محاسبه حقوق کارگران با شیفت ۱۲ ساعته در سال ۱۴۰۵ به عوامل مختلفی مانند مزد ثابت، تعداد ساعات کارکرد، فوقالعاده نوبتکاری، اضافهکاری و جمعهکاری بستگی دارد. کارگرانی که در قالب شیفتهای ۱۲ ساعته مانند الگوی ۱۲ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت فعالیت میکنند، علاوه بر حقوق و مزایای ثابت قانون کار، ممکن است مشمول مزایای مرتبط با نوبتکاری و ساعات کار مازاد نیز باشند. کارگری که بهصورت مستمر ۱۲ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت دارد، در یک ماه ۳۰ روزه ۲۰ نوبت کاری خواهد داشت که تمام حقوق و مزایا به نسبت کارکرد محاسبه میشود. در ادامه، نمونه محاسبه حقوق یک کارگر ۱۲ ساعته در سال ۱۴۰۵ را بررسی میکنیم.
نحوه محاسبه حقوق و مزایای شیفت ۱۲-۲۴ در سال ۱۴۰۵
حقوق و مزایای ۱۲-۲۴ شامل دو قسمت میشود که به شرح زیر باید به ترتیب محاسبه شوند.
حقوق و مزایای ثابت
این موارد شامل مزد شغل، مزد پایه یا پایه سنوات، حق مسکن، بن کارگری، حق اولاد و سایر موارد توافقی مانند حق سرپرستی و امثال آن میشود. برخی از این موارد به صورت ثابت به تمام کارگران پرداخت میشود و در برخی سابقه کار و تعداد فرزند تاثیر دارد.
موارد ثابت در ۱۲-۲۴ سال ۱۴۰۵
حداقل مزد و حقوق در سال ۱۴۰۵ روزانه مبلغ ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال تعیین شده است. تمام کارگران بدون استثنا این مبلغ را دریافت میکنند.
مزد پایه یا پایه سنوات سال ۱۴۰۵ روزانه مبلغ ۱۶۶,۶۶۷ ریال تعیین شده که به کارگران با یک سال سابقه کار در همان کارگاه تعلق میگیرد. به کارگران با سابقه بیش از ۲ سال پایه سنوات تجمیعی تمام سال ها باید از جدول تصاعدی مزد ۱۴۰۵ محاسبه شود. محاسبه آنلاین پایه سنوات (مزد پایه) ۱۴۰۵ نیز در سایت کارتابان قرارداده شده است که قابل استفاده است.
حق مسکن ۱۴۰۵ یا کمک هزینه مسکن امسال به صورت ماهانه مبلغ ۳۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال تعیین شده است.
بن کارگری ۱۴۰۵ یا کمک هزینه اقلام مصرفی به صورت ماهانه مبلغ ۲۲,۰۰۰۰,۰۰۰ ریال تعیین شده است.
حق اولاد ۱۴۰۵ برای هر فرزند مشمول (شرایط پرداخت حق اولاد را اینجا بخوانید) معادل ۳ روز حداقل مزد است. بنابراین حق اولاد برای هر فرزند در سال ۱۴۰۵ ماهانه مبلغ ۱۶,۶۲۵,۵۵۰ ریال خواهد بود.
حقوق ۱۲ ساعت کار ۱۲ ساعت استراحت ۱۴۰۵
اگر شیفت ۱۲ ساعت کار و ۱۲ ساعت استراحت بدون گردش در طول ماه باشد، مشمول دریافت فوقالعاده نوبتکاری نیست.
اما شیفت ۱۲ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت و همچنین شیفت ۱۲ ساعت کار و ۱۲ ساعت استراحت با گردش هفتگی یا روزانه (به نحوی که گردش در طول ماه اتفاق بیفتد)، از نوع نوبتکاری صبح و شب محسوب میشود. در این حالت، به دلیل اینکه ساعات کار در شب و روز انجام میشود و دو تغییر نوبت وجود دارد، فوقالعاده نوبتکاری به کارگر تعلق میگیرد.
حقوق و مزایای کارهای نوبتکاری مشابه کارهای عادی محاسبه میشود، با این تفاوت که مبلغ فوقالعاده نوبتکاری نیز به حقوق ماهانه کارگر اضافه خواهد شد. در این نوع کار، فوقالعاده نوبتکاری معادل ۲۲.۵ درصد حقوق ماهانه کارگر است.
همچنین ساعات کارکرد مازاد بر ساعات کار موظفی ماهانه، مشمول پرداخت فوقالعاده اضافهکاری خواهد بود. در هر نوبت استفاده از مرخصی، ۱۲ ساعت از مرخصی استحقاقی کارگر کسر میشود و موضوع تعطیلات نیز در محاسبه اضافهکاریها لحاظ خواهد شد.
