قانون بیمه بیکاری مصوب ۱۳۶۶/۰۳/۲۴ با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده ۱ (منسوخه ۱۴۰۲/۰۷/۲۰)- کلیه مشمولین قانون تامین اجتماعی (کارفرمایان، کارگران، کارگاهها، موسسات تولیدی، خدماتی، صنعتی و کشاورزی) که به هر نحو از امکانات دولتی مثل ارز، انرژی، مواد اولیه و اعتبارات بانکی استفاده مینمایند مکلف به اجرای این قانون میباشند.
تبصره – گروههای زیر از شمول مقررات این قانون مستثنی میباشند:
۱- بازنشستگان و ازکارافتادگان کلی
۲- صاحبان حرف و مشاغل آزاد
۳- اتباع خارجی
ماده ۲- بیکار از نظر این قانون فردی است که مشمول این قانون بوده و بدون میل و اراده بیکار شده و آماده کار باشد.
تبصره ۱- آن دسته از بیمهشدگانی که به علت تغییرات ساختار اقتصادی واحد مربوطه به تشخیص شورای عالی کار بیکار موقت شناخته شوند نیز مشمول مقررات این قانون خواهند بود.
تبصره ۲ (منسوخه ۱۴۰۲/۰۷/۲۰)- کارگران فصلی اعم از مشمولین قانون کار و قانون کار کشاورزی و آن دسته از کارگرانی که تحت هر عنوان از محل اعتبارات بودجه عمومی دستمزد يا حقوق دريافت میدارند (به استثنای كاركنان صنايع و كارخانجات و كارگاهها كه مشمول ماده ۲ خواهند بود) با تصويب هيات وزيران به تدريج مشمول اين قانون خواهد بود.
ماده ۳- بيمه بيكاری بعنوان يكی از حمايتهای تامين اجتماعی است و سازمان تامين اجتماعی مكلف است با دريافت حق بيمه مقرر به بيمهشدگانی كه طبق مقررات اين قانون بيكار میشوند مقرری ايام بيكاری پرداخت نمايد.
ماده ۴- بيمهشده با معرفی كتبی كميتهای مركب از كارفرما و شورای اسلامی كار مبنی بر بيكاری و تاييد وزارت كار و امور اجتماعی از مزايای اين قانون منتفع خواهد شد. در مورد بيكاران موقت در صورت استفاده از مقرری بيمه بيكاری مزايای وی از لحاظ مقررات قانون كار و همچنين تامين اجتماعی محفوظ خواهد بود مدت دريافت مقرری بيمه بيكاری جز سوابق كار نامبرده محسوب خواهد شد.
تبصره ۱- بيكاران مشمول اين قانون كما فیالسابق كليه حقوق و مزايا و خسارات مربوطه (موضوع قانون كار) را دريافت خواهند نمود.
تبصره ۲- در آن دسته از واحدهای مشمول اين قانون كه شورای اسلامی كار تشكيل نشده باشد معرفینامه انجمن صنفی يا نماينده قانونی كارگر در حكم نظر شورای اسلامی كار میباشد.
ماده ۵- حق بيمه بيكاری به ميزان ۳% مزد بيمهشده میباشد كه كلا توسط كارفرما تامين و پرداخت خواهد شد.
تبصره ۱- مزد بيمهشده و نحوه تشخيص و تعيين حق بيمه بيكاری، چگونگی وصول آن، تكليف بيمهشده و كارفرما و همچنين نحوه رسيدگی به اعتراض و ساير مقررات مربوطه در اين مورد بر اساس ضوابطی است كه برای حق بيمه ساير حمايتهای تامين اجتماعی در قانون و مقررات تامين اجتماعی پيشبينی شده است.
تبصره ۲- مابه ازای سهم دولت موضوع ماده ۲۸ قانون تامين اجتماعی در مدت اجرای قانون برای بيمهشدگان بيكار كماكان بايستی بر اساس آخرين حقوق و مزايای بيكاران محاسبه و در حساب بدهكاری دولت منظور و مكلف است حداكثر دو سال بعد از اجرای آزمايشی به حساب صندوق بيمه بيكاری پرداخت نمايد.
تبصره ۳- كارفرما موظف است قبل از بيكار شدن بيمهشده حداقل ۶ ماه حق بيمه بيكاری را پرداخت نموده باشد كسری مدت پرداخت حق بيمه بيكاری مربوط به كارگرانی كه از تاريخ تصويب قانون بيكاری و سابقه حق بيمه بيكاری آنان كمتر از ۶ ماه میباشد بطور يكجا محاسبه كه میبايستی توسط كارفرمايان پرداخت گردد.
ماده ۶- بيمهشدگان بيكار در صورت احراز شرايط زير استحقاق دريافت مقرری ايام بيكاری را خواهند داشت.
الف – بيمهشده قبل از بيكار شدن حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت حق بيمه را داشته باشد.
ب – بيمهشده مكلف است ظرف ۱۵ روز از تاريخ بيكاری با اعلام مراتب بيكاری به واحدهای كار و امور اجتماعی آمادگی خود را برای اشتغال به كار تخصصی و يا مشابه آن اطلاع دهد.
