قانون خدمت وظيفه عمومی با اصلاحات و الحاقات بعدی
فهرست مطالب
فصل اول: كلیات
ماده ۱ ـ دفاع از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی ایران و جان و مال و ناموس مردم وظیفه دینی و ملی هر مرد ایرانی است و در اجرای این وظیفه كلیه اتباع ذكور دولت جمهوری اسلامی ایران مكلف به انجام خدمت وظیفه عمومی برابر مقررات این قانون میباشند و هیچ فرد مشمول خدمت وظیفة عمومی را جز در موارد مصرحه در این قانون نمیتوان از خدمت معاف كرد.
تبصره ۱ – با توجه با اصل ۱۵۱ قانون اساسی واحد بسیج مستضعفین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی موظف است در اسرع وقت امكانات آموزش نظامی اتباع اناث دولت جمهوری اسلامی ایران را با رعایت كلیه موازین شرعی فراهم نماید. این آموزش برای اناث الزامی نیست.
تبصره ۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– وزارت آموزش و پرورش موظف است با همكاری نیروهای مسلح آموزشهایی را كه زمینه ساز آمادگی دفاعی است طبق موازین اسلامیدر برنامههای آموزشی مقاطع تحصیلی راهنمایی و دبیرستان پیش بینی نماید. این آموزش برای دختران تنها در زمینههای دفاع غیر نظامی خواهد بود
ماده ۱ مكرر (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ در این قانون عبارت اختصاری به شرح زیر جایگزین عناوین كامل آنها میگردد:
۱ ـ فرماندهی كل به جای مقام معظم فرماندهی كل قوا ۲ ـ ستاد كل به جای ستاد كل نیروهای مسلح ۳ ـ نیروهای مسلح به جای ستاد كل نیروهای مسلح، ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و سازمانهای وابسته، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمانهای تابعه ۴ ـ ارتش به جای ارتش جمهوری اسلامی ایران ۵ ـ سپاه به جای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ۶ ـ وزارت دفاع به جای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
۷ ـ وزارت علوم به جای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
۸ ـ وزارت بهداشت به جای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی
۹ ـ سازمان به جای سازمان وظیفه عمومی
۱۰ ـ كاركنان وظیفه به جای افسران وظیفه، درجه داران وظیفه و سربازان عادی وظیفه
ماده ۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– هر فرد ذكور ایرانی از اول فروردین ماه سالی كه طی آن سال وارد سن ۱۹ سالگی میشود مشمول مقررات خدمت وظیفه عمومی خواهدشد.
تبصره (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمول كسی است كه در شمول قانون خدمت وظیفه عمومی قرار گیرد.
ماده ۳ – سن مشمولان و افراد تحت تكفل از لحاظ خدمت وظیفه و یا معافیت از آن تابع مندرجات اولیه اولین شناسنامه بوده و هرگونه تغییری كه بعداً به عمل آمده باشد از لحاظ وظیفه عمومی معتبر نخواهد بود.
تبصره (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ تغییر سن بر مبناء ماده واحده قانون حفظ اعتبار اسناد سجلی و جلوگیری از تزلزل آنها مصوب ۱۳۶۷/۱۱/۲، فقط درباره خود مشمولین معتبر است.
ماده ۴ – خدمت وظیفه عمومی ۳۰ سال است و مراحل آن برای كلیه مشمولان به شرح زیر است:
الف (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مدت خدمت دوره ضرورت (۲۴) ماه است و در صورتی كه مشمولان مازاد و یا كمتر از تعداد موردنیاز باشد ستاد كل با كسب اجازه از فرماندهی كل آن را به كمتر یا بیشتر از مدت دوره ضرورت تغییر میدهد.
ب – دوره احتیاط ۸ سال.
ج – دوره ذخیره اول ۱۰ سال.
د – دوره ذخیره دوم ۱۰ سال.
تبصره ۱ – تاریخ شروع و پایان خدمت در مراحل احتیاط و ذخیره از تاریخ پایان خدمت دوره ضرورت محاسبه میگردد و در هر حال تاریخ خاتمه آن از سن ۵۰ سالگی تجاوز نخواهد كرد.
تبصره ۲ – در مواقع ضرورت و بسیج همگانی ممكن است افراد مشمول این قانون تا سن شصت سالگی نیز احضار شوند.
تبصره ۳ (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– مفاد بند الف این ماده نسبت به مشمولانی مجری است كه از اول فروردین ماه سال ۱۳۶۳ به خدمت اعزام شوند.
ماده ۵ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– كلیه مشمولان قادر به خدمت و بلامانع به خدمت دوره ضرورت اعزام میشوند و پس از فراگرفتن آموزشهای نظامی لازم بقیه خدمتدوره ضرورت را در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران انجام خواهند داد. تعیین ترتیب تقدم برای استفاده از مشمولان مزبور در هر یک ازسازمانهای نظامی و انتظامی و نحوه سهمیهبندی آنها توسط ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع میرسد.
تبصره ۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ نحوه تأمین سهمیه هر یک از نیروهای مسلح از مشمولین هر دوره، به وسیله كمیسـیونی انجام میشود كه از نمایندگان نیروهای مزبور به ریاست رئیس سازمان تشكیل میگردد.
تبصره ۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– سپاه پاسداران انقلاب اسلامی میتواند مشمولین مورد نیاز خود را در هر دوره طبق ضوابط خاص پذیرش سپاه از بین دارندگان دفترچه آماده بخدمت در حد سهمیه تعیین شده انتخاب و قبل از تاریخ اعزام آنان لیست اسامی آنها را به اداره وظیفه عمومی اعلام نماید. این مشمولین برای انجام خدمت وظیفه عمومی در اختیار سپاه قرار میگیرند.
تبصره ۳ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– نیروهای نظامی و انتظامی موظفند طبق اصل ۱۴۷ قانون اساسی پرسنل كادر ثابت و وظیفه خود را بنا به درخواست دولت برای امور تولیدی، عمرانی، تحقیقاتی، آموزشی، بهداشتی و درمانی با رعایت كامل موازین اسلامی در حدی كه به آمادگی رزمی آنها آسیبی وارد نیاید در اختیار دولت قرار دهند.
تبصره ۴ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولین وظیفه از تاریخ اعزام از سوی واحدهای وظیفه عمومی ناجا به عنوان كاركنان وظیفه یگان تعیین شده، محسوب میشوند.
ماده ۶ – قانون خدمت نیروی انسانی، درمانی و بهداشتی مصوب ۵۸/۹/۲۴ شورای انقلاب و الحاقیهها و اصلاحیههای بعدی آن ابقاء و مشمولین مذكور در آن قانون پس از طی دوره آموزش مقدماتی نظامی بعد از تأمین نیازمندیهای نیروهای مسلح ادامه خدمت را تا ۵ سال در وزارت بهداری انجام میدهند.
ماده ۷ – قانون معافیت فارغ التحصیلان مراكز تربیت معلم از خدمت وظیفه عمومی مصوب ۵۸/۲/۲۷ شورای انقلاب ابقاء و مشمولین مذكور در آن قانون پس از طی دوره آموزش مقدماتی نظامی بقیه خدمت مقرر در آن قانون را در آموزش و پرورش انجام خواهند داد.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ وزارت آموزش و پرورش موظف است فارغ التحصیلان تربیت معلم در مراكز آموزشی، از طریق سازمان آنان را به مراكز آموزشی نظامی برای طی دوره آموزش رزم مقدماتی اعزام نماید.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ دولت موظف است همه ساله اعتبارات لازم را برای آموزشهای فوق در اختیار سپاه قرار دهد.
ماده ۸ (اصلاحی ۰۳/۰۴/۱۳۷۶)– از تاریخ تصویب این قانون به سازمان هواپیمائی كشوری و دانشكده تكنولوژی هواپیمائی كشوری اجازه داده میشود از بین فارغالتحصیلان مشمول این دانشكده و مركز آموزش فنون هوایی و همچنین فارغالتحصیلان مشمول رشتههای هوا فضا، الكترونیک و مهندسی هواپیما كه در سایر دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی برابر ضوابط وزارت فرهنگ و آموزش عالی مشغول تحصیل میباشند داوطلبان واجد شرایط را استخدام نمایند. مشمولان مذكور پس از گذراندن آموزش نظامی مربوطه و ایفای تعهد ده سال خدمت از انجام خدمت دورة ضرورت معاف خواهند بود.
ماده ۹ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– دانشجویان دوره چهارساله آموزشی شركت كشتیرانی جمهوری اسلامی ایران به شرط سپردن تعهد و انجام ۱۰ سال خدمت در این شركتپس از طی دوره آموزش مقدماتی و تخصصی در نیروی دریایی و بر روی عرشه ناوهای نیروی دریایی از انجام بقیه خدمت دوره ضرورت معافخواهند بود.
ماده ۱۰ ـ انجام امور زیر در مورد مشمولین وظیفه عمومی مستلزم ارائه مدرک دال بر رسیدگی به وضع مشمولیت آنان از اداره وظیفه عمومی میباشد و فتوكپی مدرک ارائه شده از جمله منضمات ضروری پرونده متشكله میباشد:
الف – شركت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه.
ب (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– دریافت هر گونه وام و كمكهای كشاورزی و صنعتی و دامداری و مسكن از طریق بانكها و وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی.
ج – كاندیدا شدن جهت انتخابات مجلس شورای اسلامی و سایر شورا و انجمنهای قانونی.
د – تحویل اصل گواهینامه یا پایان نامه دورههای تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه.
ه – صدور پروانه كسب و اجازه اشتغال و عضویت در شركتهای تعاونی.
و (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– ثبت هر گونه نقل و انتقال غیر قهری اموال به طور مستقیم و غیر مستقیم در دفاتر اسناد رسمی.
ز – دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای قانونی.
ح – استخدام به هر صورت (رسمی، پیمانی، روزمزد و خرید خدمت) در وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی و شركتهای دولتی.
تبصره ۱ (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– در مواردی كه ضرورت یا حرج ایجاب كند كه معاملات مشمول ثبت گردد، مانند اموال مشترک كه عدم ثبت اموال مشمول موجب زیان مالی بر شركاء دیگر گردد، ثبت اموال مشمول بلامانع است. تشخیص موضوع به عهده محاكم صالحه است.تبصره ۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– سایر اموری كه در دیگر قوانین منوط به روشن شدن وضعیت خدمتی مشمول میباشد، به قوت خود باقی است.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ ارزش و اعتبار مدارک دال بر رسیدگی به وضعیت مشمول از لحاظ انجام قسمتی یا تمام امور موضوع این ماده مطابق آیین نامه اجرائی مندرج در ماده (۵۱) تعیین میشود.
تبصره ۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ متخلفین از مقررات این ماده به محاكم قضائی معرفی میشوند، مجازات اینگونه افراد برای بار اول پرداخت هزینه سالانه یک سرباز طبق قانون بودجه سالانه و نرخ اعلامی دولت است و بار دوم علاوه بر جریمه فوق، سه ماه انفصال از خدمت و برای بار سوم و بالاتر انفصال از خدمات دولتی است.
ماده ۱۱ – در زمان جنگ و بسیج همگانی در صورت لزوم كسانی كه به علتی در زمان صلح از معافیت خدمت دوره ضرورت استفاده نمودهاند، نیز به خدمت احضار و از حقوق و مزایای مشمولین دوره احتیاط هم طبقه خود استفاده خواهند نمود.
