مهلت و نحوه اعتراض به رای هیات تشخیص و هیات حل اختلاف اداره کار

رسیدگی به اختلافات کارگر و کارفرما در هیات تشخیص و هیات حل اختلاف اداره کار انجام می‌شود. اعتراض به رای هیات تشخیص تا ۱۵ روز پس از ابلاغ رای، از طریق سامانه جامع روابط کار امکان‌پذیر است و پرونده برای رسیدگی مجدد به هیات حل اختلاف ارجاع می‌شود.

آرای هیات حل اختلاف و آرای هیات تشخیص که در مهلت قانونی به آن‌ها اعتراض نشده، قطعی و لازم‌الاجرا هستند؛ بااین‌حال، امکان شکایت از این آرا در دیوان عدالت اداری برای افراد داخل کشور تا سه ماه و افراد مقیم خارج از کشور تا شش ماه وجود دارد. آرای سازشی و توافقی نیز با توجه به وضعیت اجرای توافق، شرایط متفاوتی برای اعتراض دارند.

مراحل رسیدگی به اختلافات کارگر و کارفرما در اداره کار

مطابق ماده ۱۵۷ قانون کار، هرگونه اختلاف فردی بین کارفرما و کارگر یا کارآموز که ناشی از اجرای قانون کار و سایر مقررات کار، قرارداد کارآموزی، موافقت‌نامه‌های کارگاهی یا پیمان‌های دسته‌جمعی کار باشد، در مرحله اول از طریق سازش مستقیم بین کارفرما و کارگر یا کارآموز یا نمایندگان آن‌ها در شورای اسلامی کار حل‌وفصل می‌شود. در صورتی که شورای اسلامی کار در واحد مربوطه وجود نداشته باشد، سازش از طریق انجمن صنفی کارگران یا نماینده قانونی کارگران و کارفرما انجام می‌شود. در صورت عدم سازش نیز اختلاف از طریق هیات‌های تشخیص و حل اختلاف رسیدگی و حل‌وفصل خواهد شد.

بر اساس ماده ۲۸ آیین دادرسی کار مصوب بهمن‌ماه ۱۳۹۱، رسیدگی در مراجع حل اختلاف کار منوط به تسلیم دادخواست است. این دادخواست از سوی کارگر، کارآموز، کارفرما یا قائم‌مقام یا نمایندگان آنان به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل تقدیم می‌شود.

پس از تسلیم دادخواست از سوی ذی‌نفع، طی مراحل قانونی و تشریفات اداری و دعوت از اصحاب دعوا، پرونده ابتدا در دستور کار هیات تشخیص قرار می‌گیرد. هیات تشخیص متشکل از یک نفر نماینده وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، یک نفر نماینده کارگران و یک نفر نماینده مدیران صنایع است.

هیات تشخیص پس از استماع اظهارات اصحاب دعوا، بررسی و مداقه در محتویات پرونده و بررسی مدارک و اسناد ارائه‌شده از سوی طرفین، مبادرت به صدور رای می‌کند. آرای هیات تشخیص مستند به ماده ۱۵۹ قانون کار، ظرف مهلت ۱۵ روز از تاریخ ابلاغ به هر یک از اصحاب دعوا، قابل اعتراض و رسیدگی مجدد در هیات حل اختلاف است.

در صورت عدم اعتراض هر یک از اصحاب دعوا به دادنامه هیات تشخیص در مهلت مقرر، رای مذکور قطعی و لازم‌الاجرا خواهد شد.

در صورت اعتراض به آرای هیات تشخیص و تنظیم دادخواست تجدیدنظرخواهی، پرونده با دعوت مجدد از اصحاب دعوا در دستور کار هیات حل اختلاف قرار می‌گیرد. این هیات متشکل از ۳ نفر نماینده دولت (نماینده مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی، نماینده دادگستری و نماینده فرمانداری)، ۳ نفر نماینده کارگران و ۳ نفر نماینده کارفرمایان است. هیات حل اختلاف با دعوت از اصحاب دعوا، مطابق مقررات به موضوع رسیدگی کرده و رای قانونی صادر می‌کند.

آرای صادره از هیات حل اختلاف قطعی و لازم‌الاجرا هستند و در صورت عدم اجرای رای از سوی محکوم‌علیه، با درخواست ذی‌نفع برای اجرا به واحد اجرای احکام حقوقی دادگستری ارسال می‌شوند.

