آیین نامه اجرایی قانون حفاظت در برابر اشعه

متن آیین نامه اجرایی قانون حفاظت در برابر اشعه

آیین نامه اجرایی قانون حفاظت در برابر اشعه

ماده ۱- هدف:
این آئیننامه بمنظور حسن اجرای قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۸ تنظیم و تدوین گردیده است.

ماده ۲– تعاریف:

1- قانون در این آئین نامه به قانون حفاظت در برابر اشعه اطلاق می گردد.

2– “پرتوهای یونساز” از نظر حفاظت در برابر اشعه به پرتوهائی مثل ایكس، گاما، بتا، نوترون، آلفا و ذرات اتمی دیگر اطلاق می گردد كه قادر به یونسازی در ماده می باشند.

3– “پرتوهای غیریونساز” از نظر حفاظت در برابر اشعه به پرتوهائی مثل ماوراء بنفش، مادون قرمز، مكروویو، لیزر، امواج رادیوئی و نظائر آن اطلاق می گردد كه قادر به یونسازی در ماده نمی باشند.

4 (اصلاحی ۱۵/07/1386) – “پروانه اشتغال” یك سند رسمی است كه توسط “واحد قانونی” بر اساس مندرجات فصل دوم قانون، در رابطه با مفاد ماده  (۳) آن و در صورت رعایت كلیه مقررات قانون و این آئیننامه و استانداردها، ضوابط و دستورالعملهای حفاظت در برابر اشعه غیر از مواردی كه بموجب استانداردهای پایه مستثنی شده است، برای مدت مشخص بر اساس ضوابط واحد قانونی صادر می گردد.

۵– “دارنده پروانه اشتغال” یك شخص است كه پروانه را از “واحد قانونی” بر اساس مفاد فصل دوم قانون جهت اقدامات لازم مندرج در آن دریافت می دارد.

6– “شخص” به هر شخص اعم از حقیقی یا حقوقی و یا نماینده رسمی و یا قائم مقام هر یك از آنها اطلاق می گردد.

7 (اصلاحی ۱۵/07/1386) – “پرتوكار” به شخص حقیقی اطلاق می گردد كه حسب وظیفه با منابع مولد اشعه بطور مستمر و فیزیكی در ارتباط باشد كه شامل پرتوكاران گروه الف و گروه ب می گردد .
الف- پرتوكار گروه الف- به شخص حقیقی اطلاق می گردد كه در شرایطی كار می كند كه در سالیانه آن می تواند از ۳ /۰ حد دز معادل سالانه تجاوز نماید.
ب- پرتوكار گروه ب- به شخص حقیقی اطلاق می گردد كه در شرایطی كار می كند كه معمول دز دریافتی سالانه وی از ۳ /۰ حد دز معادل سالانه تجاوز نمی نماید.

8 (الحاقی ۱۵/07/1386) – استانداردهای پایه: منظور حفاظت در برابر پرتوهای یونساز و ایمنی منابع پرتو- استانداردهای پایه  (دارای شماره ثبت ۷۷۵۱ سال ۱۳۸۴ از موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران) برای پرتوهای یونساز و پرتوهای غیریونساز- حدود پرتوگیری”  (دارای شماره ثبت ۸۵۶۷ سال ۱۳۸۵ از مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنفی [صنعتی] ایران) برای پرتوهای غیریونساز در صورت اصلاح آخرین نسخه اصلاح آنها قابل استناد است”.

ماده ۳  (اصلاحی ۱۵/07/1386) – انجام هرگونه فعالیت در ارتباط با موارد مندرج در بندهای ۱، ۲، ۳ و ۴ ماده  (۳) قانون كه در استانداردهای پایه بعنوان موارد مستثنی شده تعیین شده نیاز به اخذ پروانه اشتغال ندارد.

تبصره  (الحاقی ۱۵/07/1386) – واحد قانونی می ‌تواند عدم الزام به اخذ پروانه را مشروط به رعایت مواردی نماید كه در دستورالعملها مشخص می‌ شوند.

ماده ۴–  مسئول فیزیك بهداشت باید دارای حداقل درجه دپیلم در یكی از رشته های علمی و فنی با سابقه كار مؤثر در رشته حفاظت در برابر اشعه و گذراندن دوره های آموزشی تخصصی با تشخیص واحد قانونی بوده و از سلامت جسمی و روحی كامل برخوردار باشد.

تبصره– در امور ویژه كار با اشعه مثل پرتو درمانی، پزشكی هسته ای، مراكز بزرگ رادیولوژی، مراكز هسته ای و دانشگاهها، حداقل تحصیلات مسئول فیزیك بهداشت درجه كارشناسی در رشته های علمی و فنی در رابطه با پرتوها خواهد بود.

ماده ۵– شخص مسئول لازمست در رشته مربوط به حوزه پروانه مورد درخواست دارای حداقل تحصیلات كارشناسی در یكی از رشته های علمی و فنی در رابطه با پرتوها بوده و از سلامت جسمی و روحی كامل برخوردار باشد.

تبصره ۱ (اصلاحی ۱۵/07/1386) – در شرایط ویژه در امور غیرپزشكی و كمبود متخصص در رشته مربوطه، دارندگان مدرك تحصیلی كارشناسی در یكی از رشته‌ های علمی و فنی و موفقیت در آزمونهای مربوطه با تشخیص واحد قانونی می توانند به عنوان شخص مسئول انجام وظیفه نمایند.

تبصره ۲  (اصلاحی ۱۵/07/1386) – در امور تشخیص و درمان پزشكی شخص مسئول لازمست دارای تحصیلات و شرایط مشخص شده در ضوابط و دستورالعملهای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی باشد.