نحوه محاسبه شیفت کاری ۱۲ در ۲۴
برای محاسبه تعداد نوبتهای کاری در الگوی «۱۲ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت»، ابتدا باید مدت یک چرخه کامل کاری را محاسبه کنیم.
هر چرخه شامل:
۱۲ ساعت کار + ۲۴ ساعت استراحت = ۳۶ ساعت
یک ماه ۳۰ روزه نیز برابر است با:
۳۰ × ۲۴ = ۷۲۰ ساعت
حال ۷۲۰ ساعت ماه را بر ۳۶ ساعت هر چرخه تقسیم میکنیم:
۷۲۰ ÷ ۳۶ = ۲۰
بنابراین کارگری که بهصورت مستمر ۱۲ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت دارد، در یک ماه ۳۰ روزه ۲۰ نوبت کاری خواهد داشت.
مجموع ساعات حضور در کار نیز برابر است با:
۲۰ × ۱۲ = ۲۴۰ ساعت
مزایای متغیر از حقوق و دستمزد کارگران با ۱۲ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت
در ادامه میخوانیم (نحوه محاسبه نوبت کاری یا حق شیفت، اضافه کاری، جمعه کاری، پایه سنوات تجمیعی، حق اولاد و… بیمه و مالیات و در نهایت تنظیم فیش حقوق ۱۲-۲۴ همراه با تصویر نمونه فیش حقوق کامل ۱۲-۲۴)
فوق العاده نوبت کاری ۱۲-۲۴ : با توجه به اینکه به صورت گردشی یک نوبت کاری در ساعات روز و نوبت دیگر در ساعات شب اتفاق می افتد بنابراین این نوع کار از نوع گردشی و نوبت کاری موضوع مواد ۵۵ و ۵۶ قانون کار محسوب میشود. ۱۲-۲۴ نوبت کاری از نوع صبح و شب محسوب میشود. فوق العاده نوبت کاری صبح و شب به صورت ماهانه ۲۲.۵ درصد حقوق هر کارگر خواهد بود. منظور از حقوق مجموع مزد شغل، پایه سنوات تجمیعی و سایر مزایای به تبع شغل مانند فوق العاده سرپرستی، حق فنی، حق مسئولیت و امثال آن است.
نکته مهم در محاسبه نوبت کاری ۱۲ ۲۴ این است که نباید به تعداد نوبت های کاری واقع شده در روز یا شب توجه شود. باید صرفا حقوق ماهانه در ۲۲.۵ ضرب شود.
فوق العاده اضافه کاری ۱۲-۲۴: در طول ماه ۳۰ روزه ۲۰ نوبت کاری انجام میشود. مجموع ساعات کاری ماهانه ۲۴۰ ساعت خواهد بود. ساعات کار مازاد بر ساعات کار موظفی ماهانه اضافه کاری خواهد بود. جدول ساعت کار موظفی ۱۴۰۵ قانون کار ساعت کاری که هر کارگر باید در طول ماه کار کند را مشخص میکند.
فوق العاده جمعه کاری ۱۲-۲۴ : برخی از نوبت های کاری در طول ماه با روزهای جمعه تلاقی خواهند داشت. به اندازه تعداد جمعه هایی که با نوبت های کاری کارگران تلاقی پیدا کرده فوق العاده جمعه کاری باید پرداخت شود. جمعه کاری به صورت روزانه بوده و به مدت زمانی از نوبت کاری که با جمعه تلاقی داشته نباید توجه شود. به عنوان مثال ممکن است ساعت کاری از ۱۴ پنجشبنه تا ۲ بامداد جمعه باشد و یا نوبت کاری نفر بعدی از ساعت ۲ بامداد تا ۱۴ باشد. به هر دو حالت یک روز جمعه کاری تعلق خواهد گرفت.
نحوه محاسبه حقوق کارگر ۱۲ ساعته ۱۴۰۵
محاسبه حقوق کارگر ۱۲ ساعته با توجه به ساعات کار، فوقالعاده نوبتکاری، اضافهکاری و جمعهکاری انجام میشود. در ادامه نمونه محاسبه حقوق یک کارگر با شیفت ۱۲-۲۴ در سال ۱۴۰۵ ارائه شده است.
