اگر کارفرما در تمام یا بخشی از دوران اشتغال، حق بیمه کارگر را پرداخت نکرده باشد یا سابقه بیمه در سازمان تامین اجتماعی ثبت نشده باشد، بیمه‌شده می‌تواند با تکمیل فرم ادعای سابقه تامین اجتماعی درخواست بررسی و ثبت سوابق بیمه‌ای خود را ارائه کند.
برای تکمیل فرم ادعای سابقه تامین اجتماعی باید مشخصات بیمه‌شده، اطلاعات کارگاه یا کارفرما و تاریخ شروع و پایان دوره اشتغال ثبت‌نشده را در فرم وارد کنید. سپس مدارک لازم برای ادعای سابقه بیمه، مانند قرارداد کار، فیش حقوقی یا اسناد پرداخت دستمزد را ارائه دهید. درخواست ادعای سابقه از طریق سامانه خدمات غیرحضوری تامین اجتماعی نیز قابل ثبت و پیگیری است.
فرم ادعای سابقه بیمه تامین اجتماعی
برای ثبت درخواست سوابق بیمه، ابتدا لازم است فرم ادعای سابقه را دانلود و تکمیل کنید. نسخه رسمی فرم از لینک زیر قابل دریافت است:
نحوه تکمیل فرم ادعای سابقه تامین اجتماعی
برای تکمیل فرم ادعای سابقه تامین اجتماعی (فرم شماره ۱)، باید مشخصات هویتی بیمه‌شده، اطلاعات کارگاه، دوره‌های اشتغال ثبت‌نشده و مدارک مربوط به سابقه کاری را در قسمت‌های مشخص‌شده وارد کنید. بهتر است پیش از تکمیل فرم، مدارک هویتی و مستندات اشتغال خود را آماده کنید تا اطلاعات درج‌شده با مدارک موجود مطابقت داشته باشد.
۱- تکمیل مشخصات هویتی بیمه‌شده
در قسمت «الف- مشخصات هویتی»، نام و نام خانوادگی، نام پدر، شماره شناسنامه، کد ملی، شماره بیمه، تاریخ تولد و سایر اطلاعات خواسته‌شده را مطابق مدارک هویتی وارد کنید.
۲- تعیین وضعیت شغلی
در قسمت «ب- وضعیت شغلی»، گزینه مربوط به وضعیت اشتغال خود را انتخاب کنید. این بخش شامل گزینه‌هایی مانند بیمه‌شده، مستمری‌بگیر، شاغل و سایر وضعیت‌های درج‌شده در فرم است.
۳- مشخص کردن شخص ارائه‌دهنده درخواست
در قسمت «ج- مدعی اشتغال»، مشخص کنید که درخواست توسط خود بیمه‌شده، وکیل قانونی یا وراث ارائه می‌شود.
در صورتی که فرم توسط وکیل یا وراث قانونی تکمیل می‌شود، مشخصات فرد و اطلاعات مربوط به وکالت یا انحصار وراثت را در قسمت‌های تعیین‌شده وارد کنید.
۴- تکمیل اطلاعات کارگاه و دوره‌های مورد ادعا
در قسمت «د- دوره‌های مورد ادعا در کارگاه»، نام کارگاه، کد کارگاه در صورت اطلاع، نام کارفرما، نوع فعالیت، نشانی و سایر مشخصات خواسته‌شده را وارد کنید.
سپس برای هر دوره‌ای که سابقه بیمه آن ثبت نشده است، تاریخ شروع و پایان اشتغال، وضعیت اشتغال و دستمزد مورد ادعا را در ردیف مربوط درج کنید.
نکته: ادعای سابقه باید مربوط به اشتغال در کارگاه مشمول قانون تامین اجتماعی باشد. بنابراین مشخصات کارگاه، نوع فعالیت و تاریخ شروع و پایان اشتغال را با دقت و بر اساس مدارک موجود وارد کنید؛ زیرا این اطلاعات مبنای بررسی کارشناسان تامین اجتماعی قرار می‌گیرد.
۵- درج مشخصات سایر کارکنان کارگاه
در قسمت «هـ- اطلاعات هویتی سایر کارکنان کارگاه»، نام، نام خانوادگی و شغل همکارانی را که در دوره مورد ادعا در همان کارگاه مشغول به کار بوده‌اند، وارد کنید.