ج – بيمهشده بيكار در صورت لزوم در دورههای كارآموزی و سوادآموزی كه توسط واحد كار و امور اجتماعی و نهضت سوادآموزی تعيين میشود شركت نموده و هر دو ماه يكبار گواهی لازم در اين مورد را به شعب تامين اجتماعی تسليم نمايد.
تبصره ۱- تاريخ استفاده از مزايای بيمه بيكاری از ۰۱ /۰۱ /۱۳۶۵ تعيين میگردد. نحوه شمول بيكاران واجد شرايط سال ۶۵ بشرح زير است:
آن دسته از كارگرانی كه در طول سال ۶۵ نزد سازمان تامين اجتماعی بيمه بودهاند و شخصا بر خلاف ميل و اراده خود بيكار شده و در واحدهای كار و امور اجتماعی طرح شكايت نمودهاند با رعايت بند ج اين ماده مشمول خواهند بود.
تبصره ۲- كارگرانی كه در زمان دريافت مستمری بيكاری به شغل يا مشاغلی گمارده شوند كه ميزان حقوق و مزايای آن از مستمری بيكاری كمتر باشد مابهالتفاوت دريافتی بيمهشده از صندوق بيمه بيكاری پرداخت خواهد شد.
تبصره ۳ (منسوخه ۱۳۹۹/۰۸/۰۵)- ايامی كه بيمهشده در زمان اشتغال غرامت دستمزد ايام بيماری يا بارداری دريافت میدارد در حكم سوابق پرداخت حق بيمه بيكاری خواهد بود.
تبصره ۴- مدت دريافت مقری بيمه بيكاری جز سوابق بيمهشده از نظر بازنشستگی از كارافتادگی و فوت محسوب خواهد شد.
تبصره ۵- مبنای محاسبه برای حمايتهای موضوع اين قانون آخرين زمان اشتغال بيمهشدگان خواهد شد.
ماده ۷- مدت پرداخت مقرری ايام بيكاران و ميزان آن بشرح زير میباشد:
الف – مدت پرداخت مقرری از زمان برخورداری از مزايای بيمه بيكاری برای بيمهشدگان متاهل ۲ سال و مجرد يكسال خواهد بود كه در صورت اشتغال مجدد مقرری بيمه بيكاری قطع میگردد و در صورت تكرار بيكاری غيرارادی به تاييد وزارت كار و امور اجتماعی مجددا مقرری بيمه بيكاری برقرار خواهد شد.
ب – مقرری ايام بيكاری از روز اول بيكاری به ميزان حداقل حقوقی كه از طرف شورای عالی كار تعيين شده است پرداخت میگردد. به مقرری افراد متاهل تا چهار نفر از عائله تحت تكفل به نسبت هر يک از افراد به ميزان ۲۰ درصد حداقل دستمزد تعيين شده برای افراد مجرد به مقرری افزوده خواهد شد.
تبصره ۱- عائله تحت تكفل موضوع اين ماده همان افرادی هستند كه در ماده ۵۸ قانون تامين اجتماعی مشخص شدهاند.
تبصره ۲ (منسوخه ۱۳۹۹/۰۸/۰۵)- بيمهشده بيكار و افراد تحت تكفل، در مدت دريافت مقرری ايام بيكاری به طور رايگان از خدمات درمانی موضوع بند الف و بند ب ماده ۳ قانون تامين اجتماعی استفاده خواهند كرد.
تبصره ۳- مقرری ايام بيكاری مانند ساير مستمریهای تامين اجتماعی از پرداخت هرگونه ماليات معاف خواهد بود.
ماده ۸- در موارد زير مقرري ايام بيكاری قطع خواهد شد.
الف – زمانیكه بيمهشده مجددا اشتغال بكار يابد.
ب – بنا به اعلام واحد كار و امور اجتماعی محل و يا نهضت سوادآموزی بيمهشده بيكار بدون عذرموجه از شركت در دورههای كارآموزی و يا سوادآموزی خودداری نمايد.
ج – بيمهشده بيكار از قبول شغل تخصصی خود و يا شغل مشابه پيشنهادی خودداری ورزد.
د – بيمهشده بيكار ضمن دريافت مقرری مزد ايام بيكاری مشمول استفاده از مستمری بازنشستگی و يا از كارافتادگی شود.
هـ – بيمهشده به نحوی از انحا با دريافت مزد ايام بلاتكليفی به كار مربوطه اعاده گردد.
تبصره ۱- در صورتيكه پس از پرداخت مقرری ايام بيكاری محرز شود كه بيكاری بيمهشده ناشی از ميل و اراده او بوده است كارگر موظف به استرداد وجوه دريافتی به سازمان خواهد بود و مشمولين بند (هـ) اين ماده مكلف به بازپرداخت سهم بيمه بيكاری به سازمان تامين اجتماعی خواهند بود.
