برای محاسبه مانده مرخصی کارگران ابتدا تعداد روزهای مرخصی استحقاقی بر اساس مدت کارکرد محاسبه و مرخصی‌های استفاده‌شده از آن کسر می‌شود. مرخصی استحقاقی سالانه کارگران طبق قانون کار ۲۶ روز کاری است که برای مدت کارکرد کمتر از یک سال، به نسبت محاسبه می‌شود.
فرمول محاسبه بازخرید مرخصی نیز از ضرب تعداد روزهای مانده مرخصی قابل پرداخت در آخرین حق‌السعی روزانه کارگر به دست می‌آید. مبلغ نهایی بازخرید مرخصی به تعداد روزهای قابل پرداخت و حقوق و مزایای مبنای محاسبه بستگی دارد.
فرمول محاسبه مرخصی استحقاقی کارگران
طبق ماده ۶۴ قانون کار، مرخصی استحقاقی کارگران برای یک سال کامل کار، با احتساب چهار روز جمعه، یک ماه است که معادل ۲۶ روز کاری محاسبه می‌شود. برای کارکرد کمتر از یک سال نیز تعداد روزهای مرخصی به نسبت مدت کارکرد محاسبه خواهد شد.
فرمول محاسبه مرخصی استحقاقی بر اساس روزهای کارکرد:
مرخصی استحقاقی (روز) = (تعداد روزهای کارکرد ÷ تعداد روزهای سال) × ۲۶
برای مثال، اگر کارگری در یک سال ۳۶۵ روزه به مدت ۱۸۰ روز اشتغال داشته باشد، مرخصی استحقاقی او به صورت زیر محاسبه می‌شود:
۱۸۰ ÷ ۳۶۵ × ۲۶ = ۱۲٫۸۲ روز کاری
بنابراین این کارگر برای ۱۸۰ روز کارکرد، حدود ۱۲ روز و ۶ ساعت مرخصی استحقاقی خواهد داشت. این مقدار، کل مرخصی استحقاقی کسب‌شده است و برای محاسبه مانده مرخصی باید مرخصی‌های استفاده‌شده از آن کسر شود.
نحوه محاسبه مانده مرخصی کارگران
برای محاسبه مانده مرخصی کارگران، ابتدا تعداد روزهای مرخصی استحقاقی بر اساس مدت کارکرد مشخص می‌شود. سپس مجموع مرخصی‌های استفاده‌شده از آن کسر می‌گردد.
فرمول محاسبه مانده مرخصی:
مانده مرخصی = مرخصی استحقاقی متناسب با مدت کارکرد − مرخصی استفاده‌شده
مثال محاسبه مانده مرخصی:
فرض کنیم کارگری یک سال کامل کار کرده و در طول سال از ۱۸ روز مرخصی استحقاقی استفاده کرده است. با توجه به اینکه مرخصی سالانه کارگران ۲۶ روز کاری است، مانده مرخصی او به صورت زیر محاسبه می‌شود:
۲۶ − ۱۸ = ۸ روز
بنابراین این کارگر در پایان سال، ۸ روز مانده مرخصی دارد.
اگر کارگر از مرخصی ساعتی نیز استفاده کرده باشد، ابتدا مجموع مرخصی‌های روزانه و ساعتی به یک واحد مشترک تبدیل و سپس از مرخصی استحقاقی کسر می‌شود.
تعداد روزهای مانده مرخصی لزوما با تعداد روزهای قابل ذخیره یا بازخرید یکسان نیست و باید مقررات مربوط به ذخیره مرخصی و خاتمه قرارداد کار نیز در نظر گرفته شود.
بخشنامه محاسبه مانده مرخصی و رای دیوان عدالت اداری
دستورالعمل شماره ۳ اداره کل تنظیم و نظارت بر روابط کار، موضوع نامه شماره ۲۸۱۰۵ مورخ ۲۲ خرداد ۱۳۸۷، مبنای محاسبه مطالبات مرخصی ذخیره‌شده کارگران را مشخص کرده بود. طبق این دستورالعمل، مزایایی که پرداخت آن‌ها مستلزم حضور در محل کار بود، مانند ناهار و ایاب‌وذهاب، از محاسبه مبلغ بازخرید مرخصی مستثنا می‌شدند.