ماده ۱۲ – كارگران و مستخدمین مؤسسات دولتی و نهادهای قانونی و سازمانهای وابسته به دولت كه خدمت دوره وظیفه عمومی را انجام میدهند پس از پایان خدمت مجدداً به كار اولیه خود اشتغال خواهند یافت و كارفرما یا مسئولین مربوطه مكلفند آنان را به كار اولیه خود بگمارند.
تبصره ۱ (منسوخه ۲۷/۰۶/۱۴۰۳)ـ در مورد مؤسسات خصوصی كارفرما یا مسئولین مربوطه در صورتی مكلفند آنان را به كار اولیه خود بگمارند كه در قرارداد استخدام این مسئله شرط شده باشد.
تبصره ۲ – آیین نامه اجرائی این ماده توسط وزارتین كشور و كار و امور اجتماعی و سازمان امور اداری و استخدامی كشور تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
ماده ۱۳ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– افرادی كه اعم از مشمول و غیرمشمول با طی دوره دانشكدهها و آموزشگاههای نظامی و انتظامی برای خدمت در كادر ثابت استخدام شوند مدت تحصیل آنها جزء خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد و اگر مدت تحصیل از دو سال كمتر باشد، از دوره خدمت آنان به نسبت كسری خدمت تا دو سال جزء خدمت دوره ضرورت محسوب میشود.
تبصره ۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ آن عده از محصلین مراكز آموزش كادر ثابت نیروهای مسلح كه قبل از پایان دوره آموزش مستعفی یا اخراج شوند، فقط از طی دوره آموزش نظامی معاف میشوند، لكن باید خدمت دوره ضرورت را انجام دهند. درصورتی كه محصلین به علت بیماری یا عدم صلاحیت كه ناشی از اعمال ارادی آنان نباشد بركنار گردند، مدت تحصیل جزء خدمت دوره ضرورت آنان محسوب میشود.
تبصره ۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ افسران و درجه داران نیروهای مسلح، در صورتی كه قبل از نیل به درجه به موجب مقررات استخدامی مربوط از خدمت مستعفی یا اخراج شوند، فقط از طی دوره آموزش نظامی معاف میشوند لكن باید خدمت دوره ضرورت را انجام دهند و اگر بعد از پایان دوره آموزش از خدمت مستعفی یا اخراج گردند و خدمت آنان از مدت دوره ضرورت كمتر باشد بقیه دوره ضرورت را انجام میدهند.
ماده ۱۴ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ آن دسته از مشمولین و كاركنان وظیفه ای كه به عنوان پایور اعم از نظامی و كارمند به استخدام نیروهای مسلح در میآیند با انجام شش سال خدمت پس از فراغت از تحصیل یا اتمام دوره آموزشی از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میگردند. چنانچه قبل از خاتمه شش سال از خدمت رها گردند، درصورتی كه مشمول معافیتهای قانونی نبـاشند، به نسبت هر چـهار ماه خدمت یک ماه از خدمت دوره ضرورت آنان كسر میشود.
تبصره ۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مدت خدمت انجام شده كاركنان وظیفه كه در اجرای این ماده به عنوان كارمند رسمی استخدام می شوند به همان میزان از مدت تعهد موضوع این ماده كسر میشود.
———————-
تبصره ۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ چنانچه كارمندان مذكور پس از اتمام شش سال تعهد خدمتی به هر عنوان از خدمت رها شوند از كارت پایان خدمت دوره ضرورت برخوردار میگردند.
تبصره ۳ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ در مناطق بد آب و هوا، مناطق مرزی و مناطق محروم كه با تشخیص ستاد كل تعیین میشود مدت مذكور در این ماده به پنج سال تغییر مییابد.
ماده ۱۵ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولین و كاركنان وظیفه داوطلبی كه با داشتن حداقل گواهینامه پنجم ابتدائی و سپردن پنج سال تعهد خدمت نظامی یا شش سال تعهد خدمت كارمندی، به صورت پیمانی در نیروهای مسلح استخدام میشوند، خدمت آنان به منزله انجام خدمت دوره ضرورت تلقی میشود و پس از پایان تعهد از كارت پایان خدمت برخوردار میگردند. در صورتی كه قبل از خاتمه تعهد از خدمت مستعفی یا بركنار گردند، چنانچه مشمول معافیتهای قانونی نباشند، خدمت دوره ضرورت به نسبت چهار ماه خدمت یک ماه از خدمت دوره ضرورت آنان محسوب میشود و بقیه خدمت دوره ضرورت را برابر قانون انجام میدهند، مگر این كه علت رهایی، بیماری یا عدم صلاحیت ناشی از اعمال غیر ارادی آنان به تشخیص هیأت بدوی سازمان مربوط باشد كه در این صورت مدت تعهد انجام شده به نسبت از مدت خدمت دوره ضرورت كسر میگردد.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ طی دوره آموزش نظامی برای كلیه كارمندان اعم از رسمی و پیمانی الزامی است.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مدت تعهد پیمانی دارندگان مدرك كارشناسی (لیسانس) و بالاتر یک سال كمتر است.
تبصره ۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ میزان سهمیه كاركنان پیمانی هر یک از نیروهای مسلح از سوی ستاد كل تعیین و ابلاغ میگردد.
تبصره ۴ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ چنانچه مشمولِ مستعفی بیش از نیمی از مدت تعهد خود را سپری كرده باشد برای ادامه خدمت دوره ضرورت نیازی به طی دوره آموزش مجدد ندارد و به ازاء هر سال خدمت چهارماه از مدت خدمت ضرورت او كسر میشود.
ماده ۱۶ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كلیه مشمولانی كه وارد خدمت دوره ضرورت میشوند طبق آیین نامه انضباطی نیروهای مسلح نسبت به انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی و مقام رهبری (فرماندهی كل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران) سوگند وفاداری یاد خواهند كرد.
فصل دوم: احضار برای دوره ضرورت
ماده ۱۷ (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– در مواقع ضروری ممكن است بنا به مقتضیات یا پیشنهاد شورای عالی دفاع و فرمان فرماندهی كل نیروهای مسلح جمهوری اسلامیایران (مقام رهبری) مشمولین وظیفه عمومی دوره ضرورت بیش از دو سال به خدمت ادامه و یا قبل از خاتمه دو سال از خدمت مرخص شوند كه درصورت اول به میزان دو برابر خدمت اضافی از ادوار خدمت آنان در دورههای احتیاط و ذخیره كسر میشود.
ماده ۱۸ (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– به وضع مشمولان خدمت وظیفه عمومی یک سال قبل از اعزام به خدمت دوره ضرورت یعنی در سالی كه مشمولان در آن سال وارد سن۱۹ سالگی میشوند رسیدگی خواهد شد.
ماده ۱۹ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كسانی كه به سن هجده سال تمام میرسند، پس از انتشار آگهی احضار، موظفند ظرف شش ماه خود را به سازمان معرفی نمایند و سازمان مكلف است، حداكثر ظرف شش ماه تكلیف مشمولین وظیفه را تعیین نماید و آنها را به خدمت اعزام یا برابر مقررات از خدمت دوره ضرورت معاف كند.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولان مقیم خارج از كشور، باید به نمایندگی كنسولی یا سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران در كشور محل اقامت خود و در صورت نبود آن، به نزدیکترین نمایندگی كنسولی یا سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران مراجعه نمایند.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ آن دسته از مشمولینی كه جهت اعزام به خدمت معاذیر دارند و نمیتوانند در موعد مقرر به خدمت اعزام شوند، اعزام آنان حداكثرتا یک سال بر اساس دستورالعملی كه به پیشنهاد سازمان و تأیید ستاد كل تهیه میشود به تعویق میافتد.
ماده ۲۰ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ سازمان ثبت احوال كشور مكلف است صورت اسامی متولدین ذكور شهرستانها و بخشهایی را كه در سال بعد باید به وضع مشمولیت آنها رسیدگی شود به تفكیک هر ماهه به سازمان وظیفه عمومی تسلیم كند.
فصل سوم – رسیدگی
ماده ۲۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– حوزه های وظیفه عمومی تهران و مراجعی كه در هر یک از مراكز شهرستانها و بخشها مسئول رسیدگی به امور وظیفه عمومی محل میباشند زیر نظر نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران انجام وظیفه خواهند نمود.
تبصره ۱ (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– رییس اداره وظیفه عمومی از نظر سازمانی معاون فرمانده ژاندارمری كل در امر وظیفه عمومی بوده و بنا به پیشنهاد فرمانده ژاندارمریجمهوری اسلامی ایران و تصویب وزیر كشور تعیین میگردد.
تبصره (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ رئیس سازمان وظیفه عمومی موظف است كلیه دستورالعمل ها و بخشنامه ها و اطلاعیه هائی را كه به نحوی به نیروهای نظامی و انتظامی و مراجع قضائی مرتبط باشند و امور اجرائی مربوطه را در شورایی كه با شركت نمایندگان وزارت كشور، نیروهای مسلح و یک دادیار به نمایندگی دیوانعالی كشور زیر نظر رئیس اداره وظیفه عمومی تشكیل میشود، هماهنگ نماید.
ماده ۲۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– نمایندگان كنسولی دولت جمهوری اسلامی ایران در كشورهای خارج از مسئول اجرای مقررات قانون وظیفه عمومی نسبت به مشمولان مقیم حوزه های مأموریت خود میباشند و موظفند به وضع مشمولیت آنان رسیدگی كرده و نتیجه اقدامات را از طریق وزارت امور خارجه به سازمان اعلام دارند.
ماده ۲۳ (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– مشمولانی كه برای ادامه تحصیل به خارج از كشور مسافرت میکنند پس از ترك تحصیل یا فراغ از تحصیل همچنین مشمولانی كه پس ازاحضار به خدمت طبق آییننامه اجرایی این قانون به طور موقت به خارج از كشور مسافرت میکنند در پایان مدت تعیین شده باید جهت رسیدگی بهوضع مشمولیتشان خود را به سازمانهای وظیفه عمومی داخل كشور معرفی كنند.
ماده ۲۴ ـ به وضع مشمولانی كه ادعای تكفل نمایند در مراكز شهرستانها و بخشها توسط هیأتی مركب از اشخاص زیر رسیدگی میشود:
الف – بخشدار محل یا نماینده او.
ب – رییس سازمان وظیفه عمومی محل یا نماینده او.
ج – نماینده دادستان شهرستان و در صورت نبودن دادسرا و وجود دادگاه صلح، نماینده دادگاه.
د – نماینده سپاه پاسداران محل.
هـ ـ یکنفر از نمایندگان شورای اسلامی شهرستان یا شورای اسلامی بخش یا شهر به معرفی شورای مربوطه
ماده ۲۵ ـ در صورتیکه مشمول یا افرادی از بستگان او كه مدعی كفالت مشمول نسبت به خود هستند ادعا نمایند كه حقی از آنان تضییع شده است همچنین هر یک از اعضای هیأت رسیدگی و یا فرمانده رده سازمانی بالاتر و یا رئیس اداره وظیفه عمومی میتوانند با ذكر دلیل موجه به رأی صادره از هیأت رسیدگی اعتراض نمایند و پرونده مشمول در هیأت رسیدگی تجدیدنظر مطرح و رأی هیأت مزبور به استثنای موارد منطبق با ماده ۲۹ این قانون قطعی و غیرقابل اعتراض است.
اعتراض به رای سربازی مانع اعزام مشمول به خدمت وظیفه نمیباشد.
ماده ۲۶ ـ هیأت رسیدگی تجدیدنظر در سازمان وظیفه عمومی تهران و مراكز هنگها و گردانهای مستقل ژاندارمری با شركت اشخاص زیر تشكیل میشود:
الف – فرماندار یا معاون او.