ماده ۶ (اصلاحی ۱۵/07/1386) – جهت صدور پروانه اشتغال باید اقدامات زیر بر حسب مورد بر اساس ضوابط واحد قانونی توسط متقاضی دارنده پروانه كسب انجام شده و مدارك لازم حداقل دو ماه قبل از اقدام نسبت به مفاد ماده  (۳) قانون به واحد قانونی ارائه گردد.

الف– طبق ماده ۵ فصل دوم قانون، معرفی یكنفر بعنوان شخص مسئول و یكنفر بعنوان مسئول فیزیك بهداشت با سطح تحصیلی و تخصصی مذكور در مواد ۴ و ۵ این آئیننامه با ارائه مدارك تحصیلی و تخصصی و سوابق كار با اشعه .

ب– ارائه اطلاعات جامع طرح در رابطه با كار با اشعه كه پروانه جهت آن درخواست شده است با توجیه و توصیف ضرورت انجام طرح و مزایای آن برای جامعه در مقایسه با سایر روشهای موجود به طوریكه پرتوگیری كاركنان و مردم جامعه به “هرچه كمتر مواجه شدن” كاهش یابد.

ج – ارائه گزارشهای علمی و فنی شامل نقشه های ساختمانی، تأسیسات، سیستم دفع فاضلاب و پسمان و غیره بر حسب لزوم.

د– ارائه مشخصات فنی كامل وسائل، دستگاهها و تأسیساتی كه جهت كار با اشعه مورد استفاده قرار می گیرد) بالصاق نقشه ها، كاتالوگ، محاسبات و غیره)

هـ- ارائه فهرست كاملی از وسایل و تجهیزات ایمنی حفاظتی مورد استفاده در طرح.

و– در صورتیكه طرح موردنظر امكان پرتوزائی محیط را دارد ارائه گزارش محیطی و طرح جامع تجهیزات موردنیاز جهت جلوگیری از آلودگی محیط و سیستمهای اندازه گیری مربوط.

ز– ارائه دستورالعمل اوژانس بمنظور مقابله با سوانح در شرایط اضطراری .

ح– ارائه مدارك تحصیلی و تجربی و بازآموزی و آموزش پرتوكاران و كاركنان مربوطه .

ط– ارائه موافقت اصولی وزارتخانه، سازمان و یا هر ارگان ذیربط.

تبصره– درخواست صدور پروانه هیچگونه تعهدی برای واحد قانونی جهت صدور پروانه در صورتیكه درخواست كننده دارای شرایط لازم و كافی نباشد ایجاد نمی نماید.

ماده ۷– دارنده پروانه اشتغال مكلف است دو ماه قبل از انقضاء مدت اعتبار پروانه خود درخواست تمدید نماید.

ماده ۸–  وقتی مطابق مقررات این آئیننامه درخواست تمدید پروانه می گردد پروانه فعلی در صورتیكه قبلا طبق مفاد ماده  (۱۷) قانون به حالت تعلیق درنیامده و یا لغو شده باشد، تا زمان تمدید و یا صدور پروانه جدید و یا لغو آن اعتبار خواهد داشت.

ماده ۹– در موارد خاص كار با اشعه با فعالیت محدود  (از نظر تعداد منابع، انرژی، پرتودهی و كاربرد) بر اساس استانداردهای واحد قانونی و در صورتیكه واحد قانونی تشخیص دهد كه قوانین، مقررات، استانداردها و ضوابط و دستورالعملهای حفاظت در برابر اشعه می تواند بخوبی توسط یك یا دو شخص انجام پذیرد، یك یا دو نفر شخص حقیقی واجد شرایط می توانند مسئولیت شخص حقیقی دارنده پروانه، شخص مسئول و مسئولیت فیزیك بهداشت را بعهده بگیرند.

ماده ۱۰– بطور كلی اخذ پروانه شامل ارسال درخواست كتبی با مدارك موردنیاز، ثبت درخواست، بررسی درخواست، بازرسی مجوز اولیه و مجوز بهره برداری است. گذراندن این مراحل با عنایت به یپچیدگی كار با اشعه از ضروریات علمی و فنی است .

ماده ۱۱ – در موارد كار با اشعه بطور محدود و یا برای مدتی كه از یكسال تجاوز نكند یا در موارد خاص و بر حسب ضرورت با تشخیص واحد قانونی، بجای پروانه می تواند مجوز مدت دار با شرایط مندرج در آن صادر گردد.

ماده ۱۲– شخص مسئول مكلف است به پیامدهای ناشی از عدم رعایت مفاد قانون و این آئیننامه آگاه بوده و مسئولیتهای مربوط را بپذیرد.

ماده ۱۳–  مسئول فیزیك بهداشت مكلف است وظایف حفاظت در برابر اشعه فعالیت محدود پروانه را بعهده داشته و مسئولیتهای مربوطه را آگاهانه بپذیرد.

ماده ۱۴–  دارنده پروانه اشتغال، شخص مسئول و پرتوكاران مكلف اند دستورالعملهای و توصیه های مسئول فیزیك بهداشت را بر اساس قوانین، مقررات، آئیننامه ها، استانداردها و توصیه های واحد قانونی پذیرفته و به اجراء درآورند و نیازهای مربوط به حفاظت اشخاص حوزه پروانه را در اختیار وی قرار دهند.

