نگهبان ۲۴ ۴۸ نیز مانند سایر کارگران مشمول قانون کار، حق استفاده از مرخصی و در صورت داشتن شرایط قانونی، حق ماموریت دارد. در مرخصی شیفت ۲۴ ۴۸، کل ۲۴ ساعت شیفت از مرخصی کسر نمی‌شود و فقط ساعت کار موظفی همان شیفت ملاک است. حق ماموریت نیز در صورت تحقق شرایط قانونی، حداقل معادل یک روز مزد ثابت یا مزد مبنا محاسبه می‌شود.
نحوه محاسبه مرخصی شیفت ۲۴-۴۸
طبق ماده ۶۴ قانون کار، کارگران در طول سال از مرخصی استحقاقی با مزد برخوردار هستند. در کارهای ۲۴ ساعت کار و ۴۸ ساعت استراحت، برای محاسبه مرخصی باید مشخص شود چه مقدار از ساعات عدم حضور کارگر، جزو ساعات کار موظفی او بوده است؛ زیرا مرخصی استحقاقی در مورد ساعات کار موظفی معنا دارد و ساعات اضافه‌کاری نباید از مرخصی سالانه کارگر کسر شود.
بنابراین برای محاسبه صحیح مرخصی شیفت ۲۴ ۴۸ باید مشخص شود چه مقدار از ساعات هر شیفت، ساعت کار موظفی و چه مقدار اضافه‌کاری است. فرمول محاسبه ساعت موظفی هر شیفت به صورت زیر است:
ساعت کار موظفی ماه ÷ تعداد شیفت‌های ۲۴ ساعته در ماه = ساعت کار موظفی هر شیفت
به این ترتیب، اگر کارگر تمام یک شیفت ۲۴ ساعته را مرخصی بگیرد، کل ۲۴ ساعت از مرخصی او کسر نمی‌شود و فقط به اندازه ساعت کار موظفی همان شیفت از مرخصی استحقاقی وی کم خواهد شد.
مثال های واقعی آموزش محاسبه مرخصی ۲۴-۴۸
برای درک بهتر نحوه محاسبه مرخصی شیفت ۲۴ ۴۸، فرض کنیم کارگری به صورت ۲۴ ۴۸ کار می‌کند. در هر ۲۴ ساعت حضور، ۲ ساعت برای صرف غذا و استراحت در نظر گرفته شده که با توافق کارگر و کارفرما جزو ساعت کاری محسوب نمی‌شود. بنابراین کارگر در هر شیفت ۲۲ ساعت کارکرد دارد.
فرضیات مثال‌ها به این صورت است:
- کارگر در طول یک ماه ۱۰ شیفت ۲۴ ساعته دارد.
- با ۲۲ ساعت کار در هر شیفت، کارکرد مفید ماهانه او ۲۲۰ ساعت است.
- در محاسبه مرخصی باید ساعت کار موظفی همان ماه در نظر گرفته شود و به دلیل تفاوت ساعات موظفی ماه‌ها، میزان مرخصی هر شیفت نیز ممکن است متفاوت باشد.
- در این مثال فرض شده ساعت کار موظفی ماهانه ۱۹۱ ساعت است.
مثال ۱: اگر کارگر یک شیفت کامل را مرخصی بگیرد، از تقسیم ۱۹۱ ساعت موظفی ماهانه بر ۱۰ شیفت، ساعت کار موظفی هر شیفت برابر با ۱۹.۱ ساعت، یعنی ۱۹ ساعت و ۶ دقیقه خواهد بود. بنابراین از یک شیفت کامل مرخصی، فقط ۱۹ ساعت و ۶ دقیقه به حساب مرخصی استحقاقی کارگر گذاشته می‌شود و ساعات مازاد، اضافه‌کاری محسوب شده و از مرخصی کسر نمی‌شود.
مثال ۲: اگر کارگر به مدت ۲۰ ساعت مرخصی بگیرد، چون مدت مرخصی از ساعت موظفی هر شیفت بیشتر است، همان ۱۹ ساعت و ۶ دقیقه از مرخصی استحقاقی او کسر می‌شود.
مثال ۳: اگر کارگر به مدت ۱۰ ساعت مرخصی بگیرد، چون مدت مرخصی کمتر از ساعت موظفی هر شیفت است، تمام ۱۰ ساعت به حساب مرخصی استحقاقی او گذاشته می‌شود.
هر شیفت مرخصی نگهبان چند ساعت از مرخصی استحقاقی حساب می‌شود؟
در شیفت‌های ۲۴-۴۸، به ازای هر نوبت مرخصی باید فقط ساعت کار موظفی همان شیفت از مرخصی استحقاقی کارگر کسر شود. بنابراین یک شیفت ۲۴ ساعته الزاماً به معنی کسر ۲۴ ساعت از مرخصی نیست.
