مرخصی بارداری، زایمان و شیردهی
قانون کار برای زنان شرایط کار ویژه ای متمایز با مردان در نظر گرفته است. شرایط کار کارگران زن در مواد ۷۵ لغایت ۷۸ قانون کار تعیین شده است. آخرین قوانین و اصلاحات مرخصی بارداری، زایمان و شیردهی ذر این مقاله ارائه میشود.
مرخصی بارداری و زایمان
مرخصی بارداری و زایمان در ماده ۷۶ قانون کار تصویب شده است.
متن ماده ۷۶ قانون کار
مرخصی بارداری و زایمان کارگران زن جمعا” ۹۰ روز است. و حتی الامکان ۴۵ روز از این مرخصی باید پس از زایمان مورد استفاده قرار گیرد برای زایمان توامان ۱۴ روز به مدت مرخصی اضافه می شود.
تبصره1- پس از پایان مرخصی زایمان ، کارگر زن به کار سابق خود باز می گردد و این مدت با تائید سازمان تامین اجتماعی جزء سوابق خدمت وی محسوب می شود.
تبصره2- حقوق ایام مرخصی زایمان طبق مقررات قانون تامین اجتماعی پرداخت خواهد شد.
پس از تصویب قانون اصلاح قوانین تظیم جمعیت و خانواده در سال ۱۳۹۲ هیات وزیران در جلسه مورخه ۱۶/۴/۱۳۹۲ با استناد به تبصره ۲ ماده واحده قانون اصلاح قوانین تظیم جمعیت و خانواده موارد زیر را تصویب نموده است:
۱- مدت مرخصی زایمان (یک قلو و دوقلو) زنان شاغل در بخش های دولتی و غیر دولتی ۹ ماه تمام با پرداخت حقوق و فوقالعادههای مربوط تعیین میشود. همسران افراد یاد شده نیز از دو هفته مرخصی اجباری تشویقی برخوردار میشوند.
۲- مفاد این تصویبنامه به مادرانی که سن فرزند آنان به نه ماهگی نرسیده است تسری مییابد و مدت مرخصی آنان تا نه ماهگی نوزاد افزایش مییابد.
۳- تاریخ اجرای این تصویب نامه از زمان لازمالاجرا شدن قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده مصوب ۱۳۹۲ تعیین میشود.
پس از تصویبنامه فوق مرخصی زایمان موضوع ماده ۷۶ قانون کار از ۹۰ روز به ۹ ماه افزایش یافت. بنابراین در حال حاضر مرخصی زایمان ۹ ماه است.
مرخصی شیر دهی
از آنجا که تغذیه کودک با شیر مادر اهمیت بسیار بالایی در سلامت مادر و فرزند دارد و این موضوع هم به صورت علمی به اثبات رسیده و هم در مجموعه آیات و روایات اسلامی نیز مورد تاکید قرار گرفته است.
والوالدات یرضعن اولادهن حولین کاملین لمن أراِد أن یتمّ الرضاعة و…
مادران فرزندانشان را تا دو سال تمام شیر میدهند. (بقره، ۲۳۳)
بنابراین در قانون کار جمهوری اسلامی ایران نیز این مساله دیده شده و برابر با ماده ۷۸ قانون کار کارفرما مکلف است به مادران شیرده تا پایان دو سالگی کودک پس از هر سه ساعت کار نیم ساعت مرخصی شیردهی (فرصت شیردادن) بدهد.
متن ماده ۷۸ قانون کار:
ماده ۷۸- در کارگاههایی که دارای کارگر زن هستند کارفرما مکلف است به مادران شیرده تا پایان دو سالگی کودک پس از هر سه ساعت ، نیم ساعت فرصت شیر دادن بدهد. این فرصت جزو ساعات کار آنان محسوب می شود و همچنین کارفرما مکلف است متناسب با تعداد کودکان و با در نظر گرفتن گروه سنی آنها مراکز مربوط به نگهداری کودکان (از قبیل شیرخوارگاه، مهد کودک و…) را ایجاب نماید .
تبصره- آییننامه اجرایی، ضوابط تاسیسات و اداره شیرخوارگاه و مهدکودک توسط سازمان بهزیستی کل کشور تهیه و پس از تصویب وزیر کار و امور اجتماعی به مرحله اجرا گذاشته میشود.