ماده ۱۵– طبق ماده  (۹) قانون، دارنده پروانه اشتغال مكلف است كلیه افرادی را كه بكار با اشعه گمارده می شوند، قبل و بعد از استخدام و بصورت دوره ای در طول استخدام و یا در شرایط اضطراری، تحت معاینه ها و آزمایشهای پزشكی لازم و آزمایشهای تخصصی قرار داده و مدارك مربوطه را در اختیار واحد قانونی قرار دهد.

تبصره ۱– آزمایشها و معاینه های پزشكی اولیه نباید زودتر از یك ماه قبل از شروع كار با اشعه انجام شده باشد.

تبصره ۲– جهت هر شخص پرتوكار تحت پوشش پروانه لازمست یك پرونده شخصی كه حاوی كلیه اطلاعات فردی از جمله سوابق پرتوگیری و نتایج آزمایشها و معاینه های پزشكی باشد تشكیل گردد.

تبصره ۳– در صورتیكه در هر مرحله بر اساس آزمایشها و معاینه های پزشكی تشخیص داده شد كه ادامه كار با اشعه برای شخص زیان آور است لازم است توسط شخص مسئول و مسئول فیزیك بهداشت از ادامه كار وی با اشعه جلوگیری گردد.

تبصره ۴– از پرتوكاران گروه الف لازمست حداكثر هر شش ماه یكبار و از پرتوكاران گروه ب حداكثر هر یكسال یكبار و از هر دو گروه در شرایط اضطراری آزمایش و معاینه های كامل پزشكی برحسب تشخیص و توصیه “واحد قانونی” بعمل آید.

تبصره ۵– آزمایشها و معاینه های پزشكی لازمست بر اساس دستورالعمل واحد قانونی به عمل آید.

تبصره ۶– در صورتیكه یك پرتوكار محل كار را تغییر دهد لازم است سوابق كار با اشعه، پزشكی و پرتوگیری وی عیناً به محل كار جدید منتقل شود.

ماده ۱۶–  دارنده پروانه اشتغال مكلف است در صورت بروز سانحه و یا پرتوگیری مشكوك هر شخص حقیقی ناشی از كار با اشعه حوزه پروانه خود را مورد آزمایشها و معاینه های پزشكی قرار داده و مراقبتهای پزشكی لازم را تا حصول اطمینان از سلامت وی ادامه دهد.

تبصره ۱ – كلیه هزینه آزمایشها و معاینه های پزشكی قبل از استخدام و دوره ای و شرایط اضطراری بعهده دارنده پروانه اشتغال است .

ماده ۱۷– اشخاص بین ۱۶ تا ۱۸ سال سن مشغول در دوره های آموزشی و پژوهشی می توانند فقط در گروه كاری  (ب) مشروط بر اینكه قوانین و مقررات و استانداردهای حفاظت در برابر اشعه را رعایت نمایند با كسب مجوز از واحد قانونی از مفاد بند یك ماده  (۱۰) فصل دوم قانون مستثنی گردند.

ماده ۱۸ – بهای خدمات ارائه شده از طرف واحد قانونی تا ارسال تعرفه جدید طبق تعرفه مصوب ۱۸ /۳ /۶۷ هیأت وزیران دریافت می گردد.

ماده ۱۹– بمنظور اجرای بند  (۳) ماده  (۲۰) مقررات ویژه قانون، موارد زیر لازم الاجراء است .
۱-  خدمت و افزایش خدمت قابل احتساب در بند  (۳) ماده  (۲۰) قانون حداكثر ۳۰ سال خواهد بود.
۲- تشخیص نهائی سوابق كار با اشعه و احتساب افزایش خدمت به تأیید واحد قانونی می باشد.
۳ – هرگاه شخصی بر طبق مقررات این آئیننامه بازنشسته و بعد معلوم شود كه بر اساس تقلب و مدرك سازی به این استحقاق رسیده است از امتیاز بند  (۳) ماده  (۲۰) كلا محروم و مكلف به پرداخت كلیه وجوهیست كه به وی پرداخت شده و خسارات ناشی از آن از وی اخذ خواهد شد.

ماده ۲۰–  احتساب سوابق كار با اشعه جهت بازخرید، بازنشستگی، از كارافتادگی و تعیین حقوق و طبقه به شرح زیر می باشد:
الف-  كاركنان با پرتو گروه الف به ازاء هر سال خدمت یكسال افزایش خدمت مورد قبول تا حداكثر ده سال.
ب- كاركنان با پرتو گروه  (ب) به ازاء هر سال خدمت ۶ ماه افزایش خدمت مورد قبول تا حداكثر پنج سال

تبصره ۱– در مورد افرادیكه قبل از تصویب قانون با تشخیص واحد قانونی بطور مستمر بكار با اشعه اشتغال داشته اند فقط بند  (۳) ماده  (۲۰) قانون لازم الاجرا است .

ماده ۲۱– هر شخصی كه بر اساس مفاد مقررات قانون و این آئیننامه بازنشسته می گردد، مجاز به اشتغال مجدد بكار با اشعه نخواهد بود.

ماده ۲۲– بمنظور اجراء مفاد مندرج در ماده  (۲۰) قانون  (باستثنای بند ۳) به افرادی كه بطور مستمر به كار با اشعه اشتغال دارند بر حسب مورد مزایای زیر تعلق می گیرد و از تاریخ تصویب قانون  (تاریخ ۲۰ /۱ /۱۳۶۸) لازم الاجرا است.