همچنین آرای هیات حل اختلاف، مستند به تبصره ۲ ماده ۱۶ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، ظرف مهلت ۳ ماه از تاریخ ابلاغ برای افراد داخل کشور و ظرف مهلت ۶ ماه از تاریخ ابلاغ برای افراد مقیم خارج از کشور، قابل شکایت در دیوان عدالت اداری هستند.

اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار

هیات تشخیص اولین مرحله رسیدگی به شکایت کارگر از کارفرما در اداره کار است. این هیات از سه نفر شامل نماینده کارگران، نماینده کارفرمایان و نماینده دولت که یکی از کارکنان اداره کار است، تشکیل می‌شود.

در مرحله اول رسیدگی در هیات تشخیص، خواهان یا شاکی که کارگر است، ادعای خود را مطرح کرده و برای اثبات آن باید اسناد و مدارک ارائه کند. اگر اعضای هیات تشخیص دلایل و ادعای کارگر را بپذیرند، از کارفرما می‌خواهند که در مقابل ادعای کارگر از خود دفاع کند.

به‌عنوان مثال: اگر کارگری ادعا کند که به مدت یک سال نزد کارفرمای مورد شکایت مشغول به کار بوده و اسناد و مدارک مربوط به این دوره اشتغال را ارائه کند، اعضای هیات تشخیص از کارفرما درخواست می‌کنند اسناد پرداخت حقوق، دستمزد و مزایای کارگر در این دوره را ارائه دهد. اگر کارفرما اسناد پرداخت حقوق و دستمزد را که باید به‌صورت بانکی باشد ارائه کند، می‌تواند تبرئه شود. اما اگر حق بیمه این دوره اشتغال و اسناد پرداختی صحیح نباشد، هیات تشخیص رای به محکومیت کارفرما و پرداخت حقوق، دستمزد و مزایای مدت اشتغال صادر می‌کند.

بدیهی است که در مراجع قضایی و مراجع رسیدگی به اختلافات کارگر و کارفرما، رسیدگی و قضاوت صرفا در یک مرحله انجام نمی‌شود. همان‌طور که در دادگاه‌ها امکان اعتراض به رای بدوی و تجدیدنظرخواهی وجود دارد، در اداره کار نیز می‌توان با ثبت اعتراض به رای هیات تشخیص، درخواست رسیدگی مجدد و تجدیدنظرخواهی را مطرح کرد.

برای اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار، هر یک از طرفین باید موارد مورد اعتراض خود را مشخص کرده و دلایل آن را ارائه کنند. برای مثال، معترض می‌تواند در متن اعتراض بنویسد: «اینجانب نسبت به این بند از رای هیات تشخیص به این دلیل اعتراض دارم.» پس از ثبت اعتراض در اداره کار، پرونده به مرجع رسیدگی تجدیدنظر، یعنی هیات حل اختلاف، ارجاع داده می‌شود.

فرم اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار

در آیین دادرسی کار برای ثبت دادخواست بدوی، شکایت اولیه و اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار، فرم‌های مخصوصی پیش‌بینی شده است. در گذشته که رسیدگی به شکایات به‌صورت پرونده‌های کاغذی و فیزیکی انجام می‌شد، از این فرم‌ها در ادارات کار استفاده می‌شد.

با راه‌اندازی سامانه جامع روابط کار، ثبت اعتراض به رای هیات تشخیص به‌صورت الکترونیکی انجام می‌شود و دیگر نیازی به تکمیل فرم کاغذی نیست. نمونه فرم کاغذی اعتراض به رای هیات تشخیص که در گذشته مورد استفاده قرار می‌گرفت، در تصویر زیر قابل مشاهده است.

نحوه اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار

در گذشته، اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار از طریق تکمیل فرم‌های کاغذی انجام می‌شد، اما اکنون با اینترنتی شدن فرایند رسیدگی به شکایات، ثبت اعتراض از طریق سامانه جامع روابط کار انجام می‌شود.

کارگر یا کارفرما برای اعتراض به رای هیات تشخیص و ثبت درخواست تجدیدنظرخواهی باید وارد حساب کاربری خود در سامانه جامع روابط کار شده و مراحل زیر را طی کند:

۱. ورود به بخش «ثبت دادخواست و دادرسی کار»: پس از ورود به حساب کاربری، گزینه «ثبت دادخواست و دادرسی کار» را انتخاب کنید.