این اطلاعات می‌تواند در بررسی ادعای اشتغال و انجام تحقیقات احتمالی توسط سازمان تامین اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.
۶- مشخص کردن مدارک و مستندات
در قسمت «و- مدارک و مستندات»، مدارکی را که برای اثبات اشتغال در اختیار دارید، مانند قرارداد کار، صورت‌حساب بانکی واریز حقوق و فیش حقوقی مشخص کنید.
بهتر است پیش از تکمیل فرم، مدارک هویتی و شغلی مربوط به دوره اشتغال مورد ادعا را تهیه کنید و همراه درخواست ارائه دهید. فهرست کامل مدارک قابل ارائه در بخش «مدارک لازم برای ادعای سابقه بیمه» توضیح داده شده است.
۷- امضا و تایید فرم ادعای سابقه
پس از تکمیل اطلاعات، تمام قسمت‌های فرم را بررسی کرده و در محل تعیین‌شده امضا کنید.
فرم باید توسط شخص بیمه‌شده تکمیل و امضا شود. در صورت فوت بیمه‌شده یا ناتوانی او به دلیل بیماری، کهولت سن یا سایر محدودیت‌ها، وراث قانونی، وکیل رسمی یا نماینده قانونی می‌توانند با ارائه مدارک مربوط، درخواست را تکمیل و پیگیری کنند.
نمونه فرم پر شده ادعای سابقه بیمه
مدارک لازم برای ادعای سابقه بیمه
۱- مدارک هویتی بیمه شده
۲- مدارک قابل ارائه جهت بررسی ادعای احتساب سابقه:
برای بررسی سوابق ادعایی، فرد باید حداقل یکی از مدارک زیر را که مربوط به دوره مورد ادعاست ارائه دهد:
- حکم استخدامی، ارتقاء شغلی یا تغییر سمت
- لیست‌های حقوق کارگاه همراه با اظهارنامه مالیاتی تایید شده توسط اداره دارایی
- دفاتر قانونی کارگاه یا اسناد هزینه
- گواهی بانک مبنی بر واریز حقوق طبق لیست حقوق
- فیش، چک بانکی یا رسید پرداخت حقوق
- کارت افتتاح حساب بانکی مرتبط با پرداخت‌ها
- کارت‌های حضور و غیاب یا دفاتر ورود و خروج کارکنان
- کارت بهداشتی صادره از اداره بهداشت محیط کار
- معاینات پزشکی بدو استخدام (مطابق ماده ۹۰ قانون تامین اجتماعی)
- هر نوع مدرک معتبر دیگر که اشتغال فرد را در دوره مورد نظر اثبات کند
تذکر: در صورتی که بیمه‌شده هیچ یک از مدارک فوق را در اختیار نداشته باشد، ارائه نام و نشانی تعدادی از همکاران دوره اشتغال، جهت انجام تحقیقات میدانی، الزامی است.
فرم ادعای سابقه تامین اجتماعی چیست؟
فرم ادعای سابقه بیمه (فرم شماره ۱ سازمان تامین اجتماعی) فرمی برای طرح ادعای اشتغال در کارگاه‌هایی است که بنا به دلایل مختلف، سابقه بیمه‌ای مربوط به آن‌ها در سوابق کارگر ثبت نشده است. این فرم، یکی از راهکار‌های قانونی سازمان تامین اجتماعی برای بررسی و احراز سوابق مفقود یا ثبت نشده بیمه‌شدگان در کارگاه‌های مشمول قانون تامین اجتماعی است.
ماده ۳۹ ـ كارفرما مكلف است حق بیمه مربوط به هر ماه را حداكثر تا آخرین روز ماه بعد به سازمان بپردازد. همچنین صورت مزد یا حقوق بیمه شدگان را به ترتیبی كه در آئین نامه طرز تنظیم و ارسال صورت مزد كه به تصویب شورایعالی سازمان خواهد رسید به سازمان تسلیم نماید. سازمان حداكثر ظرف شش ماه از تاریخ دریافت صورت مزد اسناد و مدارک كارفرما را مورد رسیدگی قرار داده و در صورت مشاهده نقص یا اختلاف یا مغایرت به شرح ماده ۱۰۰ این قانون اقدام و مابه التفاوت را وصول می نماید هرگاه كارفرما از ارائه اسناد و مدارک امتناع كند سازمان مابه التفاوت حق بیمه را راسا تعیین و مطالبه و وصول خواهد كرد.