ب ـ در سازمان وظیفه عمومی تهران رئیس سازمان یا جانشین او، در هنگ ها و گردانهای مستقل ژاندارمری فرمانده هنگ یا گردان مستقل یا معاون آنها.
ج – دادستان شهرستان یا یکی از دادیاران.
د – فرمانده سپاه شهرستان یا قائم مقام وی.
ه – یک نفر به انتخاب شورای اسلامی شهرستان مربوطه.
ماده ۲۷ – در مورد مواد ۲۴ و ۲۶ تشكیل جلسات با دو سوم اعضاء و تصویب با اكثریت مطلق آراء اعضاء خواهد بود.
ماده ۲۸ ـ در صورتیکه حداكثر طرف ۵ سال از تاریخ صدور رأی هیأت تجدیدنظر معلوم شود كه نظر هیأت رسیدگی تجدیدنظر منطبق با اصول و قوانین جاری نبوده و اهمیت آن به حدی باشد كه در وضع مشمول مؤثر باشد پرونده بوسیله رئیس اداره وظیفه عمومی به یکی از هیأتهای رسیدگی تجدیدنظر ارجاع خواهد شد و نظر این هیأت قطعی و لازم الاجراء است.
ماده ۲۹ – در صورتی كه در حین انجام خدمت دوره ضرورت مشمول یا یکی از كسان تحت تكفل او ادعای كفالت كند فرماندهان و رؤسای مربوطه مكلفند مراتب را به حوزه های وظیفه عمومی یا گروهانهای اعزام كننده مشارالیه اعلام دارند كه در اسرع وقت وضع مشمول در هیأت رسیدگی مطرح و تصمیم مقتضی اتخاذ شود.
ماده ۳۰ ـ به ادعای كفالت مشمولانی رسیدگی میشود كه غیبت نداشته باشند مگر اینكه در موقع احضار و در طول مدت غیبت و حین رسیدگی حائز شروط معافیت كفالت بوده باشند كه در این صورت این قبیل مشمولان از معافیت كفالت استفاده خواهند كرد. (با در نظر گرفتن ماده ۵۵).
تبصره (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ رئیس سازمان یا نماینده او در صورتی كه دلایل و مدارك مثبتهای مبنی بر معافیت از خدمت در پرونده موجود باشد، میتواند برای حداكثر یک سال دستور عدم اعزام مشمول را صادر نماید و یا در صورت غیبت موجه وی، دستور رسیدگی صادر كند.
مبحث[فصل] چهارم – معافیتها
بخش اول – معافیت تحصیلی
ماده ۳۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ دانش آموزان مدارس و دانشجویان مراكز آموزش عالی وابسته به وزارت آموزش و پرورش و یا مورد تأیید آن وزارت و دانشجویان دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی دولتی یا غیردولتی داخلی و خارجی مورد تأیید وزارتخانه های علوم و بهداشت و طلاب حوزه های علمیه كه در حین تحصیل به سن مشمولیت رسیده و یا میرسند، تا زمانی كه به تحصیلات خود ادامه میدهند، از اعزام به خدمت دوره ضرورت معاف میباشند.
تبصره ۱(منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– به آن دسته از دانش آموزان فارغ التحصیل داخل یا خارج كه برابر ضوابط وزارت آموزش و پرورش دیپلم شناخته شوند و برای تحصیل در مؤسسات آموزش عالی داخل یا خارج كشور ملزم به طی دوره پیش دانشگاهی باشند معافیت تحصیلی تعلق میگیرد.
تبصره ۲ (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– مشمولان فارغ التحصیل دیپلم نظام جدید خرداد یا شهریور ماه هر سال در مهرماه همان سال یا در زمان شروع دومین دوره پیش دانشگاهی پس از اخذ دیپلم و مشمولان فارغ التحصیل دی ماه، در مهرماه سال بعد یا در زمان شروع دومین دوره پیش دانشگاهی پس از اخذ دیپلم، میتوانند در دوره پیش دانشگاهی مشغول به تحصیل شوند.
فواصل زمانی ایجاد شده تا زمان اتمام دوره پیش دانشگاهی جزو ایام تحصیل محسوب شده و مشمول معافیت تحصیلی میشود. حكم این قانون تا تصویب قانون نظام جدید آموزشی معتبر خواهد بود.
تبصره ۳ (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– مشمولان فارغ التحصیل دیپلم نظام قدیم و جدید كه با داشتن برگ آماده به خدمت یا برگ معافیت موقت از خدمت دوره ضرورت در آزمون پیش دانشگاهی یا یکی از دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی داخل كشور قبول میشوند تا زمانی كه به تحصیل اشتغال دارند میتوانند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند. پذیرفته شدگانی كه در حال انجام خدمت وظیفه دوره ضرورت میباشند در زمان صلح در صورت ثبت نام و اشتغال به تحصیل فوراً ترخیص خواهند شد. استفاده از معافیت تحصیلی و امكان ترخیص در تمامی موارد فوق منوط به عدم غیبت غیرموجه است و این حق فقط یکبار اعطاء خواهد شد.
ماده ۳۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ طلاب علوم دینی كه قبل از رسیدن به سن مشمولیت و یا اعزام هم طبقه خود طبق ضوابط شورای مدیریت مركز مدیریت حوزه های علمیه یا نمایندگان رسمی آن و یا با مجوز رسمی شورای عالی حوزه های علمیه در شهرستانها به تحصیل اشتغال ورزند در مدت تحصیل میتوانند از مزایای ماده ۳۱ قانون استفاده كنند ارزشیابی میزان تحصیل با شورای مدیریت و یا نماینده آن خواهد بود.
تبصره ـ مشمولان دیپلمه كه دوره سطح و یا حداقل ۶ سال دوره خارج را گذرانده باشند به ترتیب همانند مشمولان لیسانس و دكتر خواهند بود و چنانچه بدون دیپلم دوره های مذكور را گذرانده باشند همانند مشمولان فوق دیپلم و فوق لیسانس میباشند و در هر صورت طلابی كه بدرجه اجتهاد نایل گردند همانند مشمولین دكترا میباشند.
ماده ۳۳ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ صدور معافیت تحصیلی دانشآموزان، دانشجویان و طلاب علوم دینی، موكول به ارائه گواهی اشتغال به تحصیل آنان از طریق مراجع ذی ربط است و مدت اعتبار آن تا یک سال پس از صدور گواهی پایان تحصیلات در هر مقطع میباشد.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ حداكثر معافیت تحصیلی برای دانش آموزان تا سن بیست سال تمام و در هر یک از مقاطع تحصیلی كاردانی دو و نیم سال، كارشناسی ناپیوسته و كارشناسی ارشد ناپیوسته سه سال، كارشناسی پیوسته پنج سال و كارشناسی ارشد پیوسته شش سال، دكترای پزشكی پیوسته هشت سال و دكترای تخصصی شش سال است.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ در مواقع ضروری با تشخیص و اعلام كمیسیون موارد خاص دانشگاههای مربوط حداكثر یک سال به مدت فوق اضافه میشود.
ماده ۳۴ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ دانش آموزان و دانشجویان و طلاب علوم دینی مشمول، در صورت ترك تحصیل، اخراج، انصراف یا فراغت از تحصیل، باید برای خدمت دوره ضرورت خود را معرفی نمایند. مقامات مسؤول مكلفند صورت اسامی این قبیل مشمولین را با ذكر مشخصات كامل و نشانی و رشته تحصیلی به طور انفرادی، بدون تأخیر به سازمان محل ارسال دارند.
تبصره ۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مهلت معرفی مشمولین مذكور حداكثر یک سال پس از تاریخ انصراف، ترك تحصیل و اخراج و فراغت از تحصیل است.
تبصره ۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولینی كه با داشتن معافیت تحصیلی در خارج از كشور تحصیل میكنند، پس از ترك تحصیل یا اخراج یا انصراف یا فراغت از تحصیل، موظفند برای رسیدگی به وضع مشمولیت خود حداكثر ظرف یک سال خود را به نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در خارج ازكشور معرفی نمایند.
تبصره ۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ متخلفین از اجراء این ماده برای بار اول به توبیخ كتبی و درج در پرونده و برای بار دوم علاوه بر توبیخ كتبی به یک ماه انفصال از خدمت و برای بار سوم به دو ماه انفصال از خدمت محكوم میشوند.
ماده ۳۵ (اصلاحی ۱۷/۰۵/۱۳۹۶)– مشمولین دیپلم كه حداكثر یک سال پس از فراغت از تحصیل در یکی از دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی داخل كشور كه مورد تأیید وزارتخانه های علوم و بهداشت میباشند پذیرفته شوند تا زمانیکه وفق تبصره (۱) ماده (۳۳) به تحصیل اشتغال دارند، میتوانند مشروط به اینكه دارای غیبت غیرموجه نباشند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند. این معافیت برای هر مقطع فقط یک بار داده میشود.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ معافیت تحصیلی دانشجویان انصرافی در طول مدت تحصیل فقط یک بار قابل تمدید است.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ ترخیص كاركنان وظیفه بدون غیبت اولیه در حین خدمت جهت ادامه تحصیل در مقاطع كار شناسی و بالاتر به جز در زمانهای اضطراری و جنگ بلامانع است.
ماده ۳۶ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولین دارای مدرك كارشناسی و بالاتر و معادل آن در حوزه های علمیه علاقمند به تحصیل درخارج از كشور در صورتیکه از نظر مقررات این قانون و وزارتخانه های علوم و بهداشت، حائز شرایط ادامه تحصیل در خارج از كشور باشند و دانشگاهها و رشته های آنها مورد تأیید وزارتخانه های فوق باشد، میتوانند با سپردن تضمینهای لازم با استفاده از مقررات این قانون برای تحصیل به خارج از كشور مسافرت نمایند.
ماده ۳۷ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ ایرانیان مقیم خارج از كشور، فرزندان مأمورین ثابت دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج از كشور و همچنین كسانی كه قانوناً تحت كفالت، یا ولایت قانونی آنها میباشند، چنانچه در حین تحصیل در مدارس ایرانی مستقر در خارج از كشور و یا مؤسسات آموزشی كشورهای خارج مورد تأیید آموزش و پرورش و طلاب حوزه های علمیه مورد تأیید شورای عالی حوزه های علمیه به سن مشمولیت برسند از معافیت تحصیلی بهره مند میگردند و ادامه تحـصیل آنان تا سقف یک سال پس از فراغت از تحصیل در دانشگاهها و مراكز آموزش عالی خارج از كشور كه مورد تأیید وزارتخانه های علوم یا بهداشت هستند بلامانع میباشد.
تبصره (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– فرزندان ایرانیان مقیم خارج از كشور و فرزندان مأمورین ثابت دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج از كشور همچنین كسانی كه قانوناً تحت كفالت یا ولایت قانونی آنها هستند تا اخذ دیپلم از مقررات این ماده مستثنی بوده و ادامه تحصیل آنان در رشته های عالی و دانشگاهی با تأیید وزارت فرهنگ و آموزش عالی بلامانع خواهد بود.
ماده ۳۸ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ آئین نامه اجرائی مواد این بخش، توسط وزارت دفاع با كسب نظر از شورای عالی حوزه های علمیه، وزارتخانه های كشور، علوم، بهداشت، آموزش و پرورش و دانشگاه آزاد اسلامی و سازمان ظرف حداكثر شش ماه تهیه میشود و پس از تأیید ستاد كل به تصویب هیأت وزیران میرسد.