تبصره ۲- چنانچه بيمهشده بيكار اشتغال مجدد خود را مكتوم داشته و مقرری ايام بيكاری را دريافت كرده باشد، ملزم به بازپرداخت مقرری دريافتی از تاريخ اشتغال خواهد بود.
تبصره ۳- دريافت كمک هزينه حين كارآموزی مانع استفاده از مقرری ايام بيكاری نخواهد بود.
ماده ۹- كارفرمايان، شوراهای اسلامی و يا نمايندگان كارگران موظفند ضمن هماهنگی با يكديگر فهرست محلهای خالی شغل را كه ايجاد میشود به مراكز خدمات اشتغال محل اعلام نمايند محلهای شغلی مذكور منحصرا توسط مراكز خدمات اشتغال و با معرفی بيكاران تامين میگردد.
تبصره ۱- دولت مكلف است هر ساله از طريق سيستم بانكی و با استفاده از اعتبارات قرضالحسنه طرحهای اشتغال زای مشخصی را جهت اشتغال بكار بيكاران مشمول اين قانون در بودجه سالانه كشور پيشبينی و راسا يا از طريق شركتهای تعاونی و يا خصوصی و با نظارت وزارت كار و امور اجتماعی بموقع اجرا گذارد.
تبصره ۲ (منسوخه ۱۴۰۲/۰۷/۲۰)- بیکاران مشمول این قانون در اخذ پروانههای کسب و کار و موافقت اصولی و تاسیس واحدهای اقتصادی از وزارتخانههای صنعتی، کشاورزی، و خدماتی با معرفی وزارت کار و امور اجتماعی در اولویت قرار خواهند داشت.
تبصره ۳ (منسوخه ۱۴۰۲/۰۷/۲۰)- سازمان آموزش فنی و حرفهای وزارت کار و امور اجتماعی مکلف است همزمان با اجرای قانون بیمه بیکاری آموزش مهراتهای مورد نیاز بازار کار و نیز بازآموزی و تجدید مهارت کارگران تحت پوشش بیمه بیکاری موضوع بند ج ماده ۶ این قانون را در مراکز آموزش فنی و حرفهای و در مراکز آموزش جوار کارخانجات فراهم نماید.
تبصره ۴- نهضت سوادآموزی مکلف است با همکاری کارفرمایان و وزارتخانههای مربوط نسبت به تشکیل کلاسهای سوادآموزی برای آن دسته از بیسوادان مشمول این قانون اقدام نماید.
ماده ۱۰- وزارت کار و امور اجتماعی مکلف است ظرف ۶ ماه برای کلیه مشمولین قانون کار شناسنامه کار حاوی وضعیت اشتغال و بیکاری و نوع مهارت و سایر مشخصات شغلی آنان را تهیه نماید.
ماده ۱۱- سازمان تامین اجتماعی مکلف است حسابهای درآمد حق بیمه بیکاری و پرداخت مقرری ایام بیکاری موضوع این قانون را جداگانه نگهداری و در صورتهای مالی خود منعکس نماید و گزارش عملکرد مالی خود را هر ۶ ماه یکبار به شورای عالی کار شورای عالی تامین اجتماعی و کمیسیون کار و امور اجتماعی مجلس شورای اسلامی ارائه نماید.
ماده ۱۲- مدت اجرای این قانون سه سال بهطور آزمایشی بوده و سازمان مکلف است که هزینههای موضوع این قانون را منحصرا از محل درآمدهای ناشی از آن تامین نماید.
در پایان دوره آزمایشی مازاد عملیات مالی ناشی از اجرای این قانون در صورت تایید ادامه اجرای آن به حساب ذخیره صندوق بیمه بیکاری منظور و در صورت کسری تا مبلغ ۳۰ میلیارد ریال از محل ذخیره سازمان تامین اجتماعی به حساب بیمه بیکاری مذکور واریز و مازاد بر آن به حساب دولت منظور خواهد شد.
ماده ۱۳- وزارت کار و امور اجتماعی و سازمان تامین اجتماعی مجری این قانون خواهند بود.
ماده ۱۴- سازمان تامین اجتماعی و وزارت کار و امور اجتماعی موظفند گزارش عملکرد اجرای این قانون را شش ماه قبل از پایان دوره آزمایشی با نتیجه تجربیات حاصله و گزارش عملکرد و عنداللزوم تجدیدنظر در میزان حق بیمه موضوع ماده ۵ این قانون را جهت اجرای دائم آن به هیات دولت برای بررسی و تقدیم به مجلس شورای اسلامی تسلیم نمایند.
ماده ۱۵- آییننامه اجرایی این قانون ظرف یک ماه توسط وزارت کار و امور اجتماعی و سازمان تامین اجتماعی تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
قانون فوق مشتمل بر پانزده ماده و بیست و چهار تبصره در جلسه روز یکشنبه بیست و چهارم خرداد ماه یکهزار و سیصد و شصت و شش مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ دوم تیر ماه یکهزار و سیصد و شصت و شش به تایید شورای نگهبان رسیده است.
اکبر هاشمی
رییس مجلس شورای اسلامی