قانون تامین اجتماعی
بر اساس دستورالعمل شماره ۵۰۰۰/۵۳۹ مورخ ۱۳۸۸/۶/۲۱، هدف از ایجاد این فرآیند، رسیدگی به ادعاهایی است که در آن‌ها بیمه شده سابقه‌ای از اشتغال دارد ولی کارفرما به هر دلیلی اقدام به بیمه‌پردازی نکرده یا مستندات مربوطه در سیستم سازمان تامین اجتماعی موجود نیست.
چه زمانی باید فرم ادعای سابقه بیمه را پر کنید؟
زمانی که تمام یا بخشی از سابقه اشتغال شما در یک کارگاه مشمول قانون تامین اجتماعی ثبت نشده باشد، می‌توانید برای بررسی و ثبت سوابق بیمه‌ای خود درخواست ادعای سابقه ارائه کنید.
مهم‌ترین مواردی که ممکن است به ثبت درخواست ادعای سابقه نیاز داشته باشید عبارت‌اند از:
- کارفرما در تمام یا بخشی از دوره اشتغال، نام شما را در لیست بیمه ثبت نکرده باشد.
- کارفرما لیست بیمه را ارسال نکرده و حق بیمه دوره اشتغال را پرداخت نکرده باشد.
- بخشی از دوره اشتغال شما در سوابق تامین اجتماعی وجود نداشته باشد.
- کارگاه تعطیل یا منحل شده باشد و سابقه اشتغال شما در سازمان ثبت نشده باشد.
نکته: اگر سابقه بیمه شما ثبت شده اما تعداد روزهای کارکرد یا اطلاعات آن اشتباه است، می‌توانید از طریق بخش اعتراض به سوابق دارای کسری کارکرد یا اشکال در سامانه تامین اجتماعی درخواست اصلاح ثبت کنید.
آموزش ثبت آنلاین فرم ادعای سابقه در سایت تامین اجتماعی
برای ثبت آنلاین درخواست ادعای سابقه بیمه، ابتدا وارد سامانه خدمات غیرحضوری تامین اجتماعی به نشانی es.tamin.ir شوید و به حساب کاربری خود وارد شوید. اگر حساب کاربری ندارید، ابتدا در سامانه ثبت‌نام کنید. سپس مراحل زیر را دنبال کنید:
۱- از طریق منوی بالای سامانه، گزینه «بیمه‌شدگان» و سپس «خدمات سابقه» را انتخاب کنید. در ادامه، روی گزینه «اعتراض به سوابق ناموجود» کلیک کنید.
2- در این صفحه (اعتراض به سوابق ناموجود) فهرستی از درخواست‌های قبلی در صورت وجود نمایش داده می‌شود. اگر برای نخستین بار قصد ثبت اعتراض را دارید. یا می‌خواهید اعتراض جدیدی ثبت کنید، در همین بخش گزینه «جدید» را انتخاب کنید و بعد از تکمیل موارد خواسته شده گزینه تایید و ارسال را انتخاب کنید.
3- در این مرحله، صفحه‌ای با عنوان «ایجاد سابقه ناموجود» نمایش داده می‌شود که باید اطلاعات مربوط به دوره کاری مورد ادعا را به صورت دقیق وارد کرد. پس از درج اطلاعات درخواست شده، در صورت داشتن سوابق کاری در چند کارگاه مختلف که در سامانه تامین اجتماعی ثبت نشده‌اند، برای هر کارگاه باید به صورت جداگانه یک فرم تکمیل شود. یعنی پس از ثبت و ذخیره اطلاعات مربوط به یک کارگاه، لازم است مراحل ورود اطلاعات را از ابتدا برای کارگاه بعدی طی کرده و فرم جدیدی ایجاد شود.
در نهایت پس از تکمیل اطلاعات، باید گزینه ذخیره انتخاب شود.
۴- این مسیر زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که سابقه بیمه‌ای فرد در سیستم ثبت شده، اما ناقص است؛ برای مثال ممکن است تعداد روزهای کارکرد در یک ماه کمتر از کارکرد واقعی باشد، یا اطلاعات ثبت شده دارای اشکالاتی در تاریخ، کارگاه یا نوع بیمه باشد. در چنین مواردی، این گزینه امکان ثبت درخواست اصلاح یا تکمیل سابقه را فراهم می‌سازد و با هدف رفع مغایرت‌ها در اطلاعات بیمه‌ای فرد، ایجاد شده است.