کارگری را در نظر می گیریم که از ابتدای سال ۱۴۰۵ در کارگاه مشغول به کار است. متاهل و ۲ فرزند زیر ۱۸ سال تمام دارد. کار وی به صورت ۱۲-۲۴ است. حقوق و مزایای این کارگر در ماه اردیبهشت ۱۴۰۵ چقدر خواهد بود؟
۱-حداقل مزد روزانه ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال (جدول حقوق و دستمزد ۱۴۰۵)
۲-پایه سنوات تجمیعی کارگر از ابتدای سال ۹۳ تا ۱۴۰۵ روزانه مبلغ ۱,۶۷۳,۰۰۷ ریال(از جدول تصاعدی مزد ۱۴۰۵)
۳- مزد ثابت که مجموع دو رقم بالا است روزانه ۷,۲۱۴,۸۵۷ ریال (از جدول تصاعدی مزد ۱۴۰۵)
۴- حقوق ماهانه حاصل ضرب مزد ثابت در تعداد روزهای ماه است. حقوق در ماه ۳۱ روزه مبلغ ۲۲۳,۶۶۰,۵۶۷ ریال
۵-حق مسکن ۱۴۰۵ کارگران ماهانه ۳۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال
۶-بن کارگری ۱۴۰۵ کارگران ماهانه ۲۲,۰۰۰,۰۰۰ ریال
۷-حق اولاد دو فرزند ماهانه ۳۳,۲۵۱,۱۰۰ ریال
۸- حق تاهل ۵,۰۰۰,۰۰۰ ریال
۹-فوق العاده نوبت کاری معادل ۲۲.۵ درصد حقوق ماهانه ردیف ۴ خواهد بود. ماهانه مبلغ ۵۰,۳۲۳,۶۳۵ ریال
۱۰-فوق العاده اضافه کاری: موظفی ماهانه اردیبهشت ۱۴۰۵ برابر ۱۹۸ ساعت است. کارکرد ماهانه ۲۴۰ ساعت است بنابراین ۴۲ ساعت اضافه کاری وجود دارد. مبلغ هر ساعت اضافه کاری از
تقسیم مزد ثابت (ردیف ۳) بر عدد ۷.۳۳ (هفت و سی و سه صدم) ضربدر ۱.۴ (یک و چهاردهم) ضرب در ساعت اضافه کاری
به دست میآید. بنابراین اضافه کاری ماهانه ۱۲-۲۴ در اردیبهشت این کارگر ۵۷,۸۷۶,۳۵۱ ریال خواهد بود.
۱۰-فوق العاده جمعه کاری : فرض می کنیم ۳ جمعه با ساعت کار این کارگر تلاقی داشته است. فوق العاده هر روز جمعه کاری معادل ۴۰% مزد ثابت (ردیف ۳) خواهد بود به عبارتی
فوق العاده جمعه کاری = مزد ثابت * ۰.۴ * تعداد جمعه کاری
فوق العاده جمعه کاری این کارگر در این ماه ۸,۶۵۷,۸۳۰ ریال خواهد بود.
۱۱-جمع درآمد: مجموع ردیف های ۴ الی ۱۰ به عنوان درآمد کارگر شناخته میشود. درآمد کارگر ۱۲ ۲۴ این مثال معادل ۴۳۰,۷۶۹,۵۱۳ ریال میشود.
۱۲-کسر حق بیمه: تمام موارد درآمدی غیر از حق اولاد مشمول حق بیمه هستند. برای محاسبه حق بیمه مجموع درآمد مشمول بیمه تامین اجتماعی (درآمد ردیف ۱۱ منهای حق اولاد ردیف ۷) در ۰.۰۷ (هفت صدم) ضرب می شود. در این مثال در آمد مشمول بیمه ۳۹۷,۵۱۸,۴۱۳ ریال و حق بیمه سهم کارگر مبلغ ۲۷,۸۲۶,۲۸۹ ریال خواهد بود.
۱۳-مالیات حقوق ۱۴۰۵: تا مبلغ ۴۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال از مالیات معاف است و به مبلغ مازاد بر آن ۱۰% مالیات تعلق میگیرد. مالیات بر درآمد حقوق این کارگر مبلغ ۲۹۴,۳۲۳ ریال خواهد بود.
۱۴-مبلغ قابل پرداخت به کارگر: از مجموع در آمد کارگر (ردیف ۱۱) کسورات بیمه و مالیات (ردیف ۱۲ و ۱۳) کسر شده و مابقی به حساب بانکی کارگر واریز میشود.
مبلغ قابل پرداخت به این کارگر ۴۰۲,۶۴۹,۰۰۰ ریال خواهد بود.
قانون شیفت کاری
طبق ماده ۵۱ قانون کار، ساعت کار عادی کارگران نباید از ۸ ساعت در شبانهروز و ۴۴ ساعت در هفته بیشتر شود. در عین حال، قانون کار انجام کار بهصورت نوبتی در ساعات مختلف شبانهروز را نیز پیشبینی کرده است؛ بنابراین اصل شیفت کاری با رعایت مقررات قانون کار مجاز است.