در صورتی که به دلیل فاصله زیاد بین محل نگهداری کودک تا کارگاه مادر شیرده میتواند به جای دو نوبت نیم ساعته یک ساعت به صورت یکجا از مرخصی شیردهی استفاده نماید.
در صورت عدم استفاده از مرخصی شیردهی کارگر نمیتواند ادعای پرداخت پول معادل آن را به عنوان اضافه کاری نماید.
مصوبه هیات وزیران برای مرخصی بارداری، زایمان و شیردهی
تصویبنامه در خصوص مدت مرخصی زایمان (یک قلو و دوقلو) زنان شاغل در بخشهای دولتی و غیر دولتی و دو هفته مرخصی اجباری (تشویقی) همسران
تاریخ تصویب: 1392/04/16 شماره ابلاغیه: ۹۲۰۹۱/ت46527ه تاریخ ابلاغیه: 1392/04/19
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی – معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییس جمهور
هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۹۲/۰۴/۱۶ به استناد تبصره ۲ ماده واحده قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده – مصوب ۱۳۹۲ – تصویب نمود:
۱- مدت مرخصی زایمان (یک قلو و دوقلو) زنان شاغل در بخشهای دولتی و غیردولتی نه ماه تمام با پرداخت حقوق و فوقالعادههای مربوط تعیین میشود. همسران افراد یاد شده نیز از دو هفته مرخصی اجباری (تشویقی) برخوردار میشوند.
۲- مفاد این تصویبنامه به مادرانی که سن فرزند آنان به نه ماهگی نرسیده است تسری مییابد و مدت مرخصی آنان تا نه ماهگی نوزاد افزایش مییابد.
۳- تاریخ اجرای این تصویبنامه از زمان لازمالاجرا شدن قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده – مصوب ۱۳۹۲ – تعیین میشود.
محمدرضا رحیمی
معاون اول رییس جمهور
سلام
آیا مرخصی استحقاقی در زمانی که در مزخصی زایمان بسر می بریم ذخیره میشود؟
.
.
سلام خانم فرزانه
برابر با تبصره ۱ ماده ۷۶ قانون کار ایام مرخصی بارداری و زایمان با تایید سازمان تامین اجتماعی جزو سوابق خدمت وی محسوب می شود.
بنابراین برای ایام مرخصی بارداری و زایمان با شرط تایید سازمان تامین اجتماعی مرخصی استحقاقی و سایر مزایا تعلق می گیرد.
.
.
باسلام -ببخشید بنده در یک اداره تحت عنوان نیروی شرکتی مشغول به خدمت هستم که کلیه حقوق و مزایا ضوابط برابر قانون کار برای بنده اجرا می شود.
فرزند من چهارساله است آیا قانون “کاهش ساعت کار بانوان درارای شرایط خاص ” مشمول بنده می شود یا نه؟
نزدیک به یک سال است که پیگیر این مساله هستم ولی به نتیجه نرسیدم درصورتی که پاسختان مثبت است آیا میتوانم بابت یک سال گذشته درخواست جبران تحت عنوان بازخرید ،مرخصی در امسال یا …. داشته باشم ؟؟
سلام
فلسفه استحقاق کاهش ساعات کار برای بانوان دارای فرزند خردسال و یا شیرخوار رسیدگی به فرزند است و در زمان خود ارزش دارد.
در قانون کار برای استفاده از مرخصی در زمانی که کارفرما موافقت نمی کند نظر اداره کار پیش بینی شده است.
اما در خصوص کاهش ساعات کار بانوان به این صورت است که ساعات کار موظفی کارگر بانوی دارای شرایط کاهش می یابد بنابراین با حضور بیشتر از موظفی مشمول دریافت اضافه کار می شوند.
نظر ارجح و غالب کارشناسان این است که کارگر در زمان شمولیت از طریق مراجع اداره کار نسبت به بهره مندی از کاهش ساعات کار بانوان استفاده نماید ولی در صورتی که پس از سپری شدن مدت بخواهید احقاق حقوق نمایید در مراجع حل اختلاف اداره با خواسته اضافه کار طرح دعوی نمایید.