بخش دوم – معافیت پزشكی
ماده ۳۹ ـ مشمولان خدمت وظیفه عمومی از نظر وضع مزاجی و استعداد جسمی و روانی به چهار دسته بشرح زیر تقسیم میشوند:
۱– كسانی كه از نظر جسمی و روانی سالم و قادر به انجام خدمت هستند.
۲ ـ كسانیکه بعلت نقص عضو یا ابتلاء به بیماری از سلامتی كامل برخوردار نبوده اما قادر به انجام خدمت در امور غیررزمی میباشند.
۳ ـ كسانیکه بعلت عدم رشد یا ابتلاء به بیماری موقتاً قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نیستند.
۴ ـ مشمولانی كه بعلت نقص عضو یا ابتلاء به بیماری جسمی و یا روانی بطور دائم قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نیستند.
تبصره ۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ نحوه طبقه بندی مشمولین و طرز معاینه و ضوابط معافیت پزشكی آنها بر اساس مقاطع تحصیلی مشمولین به موجب آیین نامه معاینه و معافیت پزشكی مشمولین خدمت وظیفه عمومی است كه وزارت دفاع با كسب نظر از وزارتخانه های كشور و بهداشت، ظرف حداكثر ششماه تهیه میكند كه پس از تأیید ستاد كل به تصویب هیأت وزیران میرسد.
تبصره ۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ نحوه آموزش و خدمت مشمولین معاف از رزم، برابر دستورالعملی است كه از سوی ستاد كل تهیه و ابلاغ میگردد.
تبصره ۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كسانی كه به مواد مخدر اعتیاد دارند، مشمول بند (۳) این ماده میشوند و به هنگام معاینه، شناسایی و از سوی واحدهای وظیفه عمومی برای ترک اعتیاد به مدت حداكثر شش ماه به مراجع ذی ربط معرفی میگردند.
تبصره ۴ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ نـیروهای مسلح مكلفـند در حین خدمت، كاركنان وظیفه ای را كه به مواد مخدر اعتیاد دارند، شناسایی و از سایر سربازان جدا نمایند و آنها را در واحدهای مستقل و مخصوص به كارگیری و به مراجع ذی ربط برای ترك اعتیاد در مدت یک ماه توسط پزشك معالج، معرفی كنند و در طول خدمت تحت نظر و مراقبت های لازم قرار دهند. مدت ترك اعتیاد برای یک بار جزء خدمت دوره ضرورت محاسبه میشود. این افراد پس از پایان خدمت قانونی از خدمت ترخیص میشوند لیکن در هر حال صدور كارت پایان خدمت منوط به ارائه گواهی ترك اعتیاد است.
ماده ۴۰ – به مشمولانی كه به علت ابتلاء به بیماری موقتاً قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نباشند برای مدتی كه شورای پزشكی تعیین مینماید و در هر حال متجاوز از یک سال نخواهد بود معافیت موقت پزشكی داده خواهد شد و در سال دوم در صورت ادامه بیماری به همان نحو اقدام و چنانچه در سال سوم نیز قادر به انجام خدمت نباشند به طور دائم از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد.
تبصره ۱ ـ مشمولان پزشك فقط در صورتی معاف دائم از خدمت دوره ضرورت شناخته میشوند كه قادر به اشتغال به حرفه طبابت نباشند. آن تعداد از مشمولین خدمت دورة ضرورت پزشك كه از سلامتی كامل برخوردار نیستند لیکن قادر به طبابت میباشند، به خدمت دوره ضرورت اعزام میگردند و برابر نظر شوراهای پزشكی از خدمت سنگین معاف خواهند شد.
تبصره ۲ ـ در زمان جنگ یا بسیج همگانی میتوان افرادی را كه در زمان صلح به علل پزشكی یا تكفل از خدمت دوره ضرورت معاف شده اند نیز به خدمت احضار كرد.
ماده ۴۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كلیه مشمولین وظیفه باید قبل از اعزام به خدمت توسط یک پزشك از نیروهای مسلح معاینه شوند و در صورت نبودن پزشك از نیروهای مسلح، توسط پزشكان غیرنظامی متعهد كه صلاحیت آنان به وسیله نیروی انتظامی تأیید شده باشد، معاینه گردند.
تبصره ۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ اظهارنظر در مورد معافیت پزشكی مشمولین توسط سه نفر پزشك نیروهای مسلح در هر شهرستان صورت میگیرد، رأی اكثریت این پزشكان معتبر است.
تبصره ۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ نیروهای مسلح موظفند پزشكان مورد نیاز شوراهای پزشكی را به نیروی انتظامی معرفی نمایند. در صورتیکه تأمین پزشكان مورد نیاز از نیروهای مسلح امكانپذیر نباشد، نیروی انتظامی از پزشكان غیرنظامی مورد تأیید در شورای پزشكی استفاده مینماید.
تبصره ۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ دولت مكلف است همه ساله هزینه تجهیز و تشكیل شورای پزشكی و شورای عالی پزشكی، فوق العاده پزشكان عضو شوراهای مذكور و همچنین هزینه معاینات تخصصی مشمولینی كه از پرداخت هزینه معاینات معاف میباشند و هزینه های اجرای تبصره های (۳) و (۴) ماده (۳۹) را در اعتبارات نیروی انتظامی و بیمارستانهای ذی ربط پیش بینی نماید.
ماده ۴۲ ـ در صورتیکه مشمولان در حین خدمت دوره ضرورت مبتلا به نقص عضو یا بیماریهائی شوند كه پس از اتمام مدت معالجه كه كمتر از ۶ ماه نباشد و طبق نظر شورای پزشكی بیمارستانهای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی كه مورد تأیید عقیدتی ـ سیاسی در نیروی مربوطه هستند قادر به انجام خدمت نباشند از انجام بقیه خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود.
تبصره – دوران معالجه مشمولان موضوع این ماده جزو خدمت دوره ضرورت آنان محسوب میگردد.
ماده۴۲ مكرر (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولینی كه در شورای پزشكی شهرستان مربوط با معاینه بالینی معاف از خدمت تشخیص داده نشوند و به تشخیص این شورا یا رئیس واحد وظیفه عمومی مربوط یا اعتراض مشمول، نیاز به معاینه تخصصی داشته باشند، رئیس حوزه موظف است آنان را به نزدیکترین مركز مجهز وزارت بهداشت، یا بیمارستان های نیروهای مسلح معرفی نمـاید تا مورد معاینه قرار گیرند و نتیجه معاینه تخصصی برای تصمیمگیری به شورای پزشكی همان شهرستان ارسال و در صورت اصرار بر اعتراض مشمولین با تأمین هزینهها از سوی مشمول نتایج جهت تصمیم گیری به شورای عالی پزشكی متشكل از پزشكان متخصص استان ارسال گردد.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولینی كه متقاضی معاینه تخصصی باشند، قبلاً باید هزینه ها پیش بینی شده را به حساب دولت پرداخت نمایند. پس از معاینه طبق این قانون با مشمولان رفتار میشود. مشمولینی كه به تشخیص شورای پزشكی نیاز به معاینه تخصصی دارند، همچنین مشمولین مددجوی تحت پوشش سازمان بهزیستی كشور و افرادی كه به تأیید كمیته امداد امام خمـینی (ره) محل فاقد تمكن مالی هستند از پرداخت وجه مزبور معاف میباشند.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مراكز مجهز وزارت بهداشت یا بیمارستانهای نیروهای مسلح موظفند به وضعیت مشمولین معرفی شده واحد مربوطه خارج از نوبت رسیدگی نمایند و آنان را حداكثر ظرف یک ماه مورد معاینه تخصصی قرار دهند.
تبصره ۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ چنانچه مشمولینی كه برای معاینات تخصصی به مراكز مجهز وزارت بهداشت یا بیمارستانهای نیروهای مسلح معرفی میشوند، ظرف یکماه به این مراكز مراجعه نكنند، پس از تعیین تكلیف به خدمت اعزام میشوند.
ماده ۴۳ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ چنانچه رئیس سازمان یا نماینده او اطمینان حاصل نماید كه رأی شورای پزشكی مطابق مقررات صادر نشده است، پرونده را برای بررسی به شورای عالی پزشكی كه از سه پزشك متخصص نیروهای مسلح تشكیل میگردد ارجاع میدهد. نظر این شورا قطعی و لازم الاجراء است.
بخش سوم – معافیت كفالت
ماده ۴۴ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولین زیر حسب مورد از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میباشند:
۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ یگانه فرزند ذكور مراقب یا نگهدارنده پدر نیازمند مراقبت كه قادر به اداره امور خود نباشد.
۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ یگانه مراقب یا نگهدارنده مادر فاقد شوهر
۳ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ تنها برادر تنی سرپرست خواهر فاقد پدر، همسر و فرزند ذكور غیرمحجور
۴ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ تنها برادرِ سرپرستِ برادرِ كبیرِ نیازمندِ مراقب و فاقد پدر و همسر و فرزند ذكور غیرمحجور و فاقد شغل
۵ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ یگانه سرپرست برادر كمتر از هجده سال تمام
۶ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ یگانه نوه ذكور مراقب یا نگهدارنده جد فاقد فرزند یا جده فاقد شوهر و فرزند
۷ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولی كه همسرش فوت نموده و از او دارای فرزند صغیر بوده مادامی كه ازدواج مجدد نكرده است و یا همسری دارد كه بعد از ازدواج معلول شده و نیازمند مراقبت باشد.
۸ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ از چند برادر واجد شرایط اعزام به خدمت در صورت اعزام یکی از برادران به خدمت، یکی از برادران میتواند تا اتمام خدمت او از تعویق اعزام استفاده نماید.
۹ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– در مورد معافیت از انجام خدمت ضرورت یک نفر از فرزندان خانواده ای كه دو برادر آنان خدمت سربازی را انجام داده اند، ستاد كل نیروهای مسلح تصمیم گیری میكند.
۱۰ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ یکی از فرزندانِ پسر سربازی كه در حین خدمت سربازی فوت كند و یا یکی از فرزندان ذكور خانواده ای كه یک فرزند آن خانواده در حین انجام خدمت سربازی فوت نموده باشد.
تبصره ۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ منظور از یگانه مراقب، تنها فرزند ذكور یا برادر یا نوه بیش از هجده سال تمام اسـت كه مراقبت هـر یک از بستگان مذكور در این ماده را به علت نقص عضو، بیماری، كبر سن، صغر سن، یا اناث بودن برعهده دارد، نیازمندی اشخاص مذكور به مراقبت با توجه به نقص عضو، بیماری و یا محجور بودن آنان به تشخیص شورای پزشكی است.
تبصره ۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولین موضوع بند (۲) این ماده تا سی ماه متوالی میتوانند از معافیت كفالت موقت استفاده نمایند و در پایان مدت فوق در صورت دارا بودن شرایط كفالت از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میگردند.
تبصره ۳ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ وجود برادری كه از معافیت تحصیلی برخوردار است مانع از معافیت كفالت موقت مشمولی كه سرپرستی خانواده را برعهده دارد، نیست. این معافیت فقط در طول مدت معافیت تحصیلی برادر مشمول كه خارج از شهرستان محل سكونت به تحصیل اشتغال دارد معتبر است و مشمول پس از آن با رعایت سایر مقررات این قانون به خدمت دوره ضرورت اعزام میشود.
