سلام
مامور خرید به عنوان امین کارفرما، مالی را از کارفرما امانت می گیرد و طبق درخواست کارفرما، باید عین مالی که کارفرما از او خواسته را تهیه کرده و تحویل دهد.
تا زمان خرید وسیله، پول کارفرما نزد کارگر امانت بوده و بعد از خرید، جنس خریداری شده.
اگر هیچ توافقی بین کارفرما و مسئول خرید مبنی بر اینکه مسئول خرید ید امانی دارد یا ید ضمانی، ید امانی تلقی میشود.
اگر ید امانی باشد، زمانی امانت گیرنده یا مسئول خرید، ضامن جبران خسارت میشود که قصور آن شخص در تلف مال ثابت شود.
به طور مثال، خودرویی به شخصی امانت داده میشود و از او خواسته میشود که این خودرو را فقط در داخل شهر استفاده نماید، تا زمانی که خودرو داخل شهر بوده باشد، ید امانی است یعنی وسیله در دست شخص امانت است و اگر به دلایلی مثل سقوط دیوار و ...، خسارتی بر آن وارد شود و شخص امانت گیرنده تقصیری در آن نداشته باشد در این صورت ضامن جبران خسارت نخواهد بود.
اما اگر غیر توصیه امانت دهنده عمل شود یعنی خودرو به خارج از شهر منتقل شده باشد ید امانی به ضمانی تبدیل شده و امانت گیرنده بدون توجه به قصور و بی احتیاطی و سهل انگاری مسئول جبران خسارت خواهد بود.
اصولا مامور خرید ید امانی دارد مگر اینکه در قرارداد کار یا در توافقات بعدی، کارفرما تعیین کرده باشد که "مسئول خرید، ضامن جبران خسارات وارده خواهد بود. حتی اگر بدون قصور شخص مسئول تلف شده باشد." در این صورت مامور خرید مکلف است خسارت وارده را جبران کند.
اگر این توافق (ید ضمانی) وجود نداشته باشد و مامور خرید در مسیر عادیِ خرید از مراکز معمول و مجاز بوده باشد ضمانتی در مقابل اقلام سرقتی نخواهد داشت. در صورت سرقت أموال کارفرما، مساله از طریق مراجع انتظامی و دادگستری قابل پیگیری است.
اگر با وجود اینکه در قرارداد یا توافق، ید ضمانی ذکر نشده باشد و کافرما مدعی شود که مامور خرید ضامن جبران خسارت است در این صورت باید قصور مامور خرید را در دادگاه اثبات کند. مامور خرید میتواند اتیان سوگند نماید که قصوری در این اتفاق نداشته است و اگر کارفرما نیز نتواند ثابت کند، مامور خرید ضامن جبران خسارت نخواهد بود.
در نهایت در این موضوع دو اصل مطرح است؛ اگر کارفرما مال خود را به صورت ضمانی به مامور تحویل نداده باشد و سرقت اتفاق بیفتد و سرقت محرز باشد که مامور خرید در این سرقت قصوری نداشته است، نمیتوان از مامور خرید جبران خسارت را مطالبه کرد.
اگر در قرارداد یا توافق، چنین ذکر شود که مامور خرید در هر حال ضامن جبران خسارات وارده خواهد بود، در این صورت چه ناشی از تقصیر و قصور مامور خرید بوده باشد و چه ناشی از قصور او نباشد مامور خرید مسئول و ضامن جبران خسارت خواهد بود. برای جبران خسارت یا باید مالی که کارفرما خواسته باید از طرف مامور خرید تهیه و ارائه شود و یا مبلغی که کارفرما در اختیار وی قرار داده عودت داده شود.