اما هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب رای شماره ۱۹۶۳ و ۱۹۶۴ مورخ ۱۹ اسفند ۱۳۹۹، دستورالعمل مذکور را به دلیل خارج کردن این مزایا از محاسبه مطالبات مرخصی ذخیره‌شده، خلاف قانون تشخیص داد و ابطال کرد.
بر اساس استدلال دیوان عدالت اداری، مرخصی ذخیره‌شده مربوط به ایامی است که کارگر با وجود حق استفاده از مرخصی، عملا به کار اشتغال داشته است. بنابراین کارگر مستحق دریافت تمام دریافتی‌های متعلق به ایام اشتغال، مطابق قانون کار و مقررات مربوط است.
در نتیجه، مبنای محاسبه بازخرید مرخصی صرفا مزد ثابت نیست و مزایایی که پرداخت آن‌ها مستلزم حضور در محل کار است، مانند حق غذا و ایاب‌وذهاب، نیز نباید به این دلیل از محاسبه حذف شوند.
ماده ۳۵- مزد عبارت است از وجوه نقدی یا غیرنقدی و یا مجموع آن‌ها که در مقابل انجام کار به کارگر پرداخت می‌شود.
ماده ۶۴- مرخصی استحقاقی سالانه کارگران با استفاده از مزد و احتساب چهار روز جمعه، جمعا یک‌ماه است. سایر روزهای تعطیل جزء ایام مرخصی محسوب نخواهد شد. برای کار کمتر از یکسال مرخصی مزبور به نسبت مدت کار انجام یافته محاسبه می‌شود.
ماده ۷۱- در صورت فسخ یا خاتمه قرارداد کار یا بازنشستگی و از کارافتادگی کلی کارگر و یا تعطیل کارگاه، مطالبات مربوط به مدت مرخصی استحقاقی کارگر به وی و در صورت فوت او به ورثه او پرداخت می‌شود.
نحوه محاسبه مرخصی ماهانه و سالانه
طبق ماده ۶۴ قانون کار، مرخصی استحقاقی کارگران برای یک سال کامل، با احتساب چهار روز جمعه، یک ماه است که معادل ۲۶ روز کاری می‌شود. برای محاسبه مرخصی ماهانه، تعداد روزهای مرخصی سالانه بر ۱۲ ماه تقسیم می‌شود.
فرمول محاسبه مرخصی ماهانه:
۲۶ ÷ ۱۲ = ۲٫۱۶۶۷ روز کاری
بنابراین مرخصی استحقاقی هر ماه کارکرد، حدود ۲٫۱۷ روز کاری است.
برای محاسبه مرخصی چند ماه کارکرد، تعداد ماه‌های کارکرد در مرخصی ماهانه ضرب می‌شود.
فرمول محاسبه مرخصی بر اساس تعداد ماه‌های کارکرد:
تعداد ماه‌های کارکرد × (۲۶ ÷ ۱۲) = تعداد روزهای مرخصی استحقاقی
برای مثال، مرخصی استحقاقی کارگری که ۶ ماه کامل کار کرده است، به صورت زیر محاسبه می‌شود:
۶ × (۲۶ ÷ ۱۲) = ۱۳ روز کاری
محاسبه مرخصی سالانه و ماهانه به ساعت نیز امکان‌پذیر است. با در نظر گرفتن هر روز کاری معادل ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه، مرخصی استحقاقی یک سال کامل برابر با ۱۹۰ ساعت و ۴۰ دقیقه و مرخصی یک ماه کامل برابر با ۱۵ ساعت و ۵۳ دقیقه خواهد بود.
در صورتی که مدت کارکرد کمتر از یک ماه کامل باشد، مرخصی استحقاقی به نسبت مدت کارکرد محاسبه می‌شود.
فرمول محاسبه مرخصی به ساعت و دقیقه
برای محاسبه مرخصی استحقاقی به ساعت، در کارهای عادی هر روز کاری معادل ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه در نظر گرفته می‌شود. بنابراین مرخصی استحقاقی سالانه کارگران به صورت زیر محاسبه می‌شود:
۲۶ × ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه = ۱۹۰ ساعت و ۴۰ دقیقه
برای محاسبه مرخصی ساعتی به نسبت مدت کارکرد، از فرمول زیر استفاده می‌شود:
مرخصی استحقاقی به ساعت = (تعداد روزهای کارکرد ÷ ۳۶۵) × ۱۹۰ ساعت و ۴۰ دقیقه
برای مثال، مرخصی استحقاقی کارگری با ۹۳ روز کارکرد، حدود ۴۸ ساعت و ۳۵ دقیقه خواهد بود.