با سلام. می خواستم بدونم امکان استفاده هم زمان از مرخصی شیردهی یکساعته روزانه و کسر ساعت مادران کودک زیر ۷ سال که با تعطیلی پنجشنبه ها قابل اجراست وجود داره؟ من یک کودک شير خواره و یک.کودک ۴/۵ ساله دارم
با سلام
برابر با قانون کاهش ساعات کار بانوان شاغل دارای شرایط خاص :
تبصره۵ ـ در صورتی که مشمولان این قانون، همزمان شرایط استفاده از امتیاز آن و مرخصی ساعتی شیردهی را داشته باشند و یا همزمان دارای شرایط مختلف مصرح در این قانون باشند، حق انتخاب یکی از امتیازات پیشبینیشده را دارند.
باسلام نصيري هستم آيا در قانون كار مشخص شده زمان شيردهي يكجا ودر پايان فعاليت كاري استفاده شود يعني يكساعت زودتر ترك محل كار كند يا هرزماني كار فرما مشخص كند مورد تاييد ميباشد؟!
سلام جناب نصیری
نفس و فلسفه اختصاص مرخصی شیردهی این است که کودک در زمان های لازم از شیر مادر بهره مند باشد.
اینکه کارگر به جای دو نوبت نیم ساعته یک نوبت یک ساعته در پایان کار از مرخصی شیردهی استفاده کند می تواند با کارفرما به توافق برسد. ولی در هر حال یکی از این دوحالت الزامی است.
افزايش مرخصي شيردهي براي مادران تا يك سالگي فرزند به دو ساعت چه شد؟از سال ٩١ تا حالا مسكوت مانده؟
در سال ۹۱ بحث هایی بر سر افزایش مرخصی شیردهی مادرانی که فرزند دوقلو دارند مطرح شد ولی قانون و یا مصوبه ای در این خصوص تصویب نشد.
یا سلام
اگر مجموعا ۸:۳۰ ساعت از ساعت ۷صبح تا ساعت ۱۵:۳۰ زمان کار باشد میتوان به مدت یک و نیم ساعت دز انتهای زمان کار یعنی از ساعت ۱۴ پاس شیررفت?
تشکر
.
با سلام
مدت مرخصی شیردهی در ماده ۷۸ قانون کار از هر سه ساعت کار نیم ساعت تعیین شده است و در ادامه این ماده کارفرما به تاسیس مرکز نگهداری کودکان تکلیف شده که هر سه ساعت نیم ساعت مرخصی شیردهی با وجود این چنین مرکزی معقول به نظر می رسد.
در کارگاه هایی که فاصله بین محل کار و نگهداری کودک اعم از منزل یا … زیاد باشد در عمل استفاده از مرخصی شیردهی هر سه ساعت نیم ساعت امکان پذیر نیست و کارگر می تواند با توافق کارفرما نسبت به تجمیع این نیم ساعت ها و انتقال آن به ساعات آخر از مرخصی شیردهی بهره مند شود.
.
.
با سلام
اين قانون ۹ ماه براي زنان کارگر فعال در شرکت هاي خصوصي نيز مي باشد؟
سلام خانم یلدا
بله برای شرکت های خصوصی نیز هست.
در بند ۱ تصویب نامه به صراحت نوشته بخش های دولتی و غیر دولتی.
ولی در اجرا تا ۶ ماه هیچ مشکلی نیست ولی برای بیشتر از ۶ ماه برخی اعلام کرده اند که تامین اجتماعی با بیشتر از ۶ ماه موافقت نمی کند ولی قانون همان ۹ ماه درست است.
با عرض سلام.
بفرمایید که ساعات کاری زنان شیرده شاغل به چه صورته و تا چه مدت باید ادامه یابد.
سلام آقا جواد
در داخل متن ساعات کاری زنان شیرده و مرخصی شیر دهی تشریح شده است.
اگر سوالی داشتید که از مطالعه مطلب به پاسخ نرسیدید بفرمایید
سلام … ازاینکه اطلاع رسانی می فرمائید بسیارمتشکرم. آیا میزان مرخصی ماهیانه ۲۰ ساعت در سال ۹۷ کسرگردیده ؟
ازراهنمائی شما متشکرم
سلام آقا منصور
اگر منظور شما مرخصی استحقاقی است (۲۶ روز در سال) که ماهانه حدود ۱۶ ساعت بوده و هست و تغییری نکرده است.
