نحوه‌ی محاسبه اضافه کاری مرخصی استحقاقی کارگران

اضافه کاری روزهای مرخصی استحقاقی بامزد کارگران چگونه حساب می‌شود؟

قوانین و مقررات مرخصی استحقاقی در قانون کار

گاهی ممکن است کارگران با عدم موافقت کارفرما در رابطه با مرخصی روبه‌رو شوند. اما طبق ماده ۶۴ قانون کار کارگران می‌توانند در طول سال از ۲۶ روز کاری مرخصی استحقاقی و بامزد استفاده نمایند. معنی و مفهوم مرخصی استحقاقی بامزد این است که کارگر می‌تواند با درخواست مرخصی قبلی و موافقت کارفرما سر کار حاضر نباشد ولی هم مزد و مزایای آن روز را دریافت نماید و هم بیمه برای ایام مرخصی استحقاقی واریز شود. در ادامه به محاسبه اضافه‌کاری مرخصی استحقاقی می‌پردازیم.

در ماده ۶۶ قانون کار معین شده است که کارگر نمی‌تواند از ۲۶ روز مرخصی استحقاقی خود بیشتر از ۹ روز را ذخیره نماید. یعنی هر کارگر باید در طول سال از مرخصی استحقاقی خود استفاده نماید.

مرخصی استحقاقی می‌تواند به صورت مرخصی ساعتی و یا مرخصی روزانه استفاده شود و هر مدتی که کارگر از مرخصی استفاده نماید از مرخصی استحقاقی سالانه وی کسر می‌شود.

در پایان قرارداد کار به هر مدت (سالانه، ماهانه، دائمی) مبلغ معادل مانده مرخصی کارگران باید از طرف کارفرما بازخرید شود. گاهی ممکن است کارگران با عدم موافقت کارفرما با مرخصی، روبه رو شوند.

نحوه‌ی محاسبه اضافه کاری کارگران

همانگونه که در پست “نحوه ی محاسبه اضافه کاری و تعطیل کاری و جمعه کاری در قانون کار” به طور کامل توضیح داده شده چنانچه کارگری بیشتر از ساعات کار موظفی قانون کار مشغول به کار باشد به وی اضافه کاری تعلق می‌گیرد.

نحوه‌ی محاسبه اضافه‌کاری مرخصی استحقاقی

با توجه به اینکه تاثیر مرخصی بر اضافه کاری موضوع شفافی و مشخصی در قانون کار نیست لذا برای حالت‌های مختلف با چند مثال موضوع تشریح می‌شود.

مثال ۱: نحوه محاسبه اضافه‌کاری مرخصی استحقاقی کارگران روزکار

محاسبه اضافه کاری در حالت بدون مرخصی استحقاقی

فرض کنید کارگری هر روز (از شنبه تا پنج شنبه غیر از تعطیلات رسمی) از ساعت ۷ صبح لغایت ۱۹ (با کسر نیم ساعت زمان استراحت و صرف غذا) به مدت ۱۱ و نیم ساعت سرکار است. ساعات کار موظفی روزانه کارگران عادی 7ساعت و ۲۰ دقیقه است بنابراین کارگر مزبور هر روز حدود ۴ ساعت اضافه کاری انجام می‌دهد.

اگر یک ماه ۳۰ روزه که ۴ جمعه داشته و تعطیل دیگری ندارد:

کارکرد موظفی این ماه: ۲۶*۷.۳۳=۱۹۱ ساعت

کارکرد واقعی کارگر در این ماه: ۲۶*۱۱.۵=۲۹۹ ساعت

اضافه کاری = کارکرد واقعی – کارکرد موظفی (۲۹۹-۱۹۱ = ۱۰۴ ساعت)

محاسبه اضافه کاری مرخصی استحقاقی در استفاده از مرخصی استحقاقی

اگر این کارگر در طول این ماه دو روز کاری را به مرخصی استحقاقی برود:

کارکرد موظفی این ماه : ۲۶*۷.۳۳=۱۹۱ ساعت

کارکرد واقعی کارگر در این ماه: (ساعات کار در کارگاه + ساعات مرخصی استحقاقی)

ساعات کار در کارگاه ۲۴*۱۱.۵=۲۷۶ ساعت

ساعات مرخصی استحقاقی = ۲*۷.۳۳=۱۴.۶۶ ساعت

کارکرد واقعی = ۱۴.۶۶+۲۷۶=۲۹۱ ساعت

اضافه کاری = کارکرد واقعی – کارکرد موظفی (۲۹۱-۱۹۱ = ۱۰۰ ساعت)

از مرخصی سالانه نیز به مدت دوروز کاری 7ساعت و ۲۰ دقیقه کسر می‌شود.

نتیجه‌گیری : ملاحظه شد که ساعات مرخصی استحقاقی عین این است که کارگر در کارگاه مشغول به کار است.

مثال ۲ : نحوه محاسبه اضافه کاری مرخصی استحقاقی کارگران با کارکرد ۱۲ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت

فرض کنید کارگری ۱۲ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت دارد. در طول یک ماه ۳۰ روزه بدون تعطیل رسمی غیر از جمعه این کارگر ۲۰ شیفت ۱۲ ساعته سر کار خواهد بود.

محاسبه اضافه کار در حالت بدون استفاده از مرخصی استحقاقی

کارکرد موظفی این ماه : ۲۶*۷.۳۳=۱۹۱ ساعت

کارکرد واقعی کارگر در این ماه : ۲۰*۱۲=۲۴۰ ساعت

اضافه کاری = کارکرد واقعی – کارکرد موظفی (۲۴۰-۱۹۱ = ۴۹ ساعت)

حالت با استفاده از مرخصی استحقاقی و محاسبه مرخصی روزانه ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه

اگر این کارگر در طول این ماه دو روز کاری را به مرخصی استحقاقی برود.

کارکرد موظفی این ماه: ۲۶*۷.۳۳=۱۹۱ ساعت

کارکرد واقعی کارگر در این ماه: (ساعات کار در کارگاه + ساعات مرخصی استحقاقی)

ساعات کار در کارگاه ۱۸*۱۲=۲۱۶ ساعت

ساعات مرخصی استحقاقی = ۲*۷.۳۳=۱۴.۶۶ ساعت

کارکرد واقعی = ۱۴.۶۶+۲۱۶=۲۳۱ ساعت

اضافه کاری = کارکرد واقعی – کارکرد موظفی (۲۳۱-۱۹۱ = ۴۰ ساعت)

از مرخصی سالانه نیز به مدت دوروز کاری 7ساعت و ۲۰ دقیقه کسر می‌شود.

حالت با استفاده از مرخصی استحقاقی و محاسبه مرخصی روزانه ۱۲ ساعت

اگر این کارگر در طول این ماه دو روز کاری را به مرخصی استحقاقی برود:

کارکرد موظفی این ماه: ۲۶*۷.۳۳=۱۹۱ ساعت

کارکرد واقعی کارگر در این ماه: (ساعات کار در کارگاه + ساعات مرخصی استحقاقی)

ساعات کار در کارگاه ۱۸*۱۲=۲۱۶ ساعت

ساعات مرخصی استحقاقی = ۲*۱۲=۲۴ ساعت

کارکرد واقعی = ۲۴+۲۱۶=۲۴۰ ساعت

اضافه کاری = کارکرد واقعی – کارکرد موظفی(۲۴۰-۱۹۱ = ۴۹ ساعت)

از مرخصی سالانه نیز به مدت دوروز کاری ۱۲  ساعت کسر می‌شود.

نتیجه گیری: ملاحظه شد که ساعات مرخصی استحقاقی عین این است که کارگر در کارگاه مشغول به کار است و به همان اندازه که از مرخصی سالانه کارگر کسر می‌شود به همان اندازه نیز در آن ماه کارکرد حساب می‌شود.