۲. انتخاب «درخواست‌های تجدیدنظر»: از منوی سمت راست سامانه، روی گزینه «درخواست‌های تجدیدنظر» کلیک کنید.

۳. ورود به صفحه درخواست‌های تجدیدنظر: در این صفحه، امکان مشاهده و جست‌وجوی پرونده‌ها بر اساس کلاسه پرونده وجود دارد.

برای آشنایی بیشتر با نحوه ورود به سامانه و استفاده از خدمات آن، می‌توانید راهنمای کامل سامانه جامع روابط کار و نحوه ثبت شکایت و اعتراض به رای اداره کار را مطالعه کنید.

مهلت ثبت اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار

طبق ماده ۱۵۹ قانون کار رای هیات‌های تشخیص پس از ۱۵ روز از تاریخ ابلاغ قطعی و لازم الاجرا است. منظور از ۱۵ روز پس از ابلاغ این است که چون طرف شکایت دو نفر هستند به هر کدام از طرفین وقتی رای ابلاغ شد، تاریخ آن روز برای وی تاریخ ابلاغ محسوب شده و از آن روز فرد ۱۵ روز مهلت اعتراض به رای هیات تشخیص را دارد.

در شمارش روزهای مهلت اعتراض به رای هیات تشخیص، روز ابلاغ و روز شانزدهم جزو مهلت محسوب نمی‌شوند. به این ترتیب، شمارش ۱۵ روز از فردای روز ابلاغ آغاز می‌شود و پس از سپری شدن این مدت، در روز بعد نیز امکان ثبت اعتراض وجود دارد.

همچنین اگر آخرین روز مهلت اعتراض با تعطیل رسمی مصادف شود، اعتراض‌کننده می‌تواند در روز بعد از تعطیلی، اعتراض خود را ثبت کند.

لایحه اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار

لایحه اصطلاحاً به نوشته‌ای گفته می‌شود که طرفین شکایت یا وکیل هر یک از طرفین، آن را به‌صورت متن تنظیم کرده و همراه با دادخواست یا جداگانه، با عنوان لایحه اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار به مرجع رسیدگی‌کننده ارائه می‌کنند.

چنانچه کارگر یا کارفرما بخواهند لایحه اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار ثبت کنند، می‌توانند لایحه را هنگام ثبت اعتراض و به‌عنوان ضمیمه آن ارائه دهند.

همچنین اگر پس از ثبت اعتراض به رای هیات تشخیص، موارد یا مدارک جدیدی به دست هر یک از طرفین برسد و ارائه آن‌ها به هیات حل اختلاف ضروری باشد، می‌توانند موارد موردنظر را در قالب لایحه تنظیم کرده و در پرونده درج کنند.

نمونه اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار

برای تنظیم متن اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار، باید موارد مورد اعتراض و دلایل مربوط به آن مشخص شود. متن اعتراض با توجه به موضوع پرونده می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

۱. اعتراض به بخش مشخصی از رای: ابتدا باید قسمتی از رای هیات تشخیص که مورد اعتراض است، مشخص شده و سپس دلایل اعتراض و اسناد و مدارک مربوط به آن ارائه شود.

۲. اعتراض به مواردی که درباره آن‌ها رای صادر نشده است: چنانچه هیات تشخیص درباره برخی از خواسته‌های مطرح‌شده در دادخواست بدوی، نه رای مثبت و نه رای منفی صادر کرده باشد، این موضوع نیز می‌تواند در متن اعتراض درج شود. برای مثال، اگر کارگر در دادخواست بدوی معوقات حق مسکن و بن کارگری را مطالبه کرده باشد، اما هیات تشخیص درباره این موارد رایی مبنی بر پذیرش یا رد خواسته صادر نکرده باشد، کارگر یا کارفرما می‌توانند این موضوع را در متن اعتراض مطرح کنند.

مثال و نمونه فرم اعتراض به رای هیات تشخیص اداره کار

فرض کنید کارگری با موضوع اشتغال به مدت یک سال، رد نشدن حق بیمه، عدم پرداخت بن کارگری، حق مسکن و حق اولاد و پرداخت ناقص حقوق علیه کارفرمای خود شکایت کرده است.