الف– به پرتوكاران گروه الف تا میزان حداكثر ۱۰۰ % مزایای مندرج در بندهای ۱ و ۲ و ۴ ماده ۲۰ قانون طبق شرایط زیر:
–  بر حسب تجربه و تبحر در كار با اشعه تا ۲۰ %.
–  بر حسب داشتن گرایش هسته ای در دوران تحصیل و یا گذراندن دروس فیزیك بهداشت و یا فیزیك پزشكی یا دوره های تخصصی حفاظت در برابر اشعه تا ۲۰ %.
–  بر حسب بكار بردن وسائل حفاظت در برابر اشعه فردی و وسائل حفاظتی موردنیاز تا ۱۰ %.
–  بر حسب شرایط كار حداكثر تا ۵۰ %.
باید توسط دارندگان پروانه اشتغال اعمال و پرداخت گردد.

ب– به پرتوكاران گروه  (ب) تا میزان حداكثر ۶۰ % مزایای مندرج در بندهای ۱ و 2و ۴ ماده ۲۰ قانون طبق شرایط زیر:
–  بر حسب تجربه و تبحر در كار با اشعه تا ۱۵ %.
–  بر حسب داشتن گرایش هسته ای در دوران تحصیل و یا گذراندن دروس فیزیك بهداشت و یا فیزیك پزشكی و یا دوره های تخصصی حفاظت در برابر اشعه تا ۱۰ %.
–  بر حسب بكار بردن وسائل حفاظت در برابر اشعه فردی و وسائل حفاظتی مورد نیاز تا ۱۰ %.
–  برحسب شرایط كار تا حداكثر ۳۵ %.
باید توسط دارندگان پروانه اشتغال اعمال و پرداخت گردد.

تبصره ۱– مزایای فوق الذكر در صورت تغییر شرایط این آئیننامه و یا شرایط كاری شخص لازم التغییر است .

ماده ۲۳  (اصلاحی ۱۵/07/1386) – علاوه بر احكام مندرج در این آیین ‌نامه در موارد ضروری و در چهارچوب قانون و این آیین ‌نامه و با رعایت سایر مقررات، دستورالعملها و ضوابط لازم از جمله ضوابط مربوط به اصول حفاظت در برابر اشعه، پروانه و مسئولیتهای آن، پرتوگیری شغلی، پزشكی، مردم و مقررات ایمنی منابع پرتو با تصویب واحد قانونی ابلاغ خواهد شد.

ماده ۲۴  (الحاقی ۱۵/07/1386) – با توجه به تغییرات سریع در دانش حفاظت در برابر اشعه، مقررات این آئیننامه می تواند هر دو سال یكبار و بر حسب ضرورت و اضطرار طبق تشخیص “واحد قانونی” و پس از تصویب دولت مورد تجدیدنظر قرار گیرد.

«قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۸/۰۱/۲۰ با اصلاحات و الحاقات بعدی»

دانلود فایل PDF آیین نامه اجرایی قانون حفاظت در برابر اشعه

دستورالعمل تعیین افزایش مدت خدمت کار با اشعه

۱- هدف

در راستای اجرای ماده ۲۲ قانون حفاظت در برابر اشعه و ماده ۲۳ آیین‌نامه اجرایی آن در خصوص تهیه و تدوین
ضوابط، مقررات، استانداردها و دستورالعمل‌های الزم توسط واحد قانونی، این دستورالعمل به منظور اجرای بند ۳ ماده
۲۰ قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب فروردین ماه، ۱۳۶۸ ماده ۱۹ آیین‌نامه اجرایی قانون فوق‌الذکر مصوب
اردیبهشت ۱۳۶۹ و اصالحیه‌های آن در تاریخ‌های ۱۳۸۶/۰۷/۱۵ و ۱۳۹۶/۱۱/۰۱ مصوب هیأت وزیران، جهت تعیین
افزایش مدت خدمت کار با اشعه پرتوکاران به‌منظور بازخرید، بازنشستگی، از کارافتادگی و تعیین حقوق وظیفه بر
مبنای نوع فعالیت، مقدار و شرایط بالقوه پرتودهی در محیط کار به تشخیص واحد قانونی تدوین گردیده است.

۲- دامنه کاربرد

این دستورالعمل جهت تعیین افزایش مدت خدمت کار با اشعه (پرتوهای یونساز و غیریونساز) کلیه پرتوکاران مراکز
کار با اشعه در سطح کشور که پروانه یا مجوز فعالیت‌های پرتوی و هسته‌ای را از واحد قانونی دریافت نموده‌اند و یا
گروه پرتوکاری آنان توسط واحد قانونی تایید شده است، کاربرد دارد.

۳- تعاريف
۱-۳ آيین‌نامه:
در این مدرک به آیین‌نامه اجرایی قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۹/۲/۲ و اصالحیه‌های مصوب ۱۳۸۶/۰۷/۱۵ و ۱۳۹۶/۱۱/۰۱ هیأت وزیران اطالق می‌گردد.
۲-۳ پرتوکار:
به شخص حقیقی اطالق میگ‌ردد که حسب وظیفه با منابع مولد اشعه به‌طور مستمر و فیزیكی در ارتباط باشد که شامل پرتوکاران گروه الف و ب می‌باشند.
۳-۳ پرتوکار گروه الف:
به شخص حقیقی اطالق می‌گردد که در شرایطی کار می‌کند که دز سالانه آن می‌تواند از ۰/۳ حد دز معادل سالانه تجاوز نماید.
۴-۳ پرتوکار گروه ب:
به شخص حقیقی اطالق می‌گردد که در شرایطی کار می‌کند که معمولا دز دریافتی سالانه وی از ۰/۳ حد دز معادل سالانه تجاوز نمی‌نماید.
۵-۳ پرتوگیری:
عمل یا شرایط قرار گرفتن در معرض تابش پرتو.
پرتوگیری خارجی: پرتوگیری از منابع پرتو خارج از بدن.
پرتوگیری داخلی: پرتوگیری از منابع پرتو داخل بدن.
۶-۳ پرتوهای يونساز:
از نظر حفاظت در برابر اشعه به پرتوهایی مثل ایكس، گاما، بتا، آلفا، نوترون و ذرات اتمی دیگر اطالق می‌گردد.
که قادر به یونسازی در مواد بیولوژیكی می‌باشند.