اشتباه رایج در محاسبه مرخصی نگهبانان ۲۴-۴۸ این است که تمام ساعات یک شیفت از مرخصی سالانه کسر شود؛ در حالی که بخشی از ساعات کار هر شیفت می‌تواند اضافه‌کاری باشد و اضافه‌کاری نباید از مرخصی استحقاقی کسر شود.
فرمول محاسبه به این صورت است:
ساعت کار موظفی ماه ÷ تعداد شیفت‌های ۲۴ ساعته در ماه = ساعت کار موظفی هر شیفت
بر همین اساس، اگر کارگر یک شیفت کامل را مرخصی بگیرد، فقط به اندازه ساعت موظفی محاسبه‌شده برای همان شیفت از مرخصی استحقاقی سالانه او کسر خواهد شد.
مبلغ هر روز مانده مرخصی نگهبان ۲۴-۴۸
همانطور که در قسمت قبل اشاره شد طول سیکل کار و استراحت نگهبان ۲۴-۴۸ برابر با ۷۲ ساعت است. از آنجا که طول هر ماه سی روزه معادل ۷۲۰ ساعت است، هر نگهبان در طول یک ماه ۱۰ سیکل کار و استراحت را سپری می کند. به عبارتی هر نگهبان ۲۴-۴۸ در طول یک ماه ۱۰ نوبت ۲۴ ساعته سر کار حاضر می شود.
اگر در طول مدت ۲۴ ساعت کار، زمانی برای صرف غذا و استراحت و نماز در نظر گرفته شده باشد این مدت از ساعت کاری کسر می شود. مبنای محاسبه مانده مرخصی حق السعی کارگر (تمام دریافتی های قطعی و ثابت ماهانه) است. در اتمام قرارداد کار لازم است تعداد روزهای مرخصی استفاده نشده کارگر برآورد شده و به ازای هر روز مانده مرخصی معادل حق السعی یک روز پرداخت شود.
شرایط مرخصی در قانون کار برای نگهبان ۲۴-۴۸
طبق ماده ۶۴ قانون کار، نگهبانان ۲۴-۴۸ نیز مانند سایر کارگران از ۲۶ روز کاری مرخصی استحقاقی با مزد در سال برخوردار هستند. با توجه به ساعت کار روزانه قانون کار، میزان مرخصی استحقاقی سالانه معادل حدود ۱۹۰ ساعت و ۳۵ دقیقه است. تعطیلات رسمی که در بین ایام مرخصی واقع شوند نیز جزء مرخصی استحقاقی محسوب نمی‌شوند.
علاوه بر مرخصی استحقاقی، نگهبان می‌تواند در صورت بیماری و با رعایت شرایط قانونی از مرخصی استعلاجی استفاده کند. همچنین استفاده از مرخصی بدون حقوق با توافق کارگر و کارفرما امکان‌پذیر است و مدت آن نیز با توافق طرفین تعیین می‌شود.
آیا مرخصی و ماموریت به نگهبان ۲۴-۴۸ تعلق می‌گیرد؟
مرخصی و ماموریت به همه کارکنان، از جمله نگهبانان با شیفت‌های ۲۴-۴۸، تعلق می‌گیرد. با این حال، شرایط و میزان این مرخصی و ماموریت‌ها ممکن است بر اساس قرارداد کاری و قوانین داخلی شرکت متفاوت باشد. برخی از نکات کلیدی که باید در نظر داشته باشید عبارتند از:
مرخصی
- مرخصی استحقاقی: نگهبانان بر اساس قانون کار هر سال حق استفاده از ۲۶ روز کاری مرخصی را دارند.
- مرخصی اضطراری: بر اساس ماده ۷۳ قانون تامین اجتماعی، تمام کارگران در مواردی حق برخورداری از ۳ روز مرخصی اضطراری با استفاده از دستمزد را دارند. ازدواج دائم، فوت همسر، پدر، مادر و فرزندان مواردی هستند که کارگران در این صورت حق برخورداری از ۳ روز مرخصی اضطراری را دارند.
- مرخصی استعلاجی: در صورت بیماری و نیاز به استراحت نگهبانان می‌توانند از مرخصی استعلاجی استفاده کنند.
- مرخصی بدون حقوق: در صورت نیاز به مرخصی بیشتر از مرخصی استحقاقی، می‌توانند درخواست مرخصی بدون حقوق کنند.
ماموریت
- ماموریت کاری: نگهبانان ممکن است برای انجام وظایف خاصی به مکان‌های دیگر اعزام شوند. در این حالت، باید تمام هزینه‌های مرتبط با ماموریت، از جمله هزینه‌های سفر و اقامت، توسط کارفرما پرداخت شود.
- حق ماموریت: به کارمندان در طول ماموریت کاری باید حق‌الزحمه اضافی به عنوان حق ماموریت پرداخت شود.