اداره کار پس از بررسی مدارک، سابقه اشتغال کارگر را احراز و تایید می‌کند و در رای خود، مابه‌التفاوت حقوق، حق مسکن، بن کارگری و حق بیمه را درج می‌کند. بااین‌حال، در رای صادرشده دو موضوع وجود دارد:

۱. هیات تشخیص درباره حق اولاد رایی صادر نکرده است.

۲. کارفرما مدارکی ارائه کرده که نشان می‌دهد حقوق کارگر به‌طور کامل پرداخت شده است.

در این شرایط، کارگر و کارفرما می‌توانند به بخش‌های موردنظر خود از رای اعتراض کنند.

نمونه متن اعتراض کارگر:

«در رای هیات بدوی درباره حق اولاد رایی صادر نشده است و خواستار رسیدگی و تجدیدنظر در این خصوص هستم.»

نمونه متن اعتراض کارفرما:

«در رای هیات تشخیص، با وجود آنکه اسناد و مدارک واریز حقوق ارائه شده است، هیات تشخیص در بند یک نسبت به پرداخت مجدد حقوق رای صادر کرده است. خواهشمند است نسبت به نقض رای و صدور رای طبق اسناد و مدارک ارائه‌شده اقدام فرمایید.»

اعتراض به رای سازشی و توافقی اداره کار

آرای سازشی و توافقی صادرشده از هیات تشخیص اداره کار نیز مانند سایر آرای این مرجع قابل اعتراض هستند. بااین‌حال، نتیجه اعتراض به محتوای رای، وضعیت اجرای توافق و دفاعیات طرفین بستگی دارد. در آرای سازشی و توافقی، حقوق و مزایای شخصی کارگر قابل سازش است و حق بیمه سابقه کار، به دلیل ارتباط با حقوق سازمان تامین اجتماعی، قابل سازش و توافق نیست. همچنین یکی از اصول سازش در مراجع حل اختلاف اداره کار این است که حداقل حقوق و مزایای مقرر در قانون کار برای کارگر حاصل شود.

در خصوص اعتراض به رای سازشی هیات تشخیص، دو حالت وجود دارد:

حالت اول: رای سازشی صادر شده اما اجرا نشده است. در این حالت، کارگر یا کارفرما یا هر دو می‌توانند پیش از پایان مهلت قانونی ۱۵ روزه، به رای اعتراض کنند. هیات حل اختلاف موظف است موارد اعتراضی را بررسی کند و ممکن است رای سازشی را تایید یا نقض کرده و رای جدید صادر کند.

حالت دوم: رای سازشی صادر و اجرا شده است. در صورتی که توافق در همان جلسه اجرا شده و کارفرما مبلغ مورد توافق را به کارگر پرداخت کرده و رسید اجرای رای دریافت کرده باشد، رای اجراشده قابل تجدیدنظرخواهی نیست و در صورت اعتراض کارگر، هیات حل اختلاف درخواست تجدیدنظرخواهی را رد خواهد کرد.

نمونه اعتراض به رای سازشی و توافقی اداره کار

برای آشنایی با یک حالت واقعی، مثال زیر را در نظر می‌گیریم.

کارگری مدتی سابقه کار بدون واریز بیمه در کارگاهی را داشته است. بازرس بیمه تامین اجتماعی به کارگاه مراجعه کرده و اسم او را در لیست بازرسی از کارگاه ثبت کرده و کارفرما پس از ۳ ماه کارگر را اخراج کرده است. کارگر به دلیل عدم واریز بیمه کل مدت کارکرد و عدم پرداخت حقوق و مزایا طبق قانون کار، از طریق سامانه جامع روابط کار در اداره کار علیه کارفرما شکایت کرده است.

در جلسه هیات تشخیص، کارفرما کارکرد کارگر را تایید کرده و در همان جلسه اعضای هیات تشخیص پیشنهاد توافق و سازش به مبلغ ۱۸ میلیون تومان صادر شده و طرفین صورت‌جلسه هیات تشخیص را امضا کرده‌اند. مبلغ مورد توافق نیز در همان جلسه به کارگر پرداخت شده است.