۷-۳ پرتوهای غیريونساز:
از نظر حفاظت در برابر اشعه به پرتوهایی مثل ماوراءبنفش، مادون قرمز، میكروویو، لیزر، امواج رادیرویی اطلاق
می‌گردد که قادر به یونسازی در مواد بیولوژیكی نمی‌باشند.
۸-۳ تأسیسات هسته‌ای:
کارخانه‌های تولید سوخت هسته‌ای، راکتورهای هسته‌ای (شامل مجموعه‌های بحرانی یا زیربحرانی)، راکتورهای
تحقیقاتی، نیروگاه‌های هسته‌ای، تأسیسات نگهداری سوخت مصرف شده، کارخانه‌های غنی‌سازی یا تجهیزات
بازفرآوری.
۹-۳ شخص مسئول:
براساس قانون حفاظت در برابر اشعه، شخصی حقیقی است که برابر آیین‌نامه مربوطه واجد صلاحیت علمی و
فنی و شرایط الزام برای تصدی و نظارت بر کلیه امور مربوط به کار با اشعه در محدوده پروانه مربوطه باشد.
۱۰-۳ فعالیت پرتوی:
هرگونه فعالیت بشری که منجر به افزایش منابع پرتو یا مسیرهای پرتوگیری یا تغییر مسیرهای پرتوگیری از
منابع پرتو موجود شود، به‌طوری که باعث افزایش پرتوگیری یا احتمال پرتوگیری افراد و یا تعرداد افراد در
معرض پرتو شود.
۱۱-۳ قانون:
در این مدرک به قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۸/۰۱/۲۰ مجلس شورای اسلامی اطلاق می‌گردد.
۱۲-۳ کمیسیون تشخیص پرتوکاری مرکز کار با پرتو:
کارگروهی است که به منظور اجرای قانون، آییننامه و مفاد این دستورالعمل، با عنوان “کمیسیون تشخیص
پرتوکاری” متشكل از شخص مسئول، مسئول فیزیک بهداشت مرکز، بالاترین مقام مرکز یا نماینده تام‌الاختیار
وی و مسئول فیزیک بهداشت کل (حسب مورد)، در هر یک از مراکز کار با پرتو تشكیل می‌گردد.
۱۳-۳ مسئول فیزيک بهداشت:
براساس قانون حفاظت در برابر اشعه، شخصی حقیقی است که برابر آییننامه مربوطه واجد صالحیت علمی و فنی و شرایط الزم برای تصدی مسئولیت حفاظت در برابر اشعه در محدوده پروانه مربوطه باشد.
۱۴-۳ مسئول فیزيک بهداشت کل:
شخص حقیقی است که در مراکز دارای تأسیسات و فعالیت‌های هسته‌ای و پرتوی گسترده، بر اساس الزامات
ضوابط مربوطه واجد صالحیت علمی و فنی و شرایط الزم برای تصدی بالاترین مسئولیت حفاظت در برابر اشعه باشد و بر مراکز تحت پوشش خود نظارت عالیه داشته باشد.
۱۵-۳ مراکز کار با پرتو:
در این مدرك به کلیه فعالیت‌های پرتوی و هسته‌ای اطالق می‌گردد که در شمول مقررات ماده ۳ قانون حفاظت در برابر اشعه قرار می‌گیرد.
۱۶-۳ منبع پرتو:
هر عاملی که بتواند باعث پرتوگیری شود (مثال با گسیل پرتوهای یونساز یا غیریونساز یا با آزادسازی مواد
پرتوزا) یا ماده پرتوزایی که به عنوان یک منبع پرتو استفاده شود.

