری استثنایی بیشتر از ۴ ساعت در روز پیش بینی شده است. در ماده ۶۰ تنها در شرایطی ارجاع کار اضافه بیشتر از میزان مقرر در ماده ۵۹ مجاز دانسته شده که موارد زیر پیش آمده باشد:
الف) برای پیشگیری از حوادث قابل پیش بینی و یا بهسازی و ترمیم خرابی و خسارتهای که نتیجه حوادث مذکور است.
ب) در صورتی که فعالیت کارگاه به دلیل بروز حوادث و یا اتفاق طبیعی مانند سیل، زلزله و یا اوضاع و احوال غیر قابل پیش بینی دیگر متوقف شده باشد و کارگران برای بازگرداندن فعالیت به کارگاه مشغول به کار باشند.
اهمیتی که اضافه کاری استثنایی برای قانونگذار دارد کارفرما را مکلف کرده که پس از انجام اضافه کاری استثنایی حداکثر تا ۴۸ ساعت موضوع را به اداره کار محل اطلاع دهد. اداره کار ضرورت و مدت اضافه کاری را تعیین میکند.
بیشتر بخوانید: نحوهی محاسبه اضافه کاری و تعطیل کاری و جمعه کاری در قانون کار
آیا ساعت موظفی بر حقوق و اضافه کاری تاثیر دارد؟
چنانچه ساعت کارکرد کارکنان بیشتر از ساعات موظفی باشد، اضافه کاری محسوب شده و فوقالعاده اضافه کاری با ضریب ۱۴۰ درصد پرداخت میشود. اما اگر ساعات کارکرد کمتر از ساعات موظفی باشد، کسر کار لحاظ شده و کارفرما میتواند به تناسب آن از حقوق ومزایای کارگر کسر کند. جهت محاسبه آنلاین اضافه کاری اینجا کلیک کنید.
برخی سوالات و دیدگاههای اشتباه و درست در مورد ساعات کاری کارگران طبق مقررات اداره کار
۱- منظور از ۱۹۲ ساعت کار چیست؟
بسیار شنیده می شود که ساعات کار موظفی و مجاز در طول هر ماه برای کارگران باید معادل ۱۹۲ ساعت کار باشد. علت رایج شدن این دیدگاه این است که اگر ماهی را فرض کنیم که غیر از ۴ جمعه هیچ تعطیل رسمی دیگری نداشته باشد. در این ماه تعداد روزهای کاری ۲۶ روز خواهد بود که با ضرب در ساعت کار روزانه کارگران که ۷.۳۳ است عدد ۱۹۲ ساعت به دست میآید.
این دیدگاه نه اشتباه کامل است و نه درست. بلکه در برخی ماهها که تعداد روز غیر تعطیل ۲۶ روز است ساعات کار مجاز ماهانه ۱۹۲ ساعت خواهد بود. پس منظور از ۱۹۲ ساعت کار میتواند چنین ماه هایی باشد.
۲- آیا ۲۲۰ ساعت کار در ماه برای کارگران در قانون کار تعریف شده است؟
ریشه بوجود آمده این دیدگاه که کاملا اشتباه است از اینجا بوجود آمده که تعداد کل ۳۰ روز ماه را در ساعت کار موظفی روزانه کارگران که ۷.۳۳ است ضرب کنیم. با این محاسابت ۲۲۰ ساعت کار در ماه برای کارگران به دست می آید.
همانطور که گفته شد این دیدگاه اشتباه است و در هیچ ماهی از سال ساعت کار موظفی ماهانه ۲۲۰ ساعت نخواهد بود.
۳- منظور از ساعت کاری اداره کار چیست؟
در قانون کار ساعت کار موظفی برای کارگران به میزان ۴۴ ساعت در هفته تعیین شده است. با توجه به اینکه روزهای تعطیل رسمی با مزد هستند بنابراین ساعت کاری اداره کار برای هر روز معادل ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه خواهد بود. در صورت توافق کارگران و کارفرما این ساعت کاری میتواند در برخی روزها کمتر شود. در کل باید ۴۴ ساعت کار انجام شود.
۴- آیا کار بیشتر از ساعات کار مجاز ماهانه برای کارگران قانونی است؟
در مواد 59 و ۶۰ قانون قانون کار اضافه کاری عادی و استثنائی پیشبینی شده است. با توافق کارگر ارجاع اضافه کاری عادی روزانه ۴ ساعت در شرایط عادی و ارجاع اضافه کاری حداکثر ۸ ساعت در شرایط استثنایی که در متن مقاله توضیح داده شده مجاز است. برای هر ساعت کار اضافه، پرداخت ۴۰ درصد مازاد بر مزد کارگر الزامی است.
سلام من صندوقدار بیمارستانم که نوبت کاری دارم کار پذیرش وکلا تشکیل پرونده وترخیص انجام میدم و کاملا هرماه۱۹۲ ساعت باید پر کنم بدون اینکه روزهای تعطیل اضافه حقوق یا ضریبی درنظر گرفته شود مثل جمعه ها لطفا من را راهنمایی بفرمایید متشکرم
سلام
برای ساعت کارکرد مازاد بر موظفی اضافه کاری تعلق می گیرد. اگر جمعه ها هم سر کار باشید علاوه بر اضافه کاری، فوق العاده جمعه کاری نیز باید پرداخت شود.
با سلام
ساعت کار ۱۹۲ ساعت در ماه درسته یا ۱۹۰ ساعت؟
(تعداد روزهای کاری ۲۶ روز است که با ضرب در ساعت کار روزانه کارگران که ۷.۳۳ است عدد ۱۹۲ ساعت به دست میآید)
مگر (۲۶*۷.۳۳) نمیشه ۱۹۰ ساعت پس چرا میگید ۱۹۲ ساعت (شاید ۸*۲۶ کردین شده ۱۹۲ ساعت چرا؟)
لطفا این ابهام برای من برطرف کنید با سپاس
برای محاسبه ساعات کار قانونی و موظفی کارگران باید تعداد روزهای غیر تعطیل (تعداد کل روزهای ماه منهای جمعه ها منهای سایر تعطیلات رسمی) در عدد ۷/۳۳ ضرب شود. با توجه به وجود تعطیلات متفاوت در ماه ها ساعت کار موظفی هر ماه نسبت به ماه دیگر ممکن است متفاوت باشد.