تبصره ۴ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ در صورتیکه برادر یا برادران یا پدر مشمول به دلیل بیماری یا معلولیت زمین گیر بوده و بنا به تشخیص شورای پزشكی فاقد صلاحیت و یا ناتوان برای سرپرستی باشند و مشمول نیز عملاً مراقبت یا سرپرستی را بر عهده داشته باشد، میتواند از معافیت كفالت برخوردار گردد.
ماده ۴۴ مكرر (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ نحوه معافیت از خدمت فرزندان ذكور مددجویان به شرح زیر است:
۱ ـ یکی از فرزندان ذكور مادران فاقد شوهر تحت پوشش كمیته امداد حضرت امام(ره) و سازمان بهزیستی از انجام خدمت دوره ضرورت معاف است.
۲ ـ مشمولانی كه حداقل یک فرزند معلول داشته باشند از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میباشند. ۳ ـ تنها پسر خانوادههایی كه دارای سه فرزند اناث یا بیشتر باشند از انجام خدمت دوره ضرورت معافند.
۴ ـ مشمولانی كه با معلولان اناث دارای معلولیت جسمی ـ حركتی ازدواج كنند به صورت موقت از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میشوند و پس از گذشت پنجسال از استمرار ازدواج آنها معافیت موقت به معافیت دائم تبدیل میشود.
ماده ۴۵ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولانی كه پدر یا مادر یا فرزند یا برادر یا خواهر آنان در راه به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی و استمرار آن شهید یا جانباز یا اسیر یا جاویدالاثر شده یا بشوند و مراتب مورد تأیید نهادهای ذی ربط باشد به شرح ذیل از انجام خدمت سربازی معاف میشوند:
۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كلیه فرزندان ذكور شهدا و جاویدالاثران (مفقودین) از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میباشند.
۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ به ازاء هرشهید یا آزاده با حداقل بیست و چهار ماه سابقه اسارت یا جانباز با حداقل (۲۵%) جانبازی یا جاویدالاثر(مفقود) فاقد فرزند ذكور یک نفر از برادران آنها از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میشوند.
۳(اصلاحی ۱۰/۱۱/۱۳۹۵)– در صورت تأیید فرماندهی كل قوا بیست و چهار ماه آزادگی به دوازده ماه آزادگی، بیست و پنج درصد (۲۵ %) جانبازی به ده درصد (۱۰ %) جانبازی، سی ماه سابقه حضور در جبهه به دوازده ماه سابقه حضور در جبهه
تبصره(الحاقی ۱۰/۱۱/۱۳۹۵)– فرزند شهید مشابه جانباز پنجاه درصد (۵۰ %) محسوب میشود.
۴ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كلیه مشمولین جانباز دارای حداقل ده درصد (۱۰%) جانبازی از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میباشند.
۵ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ یک فرزند خوانده قانونی ذكور جانبازی كه برابر گواهی بنیاد شهید و امور ایثارگران صاحب فرزند نمیشود از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میشود.
۶ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولانی كه با جانبازان اناث دارای درصد جانبازی بیست و پنج درصد (۲۵%) و بالاتر ازدواج كنند به صورت موقت از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میشوند و پس از گذشت پنج سال از معافیت موقت آنان در صورت استمرار ازدواج معافیت موقت به معافیت دائم تبدیل میگردد.
۷- درصورت اذن فرماندهی كل قوا(الحاقی ۱۴/۱۲/۱۳۹۵):
– فرزندان رزمندگان با سابقه حضور در جبهه به ازای هر ماه حضور یک ماه كسر خدمت از نظام وظیفه
– فرزندان آزادگان به ازای هر ماه اسارت یک ماه كسر خدمت از نظام وظیفه
– فرزندان جانبازان به ازای هر درصد جانبازی یک ماه كسر خدمت از نظام وظیفه
تبصره(الحاقی ۱۴/۱۲/۱۳۹۵)– بهره مندی فرزندان جانبازان بر اساس درصد جانبازی صادره از كمیسیون عالی پزشكی نیروهای مسلح یا بنیاد اقدام میگردد و در خصوص آموزش خدمت نظام وظیفه بر اساس مقررات ستاد كل نیروهای مسلح عمل میگردد.
تبصره ـ شرایط اسیر و مفقودالاثر و معلول شناخته شدن و خانواده آنان در آئیننامه اجرائی این قانون پیش بینی خواهد شد.
ماده ۴۶ ـ مشمولانی كه ادعای كفالت میکنند میتوانند مدارک لازم را پیش از اعزام به حوزه وظیفه عمومی محل سكونت خود تسلیم كنند.
تحقیقات لازم نسبت به ادعای كفالت این قبیل مشمولان و همچنین تصدیق صحت مندرجات استشهاد و مدارك آنها با شهربانی و یا ژاندارمری خواهد بود.
تبصره – در هر سال كه مشمولان سالم و بلامانع، نیاز نیروهای مسلح جمهوری اسلامی را تأمین نموده باشند به مشمولان بند ۲ ماده ۳۹ و مشمولانی كه دارای معافیت موقت و معتبر به مدت ۲ سال باشند معافیت دائم در زمان صلح داده خواهد شد.
فصل پنجم: آموزش نظامی مشمولان و درجات و حقوق و مزایای آنان
ماده ۴۷ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كلیه مشمولینی كه برای انجام خدمت وظیفه عمومی اعزام میشوند، همچنین كسانی كه از انجام خدمت معاف میگردند، باید آموزشهای نظامی و انتظامی اعم از عمومی و تخصصی را مطابق دستورالعملی كه توسط ستاد كل با همكاری سازمانهای نیروهای مسلح تهیه میشود و به تصویب فرماندهی كل میرسد، طی نمایند.
تبصره ۱ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ آموزش مشمولین معاف از خدمت برابر آیین نامهای است كه از سوی ستاد كل تهیه میشود و به تصویب فرماندهی كل میرسد.
تبصره ۲ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ در زمان صلح آموزشهای فوق باید به نحوی طراحی گردد كه به عنوان واحد درسی یا پودمان قابل محاسبه باشد.
تبصره ۳ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ نیروهای مسلح باید در حین خدمت در زمان صلح زمینه استمرار آموزشهای فوق را برای سربازان فراهم نمایند.
تبصره ۴ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ آیین نامه اجرائی تبصره های (۲) و (۳) این ماده توسط وزارت دفاع با همكاری وزارتخانه های آموزش و پرورش، علوم، بهداشت، كشور و دانشگاه آزاد اسلامی تهیه میشود و پس از تأیید ستاد كل به تصویب هیأت وزیران می رسد.
تبصره ۵ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ از همة كاركنان وظیفه در طول مدت دوره آموزش آزمونهای ارزیابی شخصیت و رفتار گرفته میشود و متناسب با نتایج حاصله تقسیم و پرونده افراد نیازمند به خدمات مشاوره ای به مراكز ذیربط در نیروهای مسلح برای راهنمایی و حمایت ارسال میگردد. نحوه اجراء برابر دستورالعملی است كه توسط ستاد كل تهیه و ابلاغ میگردد.
ماده ۴۸ (جایگزین ۱۳۹۰/۰۸/۲۲)ـ كاركنان وظیفه بر اساس مدرک تحصیلی و وجود محل سازمانی پس از طی دوره آموزشی لازم به یکی از درجات زیر نائل میگردند:
۱ ـ كاركنان وظیفه فاقد مدرك پایان دوره متوسطه به یکی از درجات سربازی تا سرجوخگی
۲ ـ كاركنان وظیفه دارای مدرك پایان دوره متوسطه به یکی از درجات گروهبانی یا رزم آوری
۳ ـ كاركنان وظیفه دارای مدرك كاردانی به یکی از درجات استواری یا رزمداری یا ستوان سومی
۴ ـ كاركنان وظیفه دارای مدرك كارشناسی به درجه ستوان دومی
۵ ـ كاركنان وظیفه دارای مدرك كارشناسی ارشد و بالاتر به درجه ستوان یکمی
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ نیل به درجات گروهبان سومی و بالاتر مستلزم طی دوره آموزش تخصصی مورد نیاز و دارا بودن صلاحیتهای لازم است.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كاركنان وظیفه در صورت نداشتن صلاحیت های لازم جهت نیل به درجات مصرحه فوق بر اساس دستورالعملی كه از سوی ستاد كل تهیه و ابلاغ میگردد، به درجات مناسب پایین تر تا درجه سربازی نائل میشوند.
ماده ۴۸ مكرر (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ اعطاء درجه نظامی به آندسته از كاركنان وظیفه كه برابر با مقررات این قانون واجد شرایط نیل به درجات گروهبان سومی و بالاتر میباشند در هر سازمان با تصویب مقاماتی است كه اختیار تصویب همان درجات را در مورد كاركنان پایور دارند.
تبصره (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ اعطاء درجه تشویقی و یا تنزیل درجه كاركنان وظیفه بر اساس ضوابطی كه برای تشویق و یا تنبیه كاركنان در آیین نامه انضباطی نیروهای مسلح پیش بینی گردیده است، میباشد.
ماده ۴۹ (جایگزین ۱۳۹۰/۰۸/۲۲)ـ حقوق سربازان وظیفه حداقل شصت درصد (۶۰%) و حداكثر نود درصد (۹۰%) حداقل حقوق كاركنان نیروهای مسلح مبتنی بر قانون مدیریت خدمات كشوری است كه با توجه به تحصیلات و درجات آنان توسط ستاد كل تهیه میشود و به تصویب فرماندهی كل میرسد.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ به كاركنان وظیفة متأهل یا سرپرست خانواده معادل صددرصد (۱۰۰%) حق عائله مندی كاركنان پایور نیروهای مسلح پرداخت می۲۲۲گردد.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ حقوق كاركنان وظیفه در دوران آموزش و قبل از دریافت درجه یا سردوشی به میزان پنجاه درصد (۵۰%) حقوق اولین ماه دوران خدمت آنان است.
تبصره ۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ به كاركنان وظیفه در خاتمه خدمت دوره ضرورت معادل یکماه حقوق به عنوان پاداش پرداخت میگردد.
تبصره ۴ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ حق بازنشستگی و حقوق اولین ماه خدمت از حقوق ماهانه كاركنان وظیفه كسر نمیگردد.
ماده ۴۹ مكرر (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ نیروهای مسلح و سازمانهای وابسته و سایر دستگاهها كه كاركنان وظیفه را در اختیار دارند مكلفند با توجه به اعتبارات مصوب، امكانات زیست، پوشاك، خوراك، بهداشت و درمان متناسب آنان در محل خدمت را فراهم نمایند.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ دولت موظف است اعتبارات مورد نیاز برای زیست، پوشاك، خوراك، بهداشت و درمان سربازان وظیفه را به شرح ذیل در اختیار نیروهای مسلح و سایر دستگاههای به كار گیرنده كاركنان وظیفه قرار دهد:
۱ ـ خوراک كاركنان وظیفه به میزان دو برابر خوراک كاركنان دولت
۲ ـ پوشاک و زیست سربازان وظیفه به میزان سه هزار برابر ضریب ریالی
۳ ـ هزینههای بهداشت و درمان برابر سرانه مصوب دولتی
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ وسیله ایاب و ذهاب و پذیرایی یا هزینه آن در هنگام اعزام مشمولان به مراكز آموزشی كاركنان وظیفه و یا اعزام به مرخصی استحقاقی كه چهار نوبت در سال است، باید تأمین شود.
۱ – گروهبان سوم ۱۱۵ واحد حقوقی.
۲ – گروهبان دوم ۱۲۵ واحد حقوقی.
۳ ـ گروهبانیکم ۱۳۵ واحد حقوقی.