چه مسافرت‌هایی ماموریت محسوب می‌شود؟
ماموریت در قانون کار به معنای وظایف و مسئولیت‌هایی است که کارگر برای انجام آن‌ها به مکانی خارج از محل کار اصلی خود فرستاده می‌شود. شرایط زیر می‌تواند نشان‌دهنده مسافرت‌های ماموریتی باشد:
وظایف شغلی خاص: اگر کارگر برای انجام وظایف شغلی خاصی به مکانی خارج از محل کار اصلی خود اعزام شود، این مسافرت به عنوان ماموریت محسوب می‌شود. این وظایف می‌تواند شامل شرکت در جلسات، سمینارها، کنفرانس‌ها یا انجام پروژه‌های خاص باشد.
دستور کارفرما: ماموریت‌ها باید با دستور مستقیم کارفرما و با موافقت وی انجام شوند. بدون دستور یا موافقت کارفرما، مسافرت به عنوان مأموریت محسوب نمی‌شود.
زمان و مکان مشخص: مأموریت‌ها باید زمان و مکان مشخصی داشته باشند. کارفرما باید زمان شروع و پایان مأموریت و مکانی که کارگر باید به آنجا برود را تعیین کند.
فوق‌العاده ماموریت و هزینه‌ها: طبق ماده ۴۶ قانون کار، در صورتی که کارگر بیش از ۵۰ کیلومتر از محل کار اصلی دور شود یا نیاز به اقامت شبانه داشته باشد، مستحق دریافت فوق‌العاده ماموریت معادل حداقل یک روز مزد است. علاوه بر فوق‌العاده ماموریت کارگر مستحق دریافت هزینه‌های سفر، اقامت و سایر هزینه‌های مرتبط با ماموریت است.
به طور کلی، هر مسافرتی که به منظور انجام وظایف شغلی و با دستور کارفرما انجام شود و با شرایط فوق مطابقت داشته باشد، به عنوان مأموریت محسوب می‌شود.
مبلغ هر روز ماموریت چگونه محاسبه می‌شود؟
فرمول محاسبه حق ماموریت به‌صورت زیر است:
فوق‌العاده ماموریت: به ازای هر روز ماموریت حداقل معادل یک روز مزد ثابت یا مزد مبنای کارگر
تامین وسیله ایاب و ذهاب و اسکان در محل بر عهده کارفرما است.
حل اختلاف مربوط به مرخصی و ماموریت نگهبان ۲۴-۴۸ چگونه باید حل شود؟
اختلاف بر سر حق مرخصی
اختلاف بر سر حق مرخصی می‌تواند در حالات مختلفی به وجود آید. برخی از حالات رایج عبارتند از:
عدم پرداخت حقوق مرخصی: کارگر ممکن است مرخصی بگیرد، اما حقوق مربوط به این مرخصی به درستی پرداخت نشود.
عدم رعایت قوانین و مقررات: اختلاف ممکن است بر سر این باشد که آیا حقوق مرخصی طبق قوانین کار و مقررات داخلی شرکت پرداخت شده است یا خیر. به عنوان مثال، ممکن است کارفرما حقوق مرخصی را کمتر از مقدار قانونی پرداخت کند.
محاسبه نادرست مقدار مرخصی: ممکن است اختلاف بر سر محاسبه تعداد روزهای مرخصی که به کارگر تعلق دارد، وجود داشته باشد. به عنوان مثال، ممکن است کارگر معتقد باشد که بیش از مقدار مشخص شده مرخصی دارد، در حالی که کارفرما نظر دیگری داشته باشد.
در این صورت اگر اختلاف با صلح و سازش حل نشود کارگر باید در اداره کار شکایت کند.
عدم تایید مرخصی: کارفرما ممکن است درخواست مرخصی کارگر را تأیید نکند یا به تأخیر بیندازد، که می‌تواند باعث بروز اختلاف شود. این موضوع ممکن است طبق ماده ۶۹ قانون کار به دلایل مختلفی مانند نیاز به نیروی کار در زمان درخواست مرخصی باشد.
ماده ۶۹- تاریخ استفاده از مرخصی با توافق کارگر و کارفرما تعیین می شود. در صورت اختلاف بین کارگر و کارفرما نظر اداره کار و امور اجتماعی محل لازم الاجرا است.
قانون کار
اختلاف بر سر حق ماموریت
اختلاف بر سر حق ماموریت ممکن است در شرایط و حالات مختلف به وجود بیاید. برخی از مشکلات عبارتند از:
عدم پرداخت حق ماموریت توسط کارفرما: کارگر ممکن است به ماموریت اعزام شده باشد اما حق ماموریت به او پرداخت نشده باشد.
محاسبه نادرست مبلغ ماموریت: ممکن است اختلاف بر سر مبلغ حق ماموریت وجود داشته باشد.
تاخیر در پرداخت حق ماموریت: گاهی اوقات ممکن است حق ماموریت به موقع پرداخت نشود و کارگر با تاخیر مواجه شود. این تاخیر می‌تواند باعث اختلاف و نارضایتی شود.
شکایت از کارفرما در مراجع حل اختلاف کار از طریق سامانه جامع روابط کار انجام می شود و در پست مربوطه آموزش سامانه روابط کار کامل توضیح داده شده است.