در برخی موارد محدودیتهایی وجود دارد؛ از جمله اینکه طبق ماده ۵۹، اضافهکاری در حالت عادی حداکثر ۴ ساعت در روز است و در مشاغل سخت و زیانآور نیز ساعت کار هفتگی ۳۶ ساعت بوده و اضافهکاری مجاز نیست. همچنین نوع شغل اهمیت دارد و در مشاغلی که خستگی میتواند موجب حادثه یا خسارت شود، استفاده از شیفتهای بسیار طولانی مناسب نیست.
در مقابل، در مشاغلی مانند داروخانههای شبانهروزی و مواردی که در طول ۲۴ ساعت، زمانهایی برای استراحت و خواب کارگر از طرف کارفرما مجاز دانسته میشود، شیفتهای بلندمدت منع قانونی ندارد.
شیفت ۱۲-۲۴ در صورت رعایت مقررات قانون کار و با توافق کارگر و کارفرما منع قانونی ندارد. اگر ساعات کار در قرارداد مشخص شده باشد، کارفرما نمیتواند بهصورت یکجانبه آن را به شیفت ۱۲-۲۴ تغییر دهد، مگر با موافقت کارگر؛ مگر اینکه قبلاً تبعیت ساعت کار از برنامه کاری کارفرما مورد توافق قرار گرفته باشد.
فیش حقوق ۱۴۰۵ قانون کار کارهای ۱۲ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت
فیش حقوق قانون کار برگهای حاوی اطلاعات قسمت قبل و مبالغ مربوطه است. اگر به ترتیبی که در قسمت قبل توضیح داده شد عنوان و مبلغ هر مورد درج شود فیش حقوق نامیده میشود.
تصویر نمونه فیش حقوق ۱۴۰۵ این کارگر میتواند به صورت زیر باشد.
| نام و نام خانوادگی | |||||
| اطلاعات کارکرد | حقوق و مزایا (ریال) | کسورات (ریال) | |||
| کارکرد (روز) | 31 | حقوق پایه | 223,660,567 | حق بیمه ۷% | 27,826,289 |
| ساعت اضافه کار | 42 | حق مسکن | 30,000,000 | مالیات | 294,323 |
| مرخصی رفته (ساعت) | 0 | بن کارگری | 22,000,000 | ||
| نوبت کاری (صبح – شب) | 22.5% | اضافه کاری | 57,876,351 | ||
| جمعه کاری | 3 | عائله مندی | 33,251,100 | ||
| متاهل/مجرد | متاهل | نوبت کاری | 50,323,635 | ||
| تعداد فرزند مشمول | 2 | جمعه کاری | 8,657,828 | جمع کسورات | 28,120,611 |
| مزد شغل | ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال | حق تاهل | 5,000,000 | ||
| مزد پایه (پایه سنوات تجمیعی) | 1,673,007 ریال | قابل پرداخت | |||
| ۴۰۲,۶۴۹,۰۰۰ ریال | |||||
| مزد ثابت | 7,214,857 ریال | جمع حقوق و مزایا | 430,769,513 | چهارصد و دو میلیون و ششصد و چهل هزار ریال | |
بیشتر بخوانید:
مدت ۵ ماه هست که جدیدا و دوباره پیش کارفرما یا صاحب کار مغازه سابقم که روی هم رفته بالای ۵ سال سابقه دارم برگشتم سر کار حالا توی این ۵ سال گذشته نه بیمه من رو کرده نه این ۵ ماه و حالا بعد از روزی ۱۲ ساعت کار سنگین به من میگوید ماهی ۲۵ م بیشتر نمیدهم من یک مادر پیر و یو دختر کلاس ۸ ا بتدایی دارم آیا میتوان اداره بیمه شکایت کرد شاهد هم دارم
بله. کارفرما مکلف است از اولین روز اشتغال کارگر را بیمه کند و نداشتن قرارداد کتبی یا بیمه نشدن، حق شما را از بین نمیبرد. ماده ۱۴۸ قانون کار نیز کارفرما را موظف به بیمه کردن کارگر کرده است.
میتوانید بابت حقوق و مزایای پرداختنشده، اضافهکاری و سایر مطالبات کاری در اداره کار طرح شکایت کنید و موضوع سابقه بیمه را نیز برای الزام کارفرما به پرداخت حق بیمه پیگیری کنید. ساعات کار حداکثر ۴۴ ساعت در هفته است و کار مازاد، در صورت وجود شرایط قانونی، باید جداگانه محاسبه شود.
شهادت همکاران میتواند به اثبات رابطه کاری کمک کند، اما هر مدرک دیگری مانند واریز حقوق، پیامهای کاری، حضور و غیاب، عکس، فاکتور یا اسناد مربوط به محل کار را نیز نگه دارید. اختلافات کارگر و کارفرما در صورت حل نشدن، در مراجع حل اختلاف اداره کار رسیدگی میشود.