رای در سامانه ثبت و به طرفین ابلاغ شده و در انتهای رای، مهلت اعتراض هیات تشخیص ۱۵ روز تعیین شده است. آیا کارگر می‌تواند به رای سازشی و توافقی هیات تشخیص اعتراض کند؟ و اگر اعتراض کرد، تغییر در رای امکان‌پذیر است؟

در مثال فوق، کارگر و کارفرما در جلسه هیات تشخیص به توافق رسیده‌اند، مبلغ ۱۸ میلیون تومان در همان جلسه به کارگر پرداخت شده و صورت‌جلسه نیز به امضای طرفین رسیده است. بنابراین، این پرونده در حالت دوم قرار می‌گیرد؛ یعنی رای سازشی صادر و اجرا شده است. در چنین شرایطی، طبق نظر کارشناس، رای اجراشده قابل تجدیدنظرخواهی نیست و چنانچه کارگر به آن اعتراض کند، هیات حل اختلاف تجدیدنظرخواهی او را رد خواهد کرد.

شکایت از آرای قطعی هیات تشخیص و هیات حل اختلاف اداره کار در دیوان عدالت اداری

طبق ماده ۱۵۹ قانون کار، آرای صادرشده از هیات حل اختلاف اداره کار قطعی و لازم‌الاجرا هستند. همچنین آرای هیات تشخیص اداره کار در صورتی که ظرف مهلت قانونی ۱۵روزه از تاریخ ابلاغ مورد اعتراض قرار نگیرند، قطعی و لازم‌الاجرا می‌شوند. بااین‌حال، قطعی بودن رای به این معنا نیست که کارگر یا کارفرما امکان شکایت از آن را ندارند.
چنانچه هر یک از طرفین به رای قطعی هیات تشخیص یا رأی هیات حل اختلاف اعتراض داشته باشند، می‌توانند با طرح شکایت در دیوان عدالت اداری، درخواست رسیدگی به رای صادرشده را مطرح کنند. بر اساس بند ۲ ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری، رسیدگی دیوان به آرای قطعی مراجع حل اختلاف کار از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آن‌ها انجام می‌شود.
مرجع رسیدگی به شکایت از آرای قطعی اداره کار
در قانون قبلی دیوان عدالت اداری، شکایت از آرای مراجع حل اختلاف اداره کار و سایر دعاوی ابتدا در شعب بدوی دیوان بررسی می‌شد و پس از صدور رای، امکان تجدیدنظرخواهی وجود داشت.
اما طبق تبصره ۲ ماده ۳ قانون دیوان عدالت اداری، اصلاحی ۱۴۰۲/۰۲/۱۰، شکایات و اعتراضات اشخاص حقیقی و حقوقی، اعم از عمومی و خصوصی، نسبت به آرای و تصمیمات مراجع اختصاصی اداری موضوع بند ۲ ماده ۱۰ این قانون، مستقیماً در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری رسیدگی می‌شود.
بنابراین، شکایت از رای قطعی هیات تشخیص یا رای هیات حل اختلاف اداره کار مستقیما در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری بررسی می‌شود و رسیدگی به آن تک‌مرحله‌ای است. رای صادرشده از شعبه تجدیدنظر نیز قطعی بوده و امکان تجدیدنظرخواهی عادی از آن وجود ندارد.
مهلت و نحوه شکایت از آرای قطعی اداره کار در دیوان عدالت اداری
طبق تبصره ۲ ماده ۱۶ قانون دیوان عدالت اداری، مهلت شکایت از آرای قطعی هیات تشخیص و هیات حل اختلاف برای اشخاص داخل کشور سه ماه و برای افراد مقیم خارج از کشور شش ماه از تاریخ ابلاغ رای قطعی است.
برای ثبت شکایت، شخص معترض باید دادخواست خود را از طریق مسیر قانونی ثبت دادخواست در دیوان عدالت اداری ارائه کند. این فرایند با اعتراض به رای هیات تشخیص در سامانه جامع روابط کار متفاوت است.
در ماده ۲۳ قانون دیوان عدالت اداری گفته شده که دادخواست و ضمایم آن باید به تعداد طرف شکایت به اضافه یک نسخه تهیه شود . پذیرش دادخواست در شعب بدوی تجدیدنظر و هیات عمومی دیوان به یکی از روش های زیر امکان پذیر است
۱- ثبت از طریق سامانه های الکترونیکی قضائی
۲- ثبت در دفاتر استانی دیوان
۳- ثبت در دبیرخانه مرکزی دیوان
تاریخ ثبت دادخواست در هر یک از مراجع مذکور تاریخ تقدیم دادخواست است.
دلایل نقض آرای قطعی اداره کار در دیوان عدالت اداری
برای شکایت از رای قطعی هیات تشخیص یا رای هیات حل اختلاف در دیوان عدالت اداری، باید موارد مغایرت رای با قوانین و مقررات مشخص شود. این موارد می‌توانند از دو جنبه مورد بررسی قرار گیرند:
۱. ایرادات ماهوی: شامل مواردی مانند محاسبه نادرست حقوق و مزایا، شمول یا عدم شمول مزایای مورد مطالبه، بررسی صحت و شرایط قرارداد کار و تطبیق حقوق و مزایا با شرایط اشتغال کارگر است.
۲. ایرادات شکلی: شامل رعایت نشدن تشریفات آیین دادرسی کار، ایراد در صلاحیت مرجع رسیدگی، صحت ابلاغیه‌ها، نحوه تشکیل جلسات رسیدگی و سایر موارد مرتبط با فرایند رسیدگی است.
شخص معترض باید موارد مغایرت رای با قوانین و مقررات را به‌صورت مستند و مستدل در دادخواست خود مطرح کند.
چنانچه دیوان عدالت اداری پس از رسیدگی، رای قطعی هیات تشخیص یا رای هیات حل اختلاف را مغایر با قوانین و مقررات تشخیص دهد، می‌تواند رای را نقض کرده و پرونده را برای رسیدگی مجدد با رعایت مفاد رای دیوان به مرجع مربوط ارجاع دهد. رای جدید صادرشده نیز مطابق مقررات قابل شکایت در دیوان عدالت اداری خواهد بود.