توجه: حالت دوم و احتساب مرخصی ۱۲ ساعته به نظر قانون نزدیک تر است و این روش توصیه می‌شود.

در کارهایی که ساعات کاری هر نوبت از ساعات کار عادی ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه بیشتر است در صورت استفاده از مرخصی برای هر نوبت کاری به اندازه ساعات کار موظفی موجود در آن نوبت کاری کسر می‌شود.

به عنوان مثال در کارهای ۱۲-۲۴ اگر در طول ماه ۲۰ نوبت کاری ۱۲ ساعته باشد کارکرد کارگر ۲۴۰ ساعت خواهد بود. بنابراین قسمتی از هر نوبت ۱۲ ساعته موظفی و قسمتی اضافه کار است.

اگر اردیبهشت ۱۴۰۰ را در نظر بگیریم ساعات کار موظفی ماهانه ۱۶۹ ساعت است. با تقسیم ۱۶۹ به ۲۰ نوبت کاری ساعات کار موظفی موجود در هر نوبت کاری به دست می‌آید.

169/20=8.45

یعنی از هر نوبت کاری ۱۲ ساعته ۸ ساعت و ۲۷ دقیقه موظفی و ۳ ساعت و ۳۳ دقیقه اضافه کار.

بنابراین در مرخصی هر نوبت کاری در اردیبهشت باید تقریبا ۸ و نیم ساعت از مرخصی استحقاقی کسر شود.

این رقم برای ماه‌های مختلف متفاوت خواهد بود.

مثال ۳: نحوه محاسبه اضافه کاری مرخصی استحقاقی کارگران با کارکرد ۲۴ ساعت کار و ۴۸ ساعت استراحت

فرض کنید کارگری ۲۴ ساعت کار و ۴۸ ساعت استراحت دارد. در طول یک ماه ۳۰ روزه بدون تعطیل رسمی غیر از جمعه این کارگر ۱۰ شیفت ۲۴ ساعته سر کار خواهد بود.

حالت بدون استفاده از مرخصی استحقاقی

کارکرد موظفی این ماه: ۲۶*۷.۳۳=۱۹۱ ساعت

کارکرد واقعی کارگر در این ماه: ۱۰*۲۴=۲۴۰ ساعت

اضافه کاری = کارکرد واقعی – کارکرد موظفی (۲۴۰-۱۹۱ = ۴۹ ساعت)

حالت با استفاده از مرخصی استحقاقی و محاسبه مرخصی روزانه ۲۴ ساعت

اگر این کارگر در طول این ماه یک روز کاری را به مرخصی استحقاقی برود:

کارکرد موظفی این ماه: ۲۶*۷.۳۳=۱۹۱ ساعت

کارکرد واقعی کارگر در این ماه: (ساعات کار در کارگاه + ساعات مرخصی استحقاقی)

ساعات کار در کارگاه ۲۴*۹=۲۱۶ ساعت

ساعات مرخصی استحقاقی = ۱*۲۴=۲۴ ساعت

کارکرد واقعی = ۲۴+۲۱۶=۲۴۰ ساعت

اضافه کاری = کارکرد واقعی – کارکرد موظفی (۲۴۰-۱۹۱ = ۴۹ ساعت)

از مرخصی سالانه نیز به مدت ۲۴  ساعت کسر می‌شود.

نتیجه گیری : ملاحظه شد که ساعات مرخصی استحقاقی عین این است که کارگر در کارگاه مشغول به کار است و به همان اندازه که از مرخصی سالانه کارگر کسر می شود به همان اندازه نیز در آن ماه کارکرد حساب می شود.

توجه: چون مرخصی استحقاقی ماهانه حدود ۱۶ ساعت است بنابراین کارگر برای استفاده از ۲۴ ساعت مرخصی استحقاقی باید از ماه های قبل ذخیره داشته باشد و الا کسر کار لحاظ می‌شود.