۴- مسئولیت اصلی
مسئولیت تكمیل صحیح فرم و صحت مدارک ارائه شده بر عهده مرکز کار با پرتو متقاضی و مسئولیت تشخیص نهایی
سوابق کار با اشعه و تعیین و تأیید میزان افزایش مدت خدمت کار با اشعه بر عهده واحد قانونی است.
۵- مقررات کلی
۱-۵ در اجرای بند ۳ ماده ۲۰ مقررات قانون حفاظت در برابر اشعه افزایش مدت خدمت کار با اشعه قابل قبول به کلیه پرتوکاران مراکز کار با پرتو در سطح کشور که پروانه یا مجوز فعالیت‌های پرتوی و هسته‌ای را از واحد قانونی دریافت نموده‌اند و یا گروه پرتوکاری آنها توسط واحد قانونی تائید شده باشد و یا حسب مورد با تأییدیه و پیشنهاد کمیسیون تشخیص پرتوکاری مرکز کار با پرتو مدارک و مستنداتی مبنی بر انجام کار با پرتو در طول خدمت به واحد قانونی ارائه نمایند به تشخیص واحد قانونی تعلق می‌گیرد.
تبصره – افراد صرف داشتن دزیمتر فردی به عنوان پرتوکار شناخته نمی‌شوند و سوابق دزیمتر فردی الزاماً به عنوان سوابق موثر کار با اشعه در نظر گرفته نمی‌شود.
۲-۵ میزان افزایش مدت خدمت کار با اشعه بر مبنای مقدار و شرایط بالقوه پرتودهی محیط کار به تشخیص واحد قانونی و طبق قانون آیین نامه مربوطه و با توجه به مفاد این دستورالعمل خواهد بود.
۳-۵ حداکثر افزایش مدت خدمت کار با اشعه پرتوکاران گروه الف ۱۰ سال و حداکثر افزایش مدت خدمت کار با اشعه پرتوکاران گروه ب ۵ سال می‌باشد.
۴-۵ بررسی درخواست احتساب افزایش مدت خدمت کار با اشعه پرتوکاران منحصراً از نظر بازخرید بازنشستگی از کارافتادگی و تعیین حقوق وظیفه امکان پذیر است.
۵-۵ مجموع خدمت کار با اشعه و افزایش مدت خدمت کار با اشعه قابل احتساب در بند ۳ ماده ۲۰ قانون حداکثر ۳۰ سال خواهد بود.
تبصره – بر اساس قانون حفاظت در برابر اشعه اعمال بازنشستگی با مجموع خدمت عادی و افزایش مدت خدمت کار با اشعه کمتر از ۳۰ سال با رعایت سایر مقررات جاری کشور بلامانع می‌باشد.
۶-۵ هرگاه شخصی طبق مفاد این دستورالعمل بازنشسته گردد و بعد معلوم شود که بر اساس تقلب و مدرک سازی به این استحقاق رسیده است از امتیاز بند ۳ ماده ۲۰ قانون به طور کامل محروم و مکلف به پرداخت کلیه وجوه و خسارات ناشی از تقلب و مدرک سازی خواهد بود.
۷-۵ هر شخصی که طبق مفاد این دستورالعمل بازنشسته می‌گردد مجاز به اشتغال مجدد به کار با اشعه نخواهد بود.
۸-۵ افزایش مدت خدمت کار با اشعه فقط برای بازه زمانی که فرد به کار با اشعه اشتغال داشته است و یا در مرخصی استعلاجی حداکثر یک ماه در سال با مرخصی استحقاقی و یا مرخصی استعلاجی ناشی از کار با اشعه بوده است. قابل احتساب می‌باشد.
۹-۵ با صدور مصوبه افزایش مدت خدمت کار با اشعه توسط واحد قانونی، پرتوکار از نظر واحد قانونی بازنشسته با استفاده از مفاد قانون و آیین نامه محسوب و بر اساس ماده ۲۱ آیین نامه، مجاز به اشتغال مجدد کار با اشعه نخواهد بود. از این رو ضروری است اقدامات لازم از سوی مدیریت‌های مرتبط در مرکز کار با پرتو در خصوص اتمام بهره مندی از مزایای ذیل ماده ۲۰ قانون پس از صدور مصوبه جهت پرتوکاران مشمول، صورت پذیرد. همچنین در صورت عدم بازنشستگی پرتوکار به دلایل مختلف با استفاده از مصوبه مذکور ضروری است مراتب حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ صدور نامه به واحد قانونی جهت لغو مصوبه اطلاع رسانی گردد.
۱۰-۵ پس از بازنشستگی فرد بر اساس مصوبه، دارنده پروانه باید جهت اصلاح پروانه اقدام کند.

۶- نحوه تعیین افزایش مدت خدمت کار با اشعه
پس از تکمیل و ارایه مدارک مورد نیاز بر اساس بند ۶-۱ این دستورالعمل و دریافت درخواست تعیین افزایش مدت خدمت کار با اشعه از طریق بالاترین مقام آخرین مرکز کار با اشعه پرتوکار فرآیند بررسی تایید و صدور نامه افزایش مدت خدمت کار با اشعه به مرجع مربوطه توسط واحد قانونی صورت می‌پذیرد.
۱-۶ مدارک مورد نیاز
الف) فرم تکمیل شده درخواست احتساب افزایش مدت خدمت کار با اشعه (فرم پیوست ۱)
ب) فرم تکمیل شده خلاصه سوابق خدمتی کار با اشعه متقاضی (فرم پیوست ۲)
ج) فرم تکمیل شده وضعیت سلامت پرتوکاران جهت درخواست تعیین افزایش مدت خدمت کار با اشعه (فرم
پیوست ۳)
د) آزمایش خون بر اساس توضیحات مندرج در ذیل فرم وضعیت سلامت پرتوکاران
ه) مدارک پزشکی و شرح سانحه در صورت پرتوگیری و نقص عضو حادث شده در اثر پرتوگیری
و) سوابق بیمه‌ای متقاضی که به تایید شعبه مربوطه رسیده باش.
ز) تصاویر احکام استخدامی (به تشخیص واحد قانونی).
تبصره – در صورت وجود بازه‌های زمانی کار با اشعه که در پیوست ۲ توسط مرکز کار با پرتو تایید نشده است. ارسال مدارک معتبر به منظور بررسی وضعیت پرتوکاری متقاضی الزامی می‌باشد.
۲-۶ نحوه محاسبه
افزایش مدت خدمت کار با اشعه پرتوکاران مراکز مختلف کار با پرتو در زیر گروه‌های مختلف و در هر مرحله از خدمت به جز موارد خاص مندرج در بخش ۷ این دستورالعمل بر اساس روش زیر محاسبه می‌گردد.
۱-۲-۶ روش محاسبه
افزایش مدت خدمت کار با اشعه هر پرتوکار در هر شغل پرتوکاری از رابطه زیر محاسبه می‌گردد.