سلام بنده در يك فروشگاه زنجيره اي نيمه دولتي كار ميكنم و بيمه تامين اجتماعي هستم.بعد از مرخصي زايمان به دليل دوري مسيرم به محل كار درخواست انتقالي به فروشگاه نزديك دادم ولي مديريت استان موافقت نميكنند درخصوص اجابت از چه راهي بايد وارد شوم؟
سلام
محل کار در قرارداد کار تعیین می شود و اگر محل کار شما همان فروشگاه است کارفرما الزامی به تغییر محل کار ندارد مگر اینکه مساعدت کند و یا در قرارداد کار طور دیگری موضوع مشخص شده باشد
با سلام من در یک شرکت خصوصی جایگاه سوخت در قسمت اداری مشغول هستم ولی ساعت کاری ۱هفته از ساعت ۶صبح تا ۱۶و یک هفته از ساعت ۱۶ تا ۱۲شب بدون استراحت در ماه حتی روزها ی تعطیل فقط در ماه ۳۰ساعت اضافه کاری با ۱۴روز نوبت کاری۲۲.۵میدنلطفا راهنمایی کنید؟
سلام
نوبت کاری شما از نوع صبح و عصر است و فوق العاده نوبت کاری شما برابر با ماده ۵۶ قانون کار برابر با ۱۰ درصد حقوق ماهیانه خواهد بود. فوق العاده نوبت کاری به حقوق کل ماه تعلق می گیرد نه روزهایی که عصر و شب هستید.
اضافه کاری هر ماه با ماه دیگر متفاوت است باید ساعات کار موظفی هر ماه را از کارکرد واقعی خود درهمان ماه کسر کنید.
نحوه محاسبه مبلغ در مثالهای بالا آمده است.
در صورت نیاز به عنوان نمونه از قسمت خدمات – فیش حقوق درخواست فیش حقوق یکی از ماهها با بنمایید.
با سلام.بنده به مدت حدود یک سال در سال ۹۳پالایشگاه شیراز پیش یک پیمانکار مشغول به کار بوده ام ولی ۵ ماه از بیمه من را کار فرما پرداخت نکرده اند.و بنده اون موقع چک نکردم .و ایشان گفتند ک پرداخت شده اما پرداخت نکرده اند. و از من رسید بابت گرفتن کلیه حقوق و مزایا رو گرفته اند حال ایا من راهی برای گرفتن حق وحقوقم دارم یا نه؟و اگر امکان طرح شکایت دارم از شهر دیگری امکان طرح شکایت هست یا خیر؟ چه مراحلی را باید انجام دهم ؟ممنون.
سلام
تنها راه واریز حق بیمه معوقه شکایت در اداره کار هست و اقرار کارفرما برای کارکرد کافی نیست و باید اسناد پرداختنی زمان مورد ادعا نیز ارایه شود.
صلاحیت محلی مراجع حل اختلاف در آخرین محل کار است و شهرهای دیگر صلاحیت رسیدگی ندارند.
مراحل شکایت در اداره کار تکمیل دادخواست (نمونه و راهنما در قسمت فرم ها) و ارایه مدارک است.
سلام من ميخواستم بدونم من رحم اجاره گرفتم دو سوال دارم
يك-مرخصي زايمان براي كسي كه خودش زايمان نكرده و رحم اجاره كرده چيست
دو- ايا روزانه ساعت شيردهي با اينكه مادر شير نمي دهد آيا شامل اين مادر مي شود يا نه يعني ميتواند سه ساعت زودتر محل كار خود را ترك كند ولي شير نميدهد
سلام
از هیچ یک از مزایای قانونی زایمان و شیر دهی بهره مند نخواهد شد.
فلسفه استفاده از مزایای مطرح شده صرفا به خاطر صاحب بچه شدن نیست بلکه شرایط مادر نیز مد نظر می باشد.
سلام و خسته نباشید
آیا می توان بلافاصله بعد از اتمام مرخصی زایمان از بیمه بیکاری استفاده نمود؟
با سلام
بیمه بیکاری بعد از بیکاری غیر ارادی قابل استفاده است. اگر پس از اتمام مرخصی زایمان مدت قرارداد کتبی منقضی شده باشد و قرارداد بیش از یکسال باشد و یا بدون قرارداد کتبی پس از مرخصی زایمان کارفرما از قبول کارگر خودداری نموده و اخراج نماید کارگر می تواند درخواست بیمه بیکاری نماید.
آیا به مرخصی زایمان پایان کار و عیدی و سایر مزابا تعلق می گیرد؟ و این مزایا با بیمه باید پرداخت کند یا کارفرما؟
بله
کارفرما مکلف به پرداخت آن است.