ماده ۵۰ (جایگزین ۱۳۹۰/۰۸/۲۲)ـ افسران و درجه داران وظیفه در صورت اعزام به مأموریت یا انتقال یا خدمت در مناطق محروم و بد آب و هوا و مناطق عملیاتی مشمول مقررات فوق العاده و مزایای مربوط به افسران و درجه داران كادر ثابت نسبت به حقوق آنان میباشند. سایر كاركنان وظیفه در موارد مذكور از دو سوم فوق العاده و مزایای درجه گروهبان دومی كادر ثابت برخوردار میشود.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ به كاركنان وظیفه ای كه در شهر محل سكونت خود به كارگیری میشوند، فوق العاده محرومیت از تسهیلات و بدی آب و هوا تعلق نمیگیرد.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ به كاركنان وظیفه ای كه بنا به تقاضای خود منتقل میشوند هزینه سفر و فوق العاده انتقال تعلق نمیگیرد.
تبصره ۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ طبقه بندی مناطق از نظر محرومیت، آب و هوا و عملیاتی طبق آیین نامه ها است كه وزارت دفاع تهیه میكند و پس از تأیید ستاد كل به تصویب هیأت وزیران میرسد.
ماده ۵۱ ـ به پرسنل وظیفه ای كه در عملیات جنگی شركت مینمایند، فوق العاده عملیاتی بر طبق ضوابطی كه توسط وزارتین دفاع و سپاه پاسداران تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع میرسد پرداخت خواهد شد.
ماده ۵۲ – میزان مرخصی پرسنل وظیفه در مدت خدمت و نحوه استفاده از آن طبق مقررات مرخصی پرسنل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.
ماده ۵۳ ـ كسانی كه در حین خدمت وظیفه عمومی در هر یک از دوره های ضرورت، احتیاط و ذخیره به سبب انجام وظیفه یا شركت در عملیات رزمی و یا قیود خدمتی شهید یا فوت یا معلول شوند از لحاظ میزان و نحوه پرداخت حقوق وظیفه و مستمری مشمول قوانین و مقررات مربوط به پرسنل كادر ثابت همدرجه میباشند و حقوق وظیفه و مستمری آنان حسب مورد از بودجه وزارتخانه ها یا سازمانهای مربوطه پرداخت میگردد.
تبصره ۱ ـ در صورتی كه مشمولین این ماده قبل از ورود به خدمت وظیفه عمومی از كارمندان دولت یا سازمانهای تابع یا وابسته به دولت بوده و آخرین حقوق دریافتی آنان از سازمان مربوطه از میزان حقوقی كه برابر این قانون به آنان تعلق میگیرد، بیشتر باشد حقوق وظیفه و مستمری وراث آنان بر اساس حقوق بیشتر پرداخت خواهد شد.
تبصره ۲ ـ كسانی كه تا تاریخ تصویب این قانون از بودجه وزارتخانهها یا سازمانی حقوق وظیفه یا مستمری دریافت میداشتهاند حقوق آنان كماكان از همان محل پرداخت خواهد شد.
ماده ۵۴ – پرسنل وظیفه ای كه در حین خدمت وظیفه عمومی اسیر یا مفقودالاثر بشوند تا پایان دوره اسارت یا تعیین تكلیف، عائله تحت تكفل آنان به ترتیب زیر حقوق دریافت خواهند نمود:
الف – در دوره ضرورت از حقوق مربوطه و پس از پایان دوره ضرورت از حقوق هم طبقه دوره احتیاط.
ب ـ در دوره ذخیره از حقوق یکدرجه بالاتر هم طبقه احتیاط و ذخیره.
تبصره ـ شرایط لازم برای اسیر و مفقودالاثر شناخته شدن پرسنل در آئیننامه اجرائی این قانون پیش بینی خواهد شد.
ماده ۵۵ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– دولت موظف است لایحه نحوه كمك به خانوادههای مشمولینی را كه با اعزام مشمول قدرت اداره معاش خود را از دست میدهند تهیه و ظرف مدت ۶ ماه جهت تصویب به مجلس شورای اسلامی تقدیم نماید.
تبصره (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ آیین نامه اجرائی این ماده توسط وزارت دفاع تهیه میشود و به تصویب هیأت وزیران میرسد.
فصل ششم – احضار در مراحل احتیاط و ذخیره
ماده ۵۶ ـ شورایعالی دفاع میتواند یک یا چند طبقه از افسران و درجه داران و افراد وظیفه كه خدمت دوره ضرورت را انجام داده اند و در دوره های احتیاط و ذخیره خدمت وظیفه عمومی هستند برای تجدید یا تكمیل آموزش نظامی فراخوانده یا پیشنهاد بسیج همگانی به مقام رهبری بنماید. نحوه احضار و مهلت معرفی فراخواندگان همچنین كسانی كه بعلل ناشی از وضع جسمانی یا اجتماعی یا حساسیت مشاغل آنان ممكن است از فراخوانده شدن برای تجدید یا تكمیل آموزش نظامی معاف شوند در آئیننامه اجرائی این قانون كه توسط وزارتین دفاع و سپاه تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع میرسد، تعیین خواهد شد.
ماده ۵۷ ـ كلیه فراخواندگان برای خدمت دوره احتیاط و ذخیره و یا تجدید یا تكمیل آموزش یا بسیج همگانی حقوقی معادل حقوق ثابت افسران، درجه داران و افراد كادر ثابت همدرجه خود حسب مورد از بودجه وزارتخانه های مربوطه دریافت خواهند داشت.
تبصره ۱ ـ فراخواندگان موضوع این ماده در صورتی كه كارمند یکی از وزارتخانه ها یا سازمانهای دولتی و یا وابسته به دولت باشند مابه التفاوت حقوق و مزایای خود را از سازمان متبوع دریافت خواهند داشت.
تبصره ۲ ـ میزان حقوق پرسنل احتیاط و ذخیره در زمان جنگ بنا بر پیشنهاد ستاد مشترك و تصویب شورایعالی دفاع خواهد بود.
فصل هفتم: غیبت مشمولان وظیفه عمومی و جرائم و مجازاتها
بخش اول – غیبت مشمولان خدمت وظیفه عمومی
ماده ۵۸ (جایگزین ۱۳۹۰/۰۸/۲۲)ـ مشمولین خدمت وظیفه عمومی كه برای رسیدگی و یا اعزام جهت طی دوره ضرورت احضار میشوند چنانچه در مهلت یا موعد مقرر خود را معرفی نكنند، همچنین مشمولینی كه معافیت موقت دریافت داشته اند و پس از انقضاء مدت اعتبار، ظرف یک ماه برای تجدید رسیدگی خود را معرفی نكنند، غایب شناخته میشوند، پس از معرفی یا دستگیری در صورتیکه طبق مقررات این قانون قادر به خدمت و بلامانع تشخیص داده شوند به خدمت اعزام میگردند و با آنان به ترتیب زیر رفتار میشود:
۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولانی كه مدت غیبت اولیه آنان در زمان صلح تا سه ماه و در زمان جنگ تا پانزده روز باشد، سه ماه اضافه خدمت و چنانچه مدت غیبت اولیه آنان در زمان صلح بیشتر از سه ماه و در زمان جنگ بیش از پانزده روز باشد به شش ماه اضافه خدمت تنبیه میگردند.
۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولینی كه مدت غیبت اولیه آنان در زمان صلح از یک سال و در زمان جنگ از دو ماه تجاوز نماید، علاوه بر اعمال اضافه خدمت مذكور در بند (۱)، فراری محسوب میشوند و به مراجع صالح قضائی معرفی میگردند.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولین غایبی كه به خدمت اعزام میشوند در صورتی كه در حین خدمت، حسن اخلاق و رفتار و جدیت در انجام وظیفه از خود نشان دهند، یا در عملیات جنگی ابراز شجاعت و فداكاری نمایند به طوری كه مراتب مورد گواهی فرماندهان و رؤسای ذیربط باشد، برابر ضوابطی كه از سوی ستاد كل ابلاغ میگردد با تصویب مقامات سرلشكری و یا همطراز در سازمان مربوط از انجام اضافه خدمت، یا بخشی از آن معاف میگردند.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولینی كه تا تصویب این قانون غایب شناخته شده اند چنانچه در داخل كشور ظرف حداكثر شش ماه و آنهایی كه در خارج از كشور باشند، ظرف حداكثر یکسال خود را جهت انجام خدمت دوره ضرورت معرفی نمایند، مشمول تنبیهات این قانون نمیشوند.
تبصره ۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ رسیدگی به وضعیت مشمولینی كه دارای عذر موجه برای غیبت خویش میباشند برابر آیین نامه ای است كه پس از تأیید فرماندهی كل ابلاغ میگردد.
تبصره ۴ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ در مورد غیبت مشمولین دوره های احتیاط و ذخیره برابر دستورالعملی كه در ستاد كل تهیه و پس از تأیید فرماندهی كل ابلاغ میگردد، رفتار میشود.
ماده ۵۸ مكرر (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ نیروی انتظامی موظف است در خصوص شناسایی، تعقیب و دستگیری مشمولان غایب و رسیدگی به وضعیت آنان اقدام نماید و كلیه نهادها و دستگاههای اجرائی مشمول ماده(۵) قانون مدیریت خدمات كشوری و شركتهای دولتی و مؤسسات غیردولتی و خصوصی و بانكها و نیروهای مسلح باید همكاری لازم را در این مورد به عمل آورند. آیین نامه اجرائی این ماده توسط سازمان با همكاری وزارتخانه های كشور و دفاع تهیه میشود و پس از تأیید ستاد كل به تصویب هیأت وزیران میرسد.
بخش دوم – جرائم و مجازاتها
ماده ۵۹ (اصلاحی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولین خدمت دوره ضرورت چنانچه در مدت آموزش اولیه و یا در حین خدمت مرتكب غیبت یا فرار گردند به نحوی كه ادامه خدمت آنان مستلزم تجدید دوره آموزش باشد، ضمن رسیدگی قانونی به غیبت یا فرار آنان، مجدداً به دوره آموزش اعزام میشوند و پس از پایان آموزش در یگان قبلی به خدمت ادامه میدهند. مدت آموزش قبلی این افراد جزء خدمت آنان محسوب نمیگردد.
تبصره (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ چنانچه در مورد كاركنان وظیفه ای كه به دستور مقامات قضائی بازداشت میشوند رأی برائت یا قرار منع پیگرد صادر شود مدت حبس، جزء خدمت وظیفه عمومی آنان محسوب میگردد.
ماده ۶۰ (اصلاحی ۰۸/۰۹/۱۳۶۸)– كسانیکه با ارتكاب اعمالی چون جعل شناسنامه، مهر، امضاء، كارت پایان خدمت، كارت معافیت، استفاده از شناسنامه دیگران، اعمال نفوذ،شهادت كذب، گواهی خلاف واقع، مكتوم داشتن حقیقت، اخذ رشوه، یا فریب دادن مشمول موجبات معافیت خود یا دیگران را از خدمت وظیفه عمومی فراهم سازند، به اتهام آنان در دادگاه صالحه رسیدگی شده و با رعایت شرایط و امكانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تأدیب از وعظ و توبیخ و تهدید به حبس تعزیری از یکسال تا پنج سال محكوم میشوند.