افزایش مدت خدمت کار با اشعه در هر شغل پرتوی = مدت خدمت در شغل پرتوکاری مورد نظر X ضریب ماهیت شغلی کار با پرتو X ضریب طبقه بندی شرایط محیط کار

– ضریب ماهیت شغلی کار با پرتو در رابطه فوق بر اساس جدول ۱ تعیین می‌گردد.
– ضریب طبقه بندی شرایط محیط کار بر اساس مفاد مندرج در پیوست‌های ۴ و ۵ این دستورالعمل و متناسب با گروه پرتوکاری پرتوکار تعیین می‌گردد.
– مجموع افزایش خدمت کار با اشعه هر پرتوکار در مشاغل پرتوی در طول خدمت حاصل جمع نتایج رابطه فوق می‌باشد.
۲-۲-۶ ضریب ماهیت شغلی کار با پرتو
این ضریب بر اساس جدول ۱ تعیین می‌گردد این ضریب در واقع شاخصی از احتمال مواجهه فرد با ریسک پرتوی فعالیت مورد نظر است.

کد ماهیت	ماهیت کار با اشعه	ضریب
1	کاربری مستقیم منابع پرتو	1
2	کنترل و حفاظت پرتوی	0/9
3	نظارتی و مدیریتی	0/8

۷- موارد خاص
۱-۷ در صورتی که در هر مرحله از خدمت پرتوکاران پرتوگیری یا حادثه ای رخ دهد به طوری که منجر به آسیب ناشی از پرتوگیری پرتوکار شود و بر اساس نظر کمیسیون پزشکی مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور ادامه کار با اشعه برای وی امکان پذیر نباشد افزایش مدت خدمت کار با اشعه به پرتوکاران گروه الف حداکثر یک سال به ازای هر سال کار با اشعه تا سقف ۱۰ سال و به پرتوکاران گروه ب حداکثر شش ماه به ازای هر سال کار با اشعه تا سقف ۵ سال بر حسب مورد و با تشخیص واحد قانونی تعلق می‌گیرد.
۲-۷ در صورتی که در هر مرحله از خدمت پرتوکاران به دلیل بیماری بر اساس نظر کمیسیون پزشکی مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور ادامه کار با اشعه برای پرتوکار مجاز نباشد افزایش مدت خدمت کار با اشعه به پرتوکاران گروه الف حداکثر یک سال به ازای هر سال کار با اشعه تا سقف ۱۰ سال و به پرتوکاران گروه ب حداکثر شش ماه به ازای هر سال کار با اشعه تا سقف ۵ سال، بر حسب مورد و با تشخیص واحد قانونی تعلق می‌گیرد.
3-7 در صورت فوت پرتوکار، افزایش مدت خدمت کار با اشعه به پرتوکاران گروه الف یک سال به ازای هر سال کار با اشعه تا سقف ۱۰ سال و به پرتوکاران گروه به شش ماه به ازای هر سال کار با اشعه تا سقف ۵ سال، بر حسب مورد و با تشخیص واحد قانونی تعلق می‌گیرد.
۴-۷ سایر موارد خاصی که در این دستورالعمل پیش بینی نشده است با کسب نظر از واحد قانونی و تایید آن لازم الاجرا خواهد بود.

۸- مستندات مرتبط
۱ – قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۸ مجلس شورای اسلامی.
۲- آیین نامه اجرایی قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۹/۲/۲ و اصلاحیه های مصوب ۱۳۸۶/۰۷/۱۵ و ۱۳۹۶/۱۱/۰۱ هیأت وزیران.
3- دستور العمل تعیین گروه پرتوکاری و درصد فوق العاده کار با اشعه مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور اداره کل حفاظت در برابر اشعه آخرین بازنگری.
۹ – سوابق
این مدرک جایگزین مدرک دستور العمل احتساب افزایش مدت خدمت کار با اشعه بازنگری سه با شماره شناسه:
INRA-RP-WI-۲۰۰-۰۶/۶۷-۳-Dey.۱۴۰۱ می‌گردد.

۱۰ – تاریخچه

ردیف	تغییر از ویرایش … به ویرایش …	شرح تغییرات (صفحه/ پاراگراف/ تغییر)	تاریخ اجرا
1	تغییر از ویرایش سه به ویرایش چهار	تعاریف بخش ۳ به‌روزرسانی شد.	تیر ۱۴۰۱
2		در بند ۵ -۵ خدمت عادی اصلاح شد به خدمت کار با اشعه
3		بند ۷-۲ اصلاح گردید.
4		در بند ۷-۱ و ۷-۲، پزشک معتمد واحد قانونی اطلاح شد به کمیسیون پزشکی مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور
5		در پیوست ۴، فعالیت تولید، تعمیر و کنترل کیفی دستگاه‌های حاوی منابع پرتوی فرابنفش اضافه شد.
1	تغییر از ویرایش دو به ویرایش سه	در پیوست ۴ (طبقه بندی و امتیاز شرایط محیط کار در فعالیت های پرتوی سراسر کشور) اصلاحات زیر انجام شد: – طبقه ۴ – تراکم سنج استخوان حذف شد. – طبقه ۴- عنوان فعالیت کار با لیزر‌های کلاس IV بدون حفاظت خارجی ثابت اصلاح شد به پژوهش با لیزرهای کلاس IV.	دی ۱۴۰۱
2		– طبقه ۵ – عنوان فعالیت آزمایشگاه‌های آنالیز مواد با دستگاه‌های مولد پرتو ایکس XRD و XRF اصلاح شد به آزمایشگاه‌های آنالیز مواد با دستگاه‌های مولد پرتو ایکس دستی (تفنگی)
3		– طبقه ۵ – رادیولوژی دندانی (تک دندان) حذف شد.
4		– طبقه ۵ – کار با لیزرهای کلاس IV دارای حفاظ خارجی ثابت با توان بیش از ۴۰۰ وات و لیزرهای کلاس III-B بدون حفاظ حذف شد.
5		در پیوست ۵ (طبقه بندی و امتیاز شرایط محیط کار در فعالیت های پرتوی و تاسیسات هسته‌ای سازمان انرژی اتمی ایران) اصلاحات زیر انجام شد:
6		– طبقه ۴- عنوان فعالیت کار با لیزرهای کلاس IV بدون حفاظ خارجی ثابت اصلاح شد به پژوهش با لیزرهای کلاس IV.
7		عنوان فعالیت آزمایشگاه های آنالیز مواد با دستگاه های مولد پرتو ایکس نظیر دیفراکتومتری و فلورسانس با دستگاه های مولد پرتو ایکس دستی (تفنگی)
8		کار با لیزرهای کلاس IV دارای حفاظ خارجی ثابت و لیزرهای کلاس III-B بدون حفاظ حذف شد.