مطابق ماده ۷۰ قانون کار، مرخصی‌های کمتر از یک روز نیز جزو مرخصی استحقاقی محسوب می‌شوند و به میزان ساعت استفاده‌شده از مرخصی کارگر کسر خواهند شد.
محاسبه مرخصی کارگران با قرارداد موقت کمتر از یک سال
مرخصی استحقاقی کارگران با قراردادهای موقت کمتر از یک سال، به نسبت مدت کارکرد محاسبه می‌شود. مبنای محاسبه، ۲۶ روز مرخصی استحقاقی برای یک سال کامل کار است.
فرمول محاسبه مرخصی قراردادهای موقت:
مرخصی استحقاقی = (مدت کارکرد به ماه ÷ ۱۲) × ۲۶
برای مثال، کارگری با قرارداد کار سه‌ماهه، به میزان زیر مرخصی استحقاقی خواهد داشت:
۳ ÷ ۱۲ × ۲۶ = ۶٫۵ روز کاری
اگر این کارگر در طول قرارداد از ۲ روز مرخصی استفاده کرده باشد، مانده مرخصی او برابر است با:
۶٫۵ − ۲ = ۴٫۵ روز کاری
در پایان قرارداد کار، مانده مرخصی استفاده‌نشده باید مطابق ماده ۷۱ قانون کار محاسبه و تسویه شود. در قراردادهای موقت یک‌ساله و کمتر از آن که با پایان قرارداد رابطه کار خاتمه می‌یابد، محدودیت ذخیره ۹ روز مرخصی به معنی محدود شدن بازخرید مرخصی به ۹ روز نیست.
نحوه محاسبه ذخیره ۹ روز مرخصی
کارگر نمی‌تواند بیش از ۹ روز از مرخصی استحقاقی سالانه خود را ذخیره کند. در قراردادهای کار بیش از یک سال و قراردادهای دائم، اگر کارگر در پایان سال از تمام مرخصی استحقاقی خود استفاده نکرده باشد، حداکثر ۹ روز از مانده مرخصی آن سال به سال‌های بعد منتقل می‌شود.
مثال محاسبه ذخیره مرخصی در قرارداد سه‌ساله:
فرض کنیم کارگری با قرارداد کار سه‌ساله، در هر سال به میزان زیر از مرخصی استحقاقی خود استفاده کرده باشد:
| مرخصی ذخیره‌شده | مانده مرخصی | مرخصی استفاده‌شده | سال قرارداد |
|---|---|---|---|
| ۹ روز | ۱۶ روز | ۱۰ روز | سال اول |
| ۷ روز | ۷ روز | ۱۹ روز | سال دوم |
| ۱۸ روز قابل تسویه | ۱۸ روز | ۸ روز | سال سوم |
در پایان سال سوم که قرارداد کار خاتمه پیدا میکند، مجموع مرخصی‌های ذخیره‌شده سال‌های قبل و مانده مرخصی سال آخر محاسبه می‌شود:
۹ + ۷ + ۱۸ = ۳۴ روز
بنابراین در این مثال، مانده مرخصی قابل بازخرید کارگر در پایان قرارداد ۳۴ روز خواهد بود.
توجه: محدودیت ذخیره ۹ روز مربوط به انتقال مرخصی استفاده‌نشده به سال‌های بعد است و نباید آن را با تعداد روزهای قابل بازخرید در زمان خاتمه قرارداد یکسان دانست.
فرمول محاسبه بازخرید مرخصی
برای محاسبه مبلغ بازخرید مرخصی کارگران، ابتدا تعداد روزهای مانده مرخصی قابل پرداخت مشخص می‌شود. سپس این تعداد در آخرین حق‌السعی روزانه کارگر ضرب می‌گردد. مبنای محاسبه بازخرید مرخصی، آخرین حق‌السعی کارگر است و به مزد پایه یا مزد ثابت محدود نمی‌شود.