تبصره ۱ (الحاقی ۰۸/۰۹/۱۳۶۸)– چنانچه تقلب یا جعل و یا اخذ رشوه تأثیری در وضعیت مشمول نداشته باشد، مرتكبین با رعایت شرایط و امكانات خاطی و دفعات ومراتب جرم و مراتب تأدیب از وعظ و توبیخ و تهدید به انفصال از یکسال تا ده سال از خدمات دولتی و ضبط رشوه به عنوان جریمه و شش ماه تا سه سال حبس محكوم خواهند شد.
تبصره ۲ (الحاقی ۰۸/۰۹/۱۳۶۸)– اموالیکه رشوه داده شده، بعنوان جریمه ضبط میگردد و هر گاه ثابت شود كه راشی برای حفظ حقوق حقه خود ناچار از دادن رشوه بوده،وجه یا مالی كه به رشوه داده شده به او مسترد میگردد.
ماده ۶۱ (جایگزین ۱۳۶۸/۰۹/۰۸)– پرسنل اداره وظیفه عمومی و نیروهای نظامی و انتظامی و نهادها و ارگانها و مؤسسات دولتی وابسته به دولت و نمایندگان شوراها و انجمنهای اسلامی در صورت ارتكاب جرائم مذكور در ماده ۶۰ علاوه بر انفصال دائم از خدمات دولتی با رعایت شرایط و امكانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تأدیب از وعظ و توبیخ و تهدید به حبس تعزیری از ۳ سال تا ۷ سال محكوم خواهند شد.
تبصره (الحاقی ۰۸/۰۹/۱۳۶۸)– هر گاه بموجب قوانین جاری اعمال ارتكابی مذكور در دو ماده ۶۰ و ۶۱ عناوین دیگری داشته باشد، در این صورت به كیفر اشد همان عناوین محكوم میشوند.
ماده ۶۲ – استخدام مشمولان به طور كلی در وزارتخانه ها و مؤسسات وابسته به دولت و در كار خانه ها و كارگاهها و مؤسسات خصوصی بدون داشتن معافیت دائم ممنوع است.
تبصره – استخدام مشمولان غیرغایب در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با رعایت مقررات این قانون از محدودیت مقرر در موارد فوق مستثنی است.
ماده ۶۳ ـ استخدام كننده یا استخدام كنندگان مشمولین غایب در وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادها برای هر یک از افراد اول و دوم به كسر نصف حقوق از شش ماه الی یکسال و در صورت تكرار سه مورد یا بیشتر به انفصال دائم از خدمت توسط دادگاه صالحه محكوم خواهند شد.
ماده ۶۳ مكرر (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كسانی كه به نحوی مشمولین غایب را در مؤسسات دولتی و غیردولتی از قبیل كارخانهها، شركتها، آموزشگاهها، كارگاهها، بنگاهها، مغازهها و تعمیرگاهها، به كارگیری نمایند توسط نیروی انتظامی، وزارتخانههای «تعاون، كار و رفاه اجتماعی» و«صنعت، معدن و تجارت» شناسایی و به محاكم صالحه قضائی معرفی میشوند. مجازات اینگونه افراد برای بار اول هزینه سالانه یک سرباز و برای بار دوم و بیشتر هزینه سالانه سه سرباز است.
تبصره (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ ثبت نام در مراكز آموزشی خصوصی و آزاد برای ارائه آموزش به منزله به كارگیری محسوب میشود و مشمول این مجازاتها است.
ماده ۶۴ ـ اشتغال به كار مشمولان با برگ معافیت موقت یا دفترچه آماده بخدمت فقط در مدت اعتبار آنها بلامانع است.
ماده ۶۵ ـ كلیه افرادی كه از اول مهرماه سال یکهزار و سیصد و پنجاه و نه تا پایان جنگ تحمیلی در خدمت وظیفه عمومی بودهاند و یا خواهند بود از لحاظ استخدام در وزارتخانه ها و مؤسسات وابسته بر سایر افرادی كه در شرایط مشابه هستند حق تقدم دارند.
ماده ۶۶ (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– آیین نامه اجرایی این قانون جز در مواردی كه در مواد این قانون مرجع خاصی برای آن مشخص شده است توسط وزارتخانه های كشور،دفاع و سپاه تهیه و تصویب هیأت دولت خواهد رسید.
ماده ۶۷ (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– كلیه قوانین مغایر با این قانون از تاریخ تصویب این قانون ملغی است.
تبصره ـ قانون مربوط به معافیت یک نفر از خانواده شهداء از شمول این قانون مستثنی است.
فصل هشتم (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ استفاده دستگاههای غیرنظامی از خدمات كاركنان وظیفه
ماده ۶۶ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ نیروهای مسلح موظفند در اجراء اصل یکصد و چهل و هفتم (۱۴۷) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تعدادی از كاركنان وظیفه خود را بنا به درخواست دولت برای امور امدادی، تولیدی، جهاد كشاورزی، آموزشی، تحقیقاتی و پژوهشی، بهداشتی و درمانی مشروط بر این كه به آمادگی رزمی نیروهای مسلح آسیبی وارد نیاید در اختیار دولت قرار دهد.
تبصره (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ دولت میتواند از خدمات كاركنان وظیفه به دو صورت زیر استفاده نماید:
الف ـ به عنوان كاركنان وظیفه برای انجام خدمت دوره ضرورت
ب ـ به عنوان استخدام تعهد خدمتی
ماده ۶۷ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كلیه كاركنان وظیفه كه در اجراء ماده فوق در اختیار دستگاههای دولتی و نهادها قرار میگیرند باید قبل از به كارگیری، دورههای آموزش نظامی مورد نیاز را در نیروهای مسلح طی نمایند.
تبصره (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مدت آموزشهای نظامی و برنامه تفصیلی آنها مطابق با اساسنامه مربوط در نیروهای مسلح است.
ماده ۶۸ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ هفتاد درصد(۷۰%) كاركنان وظیفه اختصاص یافته به هر یک از صورتهای مذكور در تبصره ماده (۶۶) این قانون باید در مناطق محروم به كار گرفته شوند مگر نخبگان و افرادی كه مدرك تحصیـلی كارشناسی ارشد و بـالاتر دارند و خدمـت آنان در مناطق غیرمحروم به تشخیص بالاترین مقام سازمان ذیربط ضروری باشد.
ماده ۶۹ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ تعیین هر یک از دستگاهها برای استفاده از خدمت مشمولین اعم از مشمولین بنـدهای (الف) و (ب) تبصـره ماده (۶۶) و همچنین تعداد نیازمندی آنها بر اساس درخواست دستگاه دولتی و تأیید دولت، پس از بررسی ستاد كل به تصویب فرماندهی كل می رسد.
ماده ۷۰ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مشمولین موضوع بند (الف) تبصره ماده (۶۶) پس از طی آموزش نظامی برابر مقررات این قانون به درجات نظامی نائل و برای انجام خدمت دوره ضرورت مأمور میگردند و پس از پایان خدمت نیز از كارت پایان خدمت دوره ضرورت كه توسط سازمان صادر میگردد برخوردار میشوند.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ استفاده از لباس نظامی و علائم آن توسط كاركنان وظیفه مأمور به مراكز دولتی ممنوع است و در صورت درخواست بالاترین مقام سازمان بكار گیرنده و موافقت ستاد كل لباس متحدالشكل با علائم مشخص برای این كاركنان طراحی می شود.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ حـقوق و مزایا، خوراك، پوشاك، خوابگاه، بهداشت، درمان و سایر حـقوقی كه كاركنان وظیفه نیروهای مسلـح از آن برخوردار می گـردند، از مـحل بودجه دستـگاه بكار گیرنده تأمین میشود. میزان هزینه مربوط به هر یک از آنـها برابر با مـقررات جاری در نیروهای مـسلح است كه همـه ساله از سـوی ستاد كـل ابلاغ میگردد.
تبصره ۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مواد (۶)، (۸) و (۹) قانون نیز مشمول مقررات این فصل میگردد.
ماده ۷۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ سازمان به كاركنان وظیفه موضوع بند (ب) تبصره ماده (۶۶) در قبال تعهد خدمتی كه به دستگاههای به كار گیرنده میسپارند پس از انجام كامل تعهد، كارت پایان خدمت میدهد.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مدت تعهد خدمت اینگونه مشمولین حداقل چهل و هشت ماه است. این مدت شامل دوره تحصیل و آموزش سازمانهای بكار گیرنده آنان نمیگردد، ولی مدت آموزش نظامی جزء مدت تعهد آنان محسوب میشود.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ حقوق و مزایای مشمولین مذكور توسط دستگاههای بكار گیرنده و براساس مقررات استخدامی آنها پرداخت میشود.
تبصره ۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ تعهد كلیه مشمولینی كه تا تاریخ تصویب این قانون در اختیار سازمانهای خارج از نیروهای مسلح قرار گرفته اند، مطابق مقررات قبلی است و از تاریخ ابلاغ این قانون نیز سازمانهای مذكور تـنها در چهارچوب مقررات پیش بینی شده در این فصل مجاز به استفاده از خدمت مشمولین می باشند.
ماده ۷۲(الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ آن دسته از متعهدین موضوع بند (ب) تبصره ماده (۶۶) كه قبل از اتمام مدت تعهد به هر علت از خدمت بركنار می شوند جهت تعیین وضعیت خدمت به سازمان معرفی می گردند.
تبصره (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ چنانچه علت بركناری، بیماری یا عدم صلاحیت ناشی از اعمال غیرارادی آنان به تشخیص سازمان بكار گیرنده باشد، مدت خدمت انجام شده به تناسب جزء خدمت دوره ضرورت محسوب میگردد.
ماده ۷۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كلیه دستگاههای بكارگیرنده كاركنان وظیفه موظفند موارد غیبت یا فرار مشمولین موضوع بند (الف) تبصره ماده (۶۶) را به یگان مأموركننده و ترك خدمت (فرار) مشمولین موضوع بند(ب) ماده مذكور را به سازمان منعكس نمایند.
ماده ۷۴ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ دولت موظف است هزینه آموزش مشمولین وظیفه مأمور را به تعداد سهمیه اختصاص یافته به طور سالانه بر اساس سرانه آموزشی به میزان چهار هزار برابر ضریب ریالی محاسبه و در اختیار ستاد كل قرار دهد تا ستاد كل به میزان سهمیه واگذاری به سازمان های آموزش دهنده پرداخت نماید.
ماده ۷۵ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ در زمان جنگ و یا بسیج همگانی، با تصویب فرماندهی كل كلیه كاركنان وظیفه مأمور به خارج از نیروهای مسلح و یا بخشی از آنان برابر زمانبندی ستاد كل برای انجام خدمت دوره ضرورت در نیروهای مسلح فراخوانده میشوند كه در این صورت خدمت باقیمانده خود را در نیروهای مسلح انجام میدهند.
ماده ۷۶ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ آیین نامه اجرائی این فصل توسط ستاد كل با همكاری دولت و سایر نهادهای ذی ربط تهیه میشود و به تصویب فرماندهی كل میرسد.
ماده ۷۷ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ نیروهای مسلح مكلفند كاركنان وظیفه را طوری تقسیم كنند كه در خاتمه دوره آموزش و ابتداء بكار گیری حتی الامكان متناسب با تحصیلات و قابلیتها بكارگیری شوند و برنامه ریزی برای تربیت دینی و اخلاقی آنان صورت گیرد.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كاركنان وظیفه در طول مدت دوره آموزش نظامی و تخصصی، مورد ارزیابی قرار میگیرند و مبتنی بر مدرك و رشته تحصیلی، آموزش، مهارت و تواناییها، برای هر فرد، دو رسته اصلی و فرعی تعیین میگردد و فرد باید در رسته اصلی یا فرعی خود بكار گیری شود.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ دستورالعمل اجرائی این ماده توسط ستاد كل تهیه و ابلاغ میگردد.