آیا شکایت در دیوان عدالت اداری اجرای آرای قطعی اداره کار را متوقف می‌کند؟

صرف ثبت شکایت از رای قطعی هیات تشخیص یا هیات حل اختلاف در دیوان عدالت اداری، مانع اجرای رای نمی‌شود. توقف اجرای رای نیازمند صدور دستور موقت از سوی مرجع رسیدگی‌کننده است و صدور این دستور به تشخیص شعبه مربوط بستگی دارد.
طبق ماده ۳۴ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی ۱۴۰۲/۰۲/۱۰)، چنانچه شاکی مدعی باشد که اجرای رأی قطعی موجب ورود خسارتی می‌شود که جبران آن غیرممکن یا دشوار است، می‌تواند ضمن طرح شکایت یا پس از آن و تا پیش از صدور رأی، درخواست دستور موقت کند.
بر اساس ماده ۳۵ همین قانون، شعبه رسیدگی‌کننده در صورت احراز ضرورت و فوریت موضوع، می‌تواند دستور موقت مبنی بر توقف اجرای رای مورد شکایت صادر کند.
اجرای آرای قطعی اداره کار نیز بسته به نوع محکومیت متفاوت است. برای مثال، در محکومیت‌های مالی، در صورت خودداری کارفرما از پرداخت مبلغ رای، کارگر می‌تواند درخواست اجرای رای را پیگیری کند تا موضوع از طریق اجرای احکام دادگستری دنبال شود. در محکومیت‌های مربوط به حق بیمه نیز اجرای رای با پیگیری از اداره کار و سازمان تأمین اجتماعی ارتباط دارد.

اجرای رای سازشی اداره کار در صورت خودداری کارگر یا کارفرما از اجرای توافق

چنانچه در جریان رسیدگی به اختلافات کارگر و کارفرما در مراجع حل اختلاف اداره کار، توافق و سازشی میان طرفین حاصل شود، اما پس از آن یکی از طرفین از اجرای توافق خودداری کند، شخص ذی‌نفع می‌تواند اجرای رای سازشی را از طریق واحد اجرای احکام دادگستری پیگیری کند.

سازش و توافقی که در جریان رسیدگی و در جلسات مراجع حل اختلاف میان طرفین حاصل می‌شود، به‌منزله آرای این مراجع است و طبق مواد ۱۵۹ و ۱۶۶ فصل نهم قانون کار، به مرحله اجرا گذاشته می‌شود.

همچنین در صورت حصول سازش، علاوه بر درج اصل توافق در متن رای، لازم است جزئیات توافق نیز در متن رای و صورت‌جلسه مرجع رسیدگی‌کننده قید شود.