فرمول محاسبه بازخرید مرخصی:
مبلغ بازخرید مرخصی = تعداد روزهای مانده مرخصی قابل پرداخت × آخرین حق‌السعی روزانه
اگر حق‌السعی کارگر به‌صورت ماهانه مشخص باشد، ابتدا مبلغ روزانه آن محاسبه می‌شود:
حق‌السعی روزانه = حق‌السعی ماهانه ÷ ۳۰
چه حقوق و مزایایی در بازخرید مرخصی محاسبه می‌شوند؟
بر اساس رای شماره ۱۹۶۳ و ۱۹۶۴ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، مبنای محاسبه بازخرید مرخصی، حق‌السعی کارگر است و اقلام پرداختی مستلزم حضور در کارگاه نیز از این محاسبه مستثنا نیستند.
بنابراین اقلام زیر، در صورت تعلق به کارگر، در محاسبه مبلغ بازخرید مرخصی لحاظ می‌شوند:
- مزد شغل یا مزد ثابت
- پایه سنوات
- کمک‌هزینه مسکن
- کمک‌هزینه اقلام مصرفی خانوار (بن کارگری)
- کمک‌هزینه عائله‌مندی (حق اولاد)
- ایاب‌وذهاب و حق غذا
- سایر اقلام حق‌السعی متعلق به کارگر
مثال محاسبه مبلغ بازخرید مرخصی
فرض کنیم آخرین حق‌السعی ماهانه کارگری با احتساب حقوق و مزایای مشمول، ۹۰ میلیون ریال باشد و در پایان قرارداد، ۱۲ روز مانده مرخصی قابل بازخرید داشته باشد.
ابتدا حق‌السعی روزانه محاسبه می‌شود:
۹۰,۰۰۰,۰۰۰ ÷ ۳۰ = ۳,۰۰۰,۰۰۰ ریال
سپس مبلغ بازخرید مرخصی به دست می‌آید:
۱۲ × ۳,۰۰۰,۰۰۰ = ۳۶,۰۰۰,۰۰۰ ریال
بنابراین کارفرما باید بابت بازخرید ۱۲ روز مانده مرخصی این کارگر، مبلغ ۳۶ میلیون ریال پرداخت کند.
چنانچه مانده مرخصی به ساعت و دقیقه مشخص شده باشد، مبلغ بازخرید نیز متناسب با همان مدت محاسبه می‌شود.
مثال محاسبه مانده مرخصی و بازخرید آن در سال ۱۴۰۵
فرض کنیم کارگری مجرد با حداقل حقوق قانون کار در سال ۱۴۰۵، یک سال کامل کار کرده و در این مدت از ۱۸ روز مرخصی استحقاقی استفاده کرده است. این کارگر دارای سابقه لازم برای دریافت پایه سنوات است و در پایان قرارداد، رابطه کاری او خاتمه می‌یابد.
ابتدا مانده مرخصی محاسبه می‌شود:
۲۶ − ۱۸ = ۸ روز مانده مرخصی
حقوق و مزایای ماهانه این کارگر در سال ۱۴۰۵ به شرح زیر است:
| عنوان | مبلغ ماهانه (ریال) |
|---|---|
| حداقل مزد | ۱۶۶,۲۵۵,۵۰۰ |
| پایه سنوات | ۵,۰۰۰,۰۰۰ |
| حق مسکن | ۳۰,۰۰۰,۰۰۰ |
| بن کارگری | ۲۲,۰۰۰,۰۰۰ |
| جمع حق‌السعی ماهانه | ۲۲۳,۲۵۵,۵۰۰ |
مبلغ پایه سنوات بر اساس نرخ روزانه ۱۶۶,۶۶۷ ریال و برای ماه ۳۰ روزه محاسبه شده است.
محاسبه حق‌السعی روزانه:
۲۲۳,۲۵۵,۵۰۰ ÷ ۳۰ = ۷,۴۴۱,۸۵۰ ریال
محاسبه مبلغ بازخرید مرخصی:
۸ × ۷,۴۴۱,۸۵۰ = ۵۹,۵۳۴,۸۰۰ ریال
بنابراین مبلغ بازخرید ۸ روز مانده مرخصی این کارگر در سال ۱۴۰۵، حدود ۵۹ میلیون و ۵۳۵ هزار ریال (معادل ۵ میلیون و ۹۵۳ هزار و ۵۰۰ تومان) خواهد بود.