فصل نهم (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ سایر مقررات
ماده ۷۸ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ به منظور ارتقاء منزلت و بهینه سازی اوقات فراغت كاركنان وظیفه باید زمینههای استمرار آموزشهای نظامی، عقیدتی، سیاسی، ورزشی، خدماتی، فنی و حرفه ای و سوادآموزی در ضمن خدمت فراهم گردد.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ دولت مكلف است امكانات، تجهیزات و اعتبارات مورد نیاز اجرای آموزشهای مذكور را تأمین نماید.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ آیین نامه اجرائی این ماده ظرف سه ماه توسط وزارت دفاع با همكاری دستگاههای ذی ربط تهیه میشود و پس از تأیید ستاد كل به تصویب هیأت وزیران میرسد.
ماده ۷۹ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ در مراكز و پادگانهای آموزشی و یگانها دفتر مشاوره و راهنمایی برای كمك به سربازان و ارتباط با خانواده آنان در موارد لازم تشكیل میگردد. این دفاتر موظف اند به محض ورود سرباز به پادگان و یگان محل خدمت بر اساس فرمهای از پیش طراحی شده محل آموزش و محل خدمت فرد و نحوه ارتباط خانواده با مشمول و یگان را به خانواده اطلاع دهد و نظرات خانواده را در مورد استعدادها، تواناییها و ویژگیهای خاص فرد جویا شود.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ در طول مدت خدمت، این دفتر باید بر اساس شناسایی فرد كمكهای لازم به او را به عمل آورد و با خانواده مشمول حتی در مورد زمان ورود و خروج فرد در یگان تماس داشته باشد.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ دستورالعمل اجرائی این ماده توسط ستاد كل تهیه و ابلاغ میگردد.
ماده ۸۰ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كلیه وزارتخانه ها، مؤسسات و شركتهای دولتی موضوع ماده (۴) قانون محاسبات عمومی كشور مصوب ۱ / ۶ / ۱۳۶۶ و سایر شركتهایی كه بیش از پنجاه درصد (۵۰%) سرمایه و سهام آنها منفرداً یا مشتركاً به وزارتخانه ها، مؤسسات دولتی و شركتهای دولتی، به استثناء بانكها و مؤسسات اعتباری و شركتهای بیمه قانونی، تعلق داشته باشند و همچنین شركتها و مؤسسات دولتی كه شمول قوانین و مقررات عمومی به آنها، مستلزم ذكر یا تصریح نام است از جمله شركت ملی نفت ایران و شركتهای تابعه وابسته به وزارت نفت و شركتهای تابعه آنها، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و شركتهای تابعه، سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران و شركتهای تابعه موظفند با همكاری شهرداری ها خدمات و تسهیلات لازم نظیر استفاده از ورزشگاهها، قطارها، اتوبوسها، گردشگاهها، سینماها و موزهها را برای كاركنان وظیفه در حین خدمت فراهم نمایند.
تبصره (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ آیین نامه اجرائی این ماده توسط وزارت دفاع با همكاری وزارت كشور و رئیس شورای عالی استانها و دستگاههای ذی ربط تهیه میشود و پس از تأیید ستادكل به تصویب هیأت وزیران میرسد.
ماده ۸۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كلیه كاركنان وظیفه و عائله تحت تكفل آنها مطابق آیین نامه های كه از سوی وزارت دفاع با همكاری وزارتخانه های كشور و تعاون، كار و رفاه اجتماعی تهیه میشود و پس از تأیید ستاد كل به تصویب هیأت وزیران میرسد تحت پوشش بیمه خدمات درمانی نیروهای مسلح قرار میگیرند.
تبصره ۱ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ این بیمه به مدت حداكثر یکسال پس از پایان خدمت دوره ضرورت تا زمانی كه سربازان فوق اشتغال بكار پیدا نكرده اند، استمرار مییابد.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ دولت موظف است خانواده هایی را كه با اعزام مشمول به خدمت سربازی از نظر تأمین معیشت زندگی با مشكل مواجه میشوند و قادر به تمشیت امور خود نباشند بر اساس مفاد قانون نحوه كمك به خانوادههای مشمولینی كه قدرت اداره معاش خود را از دست میدهند مصوب ۳ / ۶ / ۱۳۶۶ تا پایان خدمت تحت پوشش قرار دهد.
ماده ۸۲ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ مقررات این قانون نافی اختیارات فرماندهی كل نیست.
ماده ۸۳ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ كلیه كاركنان وظیفه در طول خدمت سربازی تحت پوشش بیمه عمر و حوادث موضوع قانون بیمه عمر و حوادث پرسنل نیروهای مسلح، وزارت دفاع و سازمانهای تابعه و وابسته به آنها مصوب ۳۰ / ۶ / ۱۳۷۶ قرار می گیرند.
ماده ۸۴ (الحاقی ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)ـ صد درصد(۱۰۰%) درآمدهای حاصله از ارائه خدمات به مشمولان در اخذ معافیتها و همچنین جریمه ها به توسعه و تقویت و تجهیز رده های وظیفه عمومی و بهبود سطح خدمات سازمان وظیفه عمومی به مشمولان، پس از واریز به خزانه طبق قانون بودجه سالانه در اختیار نیروی انتظامی قرار میگیرد.
قانون فوق مشتمل بر شصت و هفت ماده و پنجاه و هفت تبصره در جلسه روز یکشنبه بیست و نهم مهرماه یکهزار و سیصد و شصت و سه مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ ۱۳۶۳/۸/۸ به تأیید شورای محترم نگهبان رسیده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی ـ اكبر هاشمی
ماده الحاقی (منسوخه ۲۲/۰۸/۱۳۹۰)– از تاریخ ۱۳۶۳/۸/۱۳ (تاریخ ابلاغ قانون خدمت وظیفه عمومی) مشمولان مذكور در قانون تربیت تكنیسین بهداشت و مبارزه با بیماریها مصوب ۱۳۶۲/۵۱۸ و مشمولان قانون تربیت بهداشتكاران دهان و دندان مصوب ۱۳۶۰/۱/۲۳ پس از طی دوره آموزش مقدماتی نظامی و در صورت عدم نیاز نیروهای مسلح به تخصص مربوطه آنان چنانچه تعهد پنج سال خدمت خود را در روستاها و مناطق عشایری انجام داده یا بدهند از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود.
ماده ۱ (الحاقی ۲۶/۰۱/۱۳۶۵)– سپاه پاسداران و كمیته انقلاب اسلامی، ژاندارمری و شهربانی جمهوری اسلامی موظفند مشمولان غایب را پس از گذشت سه ماه از تصویب این قانون شناسائی و دستگیر نموده و به حوزه وظیفه عمومی محل دستگیری تحویل دهند. چنانچه اینگونه مشمولان در موعد مقرر حاضر به انجام خدمت نگردیده مجدداً دستگیر و به مراجع قضایی محل تحویل خواهند شد.
تبصره (الحاقی ۲۶/۰۱/۱۳۶۵)– نیروهای مذكور در این ماده موظفند سربازان فراری را دستگیر و به مراجع صالحه تحویل دهند.
ماده ۲ (الحاقی ۲۶/۰۱/۱۳۶۵)– مجازات مشمولین غایب زمان جنگ كه بار دوم دستگیر شوند، علاوه بر مجازات مقرر در ماده ۵۸ خدمت وظیفه عمومی یک تا سه سال حبس تعلیقی خواهد بود و در هر حال موظف به انجام خدمت وظیفه عمومی میباشند.
ماده ۳ (الحاقی ۲۶/۰۱/۱۳۶۵)– مدت خدمت دوره ضرورت مشمولین غائب زمان جنگ كه خود را پس از سه ماه از تاریخ تصویب این نامه معرفی نمایند، سه ماه غائبینی كه دستگیر شوند، شش ماه بیش از سایر مشمولین خواهد بود. بدیهی است مشمولین غائبی كه تا سه ماه بعد از تاریخ تصویب این قانون خود را معرفی نمایند، خدمت اضافی نخواهند داشت.
تبصره (الحاقی ۲۶/۰۱/۱۳۶۵)– تا زمان تصویب این قانون افرادی كه در دوران غیبت از طریق بسیج مدتی را در جبهه گذرانده اند، این مدت از اضافه خدمت آنان كسر خواهد شد.
ماده ۴ (الحاقی ۲۶/۰۱/۱۳۶۵)– كسانی كه بنحوی مشمولین غایب زمان جنگ را در مؤسسات غیردولتی از قبیل كارخانه، كارگاه، و بنگاه، مغازه بكار گیرند، توسط نیروهای مذكور در ماده ۱ این قانون شناسائی و به محاكم صالح قضایی معرفی خواهد شد. مجازات اینگونه افراد یک تا سه سال حبس خواهد بود.
تبصره (الحاقی ۲۶/۰۱/۱۳۶۵)– به پرونده های مواد ۲ و ۴ این قانون خارج از نوبت در مراجع قضائی رسیدگی خواهد شد.
ماده ۵ (الحاقی ۲۶/۰۱/۱۳۶۵)– سازمانهای نظامی و انتظامی موظفند ترتیبی اتخاذ نمایند كه كلیه افراد وظیفه در زمان جنگ یا بسیج همگانی حداقل یکسال از خدمت دوره ضرورت را در مناطق عملیاتی انجام دهند. مگر در مواردی كه به تشخیص شورای عالی دفاع وجود افرادی در غیرمناطق عملیاتی ضروری باشد.
ماده ۶ (الحاقی ۲۶/۰۱/۱۳۶۵)– آئیننامه اجرائی این قانون ظرف مدت یکماه برابر ماده ۶۶ قانون وظیفه عمومی تهیه و بمورد اجراء گذارده خواهد شد.
ماده واحده (الحاقی ۰۱/۰۹/۱۳۶۶)– بسیجیان، جهادگران و سایر افراد كه در اسارت و یا گروگان دشمن باشند و یا به اسارت و گروگان گرفته شوند، با تأیید حفاظت اطلاعات سپاه و ارتش حسب مورد مدت اسارت و یا گروگان بودن آنان در حكم خدمت وظیفه عمومی (اعم از ضرورت، احتیاط و ذخیره) محسوب میگردد.
تبصره ۱ (الحاقی ۰۱/۰۹/۱۳۶۶)– برای افراد مذكور در ماده واحده كه مدت اسارت و یا گروگان آنان دو سال باشد، كارت معافیت دائم از انجام دوره ضرورت صادر و اگر بیش از دو سال در اسارت یا گروگان باشند، این مدت از دوره های احتیاط و ذخیره خدمت وظیفه عمومی آنان كسر خواهد شد.
تبصره ۲ (الحاقی ۰۱/۰۹/۱۳۶۶)– افراد موضوع ماده واحده كه مدت اسارت و یا گروگان بودن آنان كمتر از دو سال بوده و فاقد شرایط معافیت باشند، مابقی خدمت خود را در صورتیکه كمتر از یکسال باشد در نزدیکترین واحد نظامی انتظامی محل سكونت میگذرانند و در غیر این صورت نسبت به مابقی خدمت همانند سایر مشمولین با آنان رفتار خواهد شد.
تبصره ۳ (الحاقی ۰۱/۰۹/۱۳۶۶)– آئیننامه اجرائی این قانون توسط وزارتخانه های دفاع، سپاه و كشور ظرف سه ماه تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