ردیف	تغییر از ویرایش … به ویرایش …	شرح تغییرات (صفحه/پاراگراف/ تغییر)	تاریخ اجرا
1	تغییر از ویرایش یک به ویرایش دو	عنوان مدرک از دستورالعمل احتساب افزایش مدت خدمت کار با اشعه به دستورالعمل تعیین افزایش مدت خدمت کار با اشعه اصلاح گردید.
2		مفاهیم بخش ۱ (هدف) و بخش ۲ (دامنه کاربرد) اصلاح گردید.
3		بخش ۳ (تعاریف): برخی از تعاریف هماهنگ با سایر مدارک اصلاح شد و چند تعریف جدید اضافه گردید.
4		بخش ۴ (مسئولیت اصلی) اصلاح گردید.
5		بخش ۵ (مقررات عمومی) اصلاح شد و بندهایی به این بخش افزوده شد.
6		بخش ۶ (فرآیند تقاضا و مدارک مورد نیاز جهت محاسبه افزایش مدت خدمت کار با اشعه) ترکیب و اصلاح شد و بندهایی به بخش جدید افزوده شد.
7		عنوان بخش ۶ به نحوه تعیین افزایش مدت خدمت کار با اشعه تغییر یافت.
8		بند ۶- ۱ (مدارک مورد نیاز) بازنگری و اصلاح شد.
9		بخش ۷ (نحوه احتساب افزایش مدت خدمت کار با اشعه) به بند ۶-۲ و با عنوان نحوه محاسبه تغییر یافت.
10		بند ۷-۱ (روش محاسبه افزایش مدت خدمت کار با اشعه) به بند ۶-۲-۱ و با عنوان روش محاسبه تغییر یافت.
11		بند ۷ -۲ (ضریب شغل (فاکتور D)) به بند ۶-۲-۲ و با عنوان ضریب ماهیت شغلی کار با پرتو تغییر یافت و اصلاح شد.
12		جدول شماره ۱ موضوع بند ۷-۲ حذف و جدول شماره ۱ موضوع بند ۶-۲-۲ اضافه گردید.
13		بند ۷-۳ (ضریب فعالیت (فاکتور C)) حذف و در پیوست‌های شماره ۴ و ۵ اضافه گردید.
14		بخش ۸ (موارد خاص) به بخش ۷ تغییر یافت و اصلاح شد.
15		پیوست ۱ (فرم درخواست احتساب افزایش مدت خدمت کار با اشعه) اصلاح و عنوان به فرم درخواست تعیین افزایش مدت خدمت کار با اشعه تغییر یافت.
16		پیوست ۲ (فرم خلاصه پرونده خدمتی پرتوکاران) اصلاح و عنوان به فرم خلاصه پرونده خدمتی کار با اشعه پرتوکاران جهت تعیین افزایش مدت خدمت کار با اشعه تغییر یافت.
17		عنوان فرم پیوست ۳ از (فرم و ضعیت سلامت پرتوکاران جهت درخواست احتساب افزایش مدت خدمت کار با اشعه) به فرم وضعیت سلامت پرتوکاران جهت درخواست تعیین افزایش مدت خدمت کار با اشعه تغییر یافت.

ردیف	تغییر از ویرایش … به ویرایش …	شرح تغییرات (صفحه/پاراگراف/ تغییر)	تاریخ اجرا
18		پیوست ۴ (طبقه بندی فعالیت های پرتوی سراسر کشور) اضافه شد.
19		پیوست ۵ (طبقه بندی فعالیت های پرتوی و تاسیسات هسته‌ای در سازمان انرژی اتمی ایران) اضافه شد.
1	تغییر از ویرایش صفر به ویرایش یک	عنوان مدرک از دستورالعمل احتساب افزایش سنوات کار با اشعه به دستورالعمل احتساب افزایش مدت خدمت کار با اشعه اصلاح گردید. در کل متن مدرک زیر سنوات به مدت خدمت اصلاح شد.	دی ماه ۱۳۹۲
2		بخش ۳ (تعاریف): برخی از تعاریف هماهنگ با سایر مدارک اصلاح شد و چند تعریف جدید اضافه گردید.
3		بخش ۷-۱ (روش محاسبه سنوات ارفاقی) اضافه شد.
4		بخش ۷-۲ (ضریب شغل (فاکتور D)) اضافه شده است.
5		بخش ۷- ۳ (شریب فعالیت (فاکتور C)) اضافه شده است.
6		بخش ۷-۴ (موراد خاص) اضافه شده است.
7		پیوست ۲ (فرم خلاصه پرونده خدمتی پرتوکاران) اضافه شد.
8		پیوست ۳ (فرم وضعیت سلامت پرتوکاران) اضافه شد.