در این مثال، حق اولاد و حق تاهل به دلیل مجرد بودن کارگر محاسبه نشده‌اند. در صورت تعلق سایر مزایای مشمول حق‌السعی، مبلغ بازخرید مرخصی نیز متناسب با آن تغییر میکند.
نحوه محاسبه مانده مرخصی در تسویه‌حساب
هنگام خاتمه قرارداد کار، کارفرما موظف است مانده مرخصی استحقاقی استفاده‌نشده کارگر را محاسبه و مبلغ آن را در تسویه‌حساب پرداخت کند. مطابق ماده ۷۱ قانون کار، مطالبات مربوط به مرخصی استحقاقی در صورت فسخ یا خاتمه قرارداد کار، بازنشستگی، ازکارافتادگی کلی یا تعطیلی کارگاه قابل پرداخت است.
فرمول محاسبه مانده مرخصی در تسویه‌حساب:
مانده مرخصی قابل پرداخت = مرخصی استحقاقی و ذخیره‌شده قابل تسویه − مرخصی استفاده‌شده
مبلغ تسویه مرخصی = مانده مرخصی قابل پرداخت × آخرین حق‌السعی روزانه
برای محاسبه صحیح مانده مرخصی در تسویه‌حساب باید مدت کارکرد، مرخصی‌های روزانه و ساعتی استفاده‌شده و مرخصی ذخیره‌شده از سال‌های قبل بررسی شود.
در قراردادهای موقت کمتر از یک سال نیز مرخصی استحقاقی به نسبت مدت کارکرد محاسبه می‌شود و در صورت خاتمه رابطه کار، مانده استفاده‌نشده آن باید تسویه شود.
نکته: محدودیت ذخیره ۹ روز مرخصی در ماده ۶۶ قانون کار مربوط به انتقال مرخصی به سال‌های بعد است و به معنای محدود شدن بازخرید مرخصی سال آخر به ۹ روز نیست.
آیا مبلغ مرخصی استفاده نشده به ورثه متوفی تعلق می‌گیرد؟
در صورت فوت کارگر مبلغ مرخصی باقیمانده وی بر حسب حقوق روزانه محاسبه و به ورثه وی پرداخت می‌شود. برای دریافت این مبلغ باید مراحل قانونی وراثت طی شود و مبلغ طبق قانون به آن‌ها پرداخت می‌شود. البته اگر روزهای ذخیره داشته باشد در غیر این صورت چیزی به ورثه تعلق نخواهد گرفت و در صورت از کارافتادگی کارگر و یا بازنشستگی یا تعطیلی کارگاه میزان مرخصی‌های باقیمانده محاسبه و به فرد پرداخت می‌شود.
سلام اگه امکان داره طرحی بدید که همه کارگران حقوقشون از طریق بانک باشه یعنی فیش حقوقی داشته باشن الان ما نامه امضا میکنیم که کل حقوق ومزایای رو میگیریم ولی در واقع فقط ۵ملیون بهمون میدن یعنی یه کارگر با ۲فرزند وارسال سابقه حقوق ومزایای ۵ تومنه
سلام
پرداخت حقوق و مزایا باید به صورت بانکی باشد. امضای هر گونه سندی که مبلغ مندرج در آن به حساب کارگر واریز نشده باشد فاقد اثر و وجاهت قانونی است.
سلام برای کارگری که کمتر از موظفی خود کار میکند مرخصی ماهانه چقدر است یعنی اگر موظفی ۱۷۰ ساعت باشد و فرد ۱۰۰ساعت کار کرده باشد میزان مرخصی استحقاقی چند ساعت است
سلام
برای کارگران ساعتی و پاره وقت تمام حقوق و مزایا از جمله مرخصی به نسبت کارکرد تعلق می گیرد. برای محاسبه نسبت کارکرد می توانید کارکرد را به موظفی تقسیم کرده و سپس به مدت مرخصی کارکرد کامل ضرب کنید.
اصلا ننوشتید مبلغ محاسبه را