5- در این مرحله، فهرست کامل سوابق بیمه‌ای فرد به صورت ماه به ماه نمایش داده می‌شود. در صورتی که کاربر متوجه نقص، مغایرت یا کارکرد اشتباه در بخشی از سابقه ثبت شده شود، این امکان وجود دارد که از طریق گزینه «ویرایش» در ردیف مربوطه، اطلاعات صحیح را وارد کند. این ویرایش‌ها به عنوان ادعای جدید ثبت شده و جهت بررسی و تصمیم‌گیری به شعبه تامین اجتماعی مربوطه ارجاع داده می‌شود.
6- پس از انتخاب گزینه ویرایش در مرحله قبل، این صفحه ظاهر می‌شود که روزهای ثبت شده در هر ماه نمایش داده می‌شود و بیمه شده می‌تواند تعداد روزهای واقعی اشتغال خود را در سطر پایین وارد کند. برای مثال در این تصویر تعداد روزهای بیمه در ماه‌های مهر، آذر، دی ثبت نشده است. در نتیجه، بیمه‌شده در ردیف پایین تعداد روزهای ادعایی خود را وارد کرده است. بعد از تکمیل این بخش در نهایت باید گزینه تایید انتخاب شود.
نحوه ارسال فرم به تامین اجتماعی
پس از تکمیل فرم ادعای سابقه بیمه (فرم شماره ۱)، باید آن را در دو نسخه، همراه با مدارک هویتی و مستندات اشتغال، به واحد نام‌نویسی و حساب‌های انفرادی شعبه تامین اجتماعی مربوط به کارگاه مورد ادعا تحویل دهید.
در صورتی که بیمه‌شده امکان مراجعه حضوری نداشته باشد یا فوت کرده باشد، وکیل، نماینده قانونی یا وراث قانونی می‌توانند با ارائه مدارک مربوط، درخواست را پیگیری کنند.
مراحل رسیدگی به ادعای سوابق بیمه
پس از ثبت درخواست ادعای سابقه و ارائه مدارک، پرونده در سازمان تامین اجتماعی بررسی می‌شود. مراحل رسیدگی به ادعای سابقه بیمه به شرح زیر است:
۱- تحویل فرم و مدارک
ابتدا فرم ادعای سابقه همراه با مدارک هویتی و شغلی به واحد نام‌نویسی شعبه ارائه می‌شود.
۲- بررسی اولیه توسط شعبه
شعبه ابتدا بررسی می‌کند که آیا دوره‌های مورد ادعا در سوابق بیمه‌ای فرد ثبت شده‌اند یا خیر. اگر تمام سوابق موجود باشد، رسیدگی به ادعای سابقه خاتمه می‌یابد؛ اما در صورت ثبت نشدن تمام یا بخشی از دوره اشتغال، بررسی پرونده ادامه پیدا می‌کند.
۳- طرح در کمیته شعبه‌ای
مدارک و ادعاهای متقاضی توسط کمیته شعبه‌ای بررسی می‌شود. اگر برای تصمیم‌گیری نیاز به تحقیق باشد، گروه بازرسی تحقیقی به کارگاه اعزام می‌شود.
نکته: عدم همکاری کارفرما، خودداری از پاسخگویی یا تعطیلی کارگاه مانع رسیدگی به ادعای سابقه بیمه نیست. در چنین شرایطی، سازمان تامین اجتماعی می‌تواند با بررسی مدارک موجود و انجام تحقیقات لازم، موضوع را پیگیری کند.
۴- بررسی نهایی توسط کمیته استانی
شعبه، پرونده را به اداره کل استان ارسال می‌کند و کمیته استانی پس از بررسی نهایی، درباره آن تصمیم‌گیری می‌کند. تصمیم کمیته می‌تواند شامل تایید یا رد بخشی/ تمامی سابقه باشد.
۵- ابلاغ نتیجه و مطالبه حق بیمه از کارفرما
در صورت تایید سابقه، شعبه تامین اجتماعی موظف است حق بیمه مربوط به آن دوره را محاسبه و از کارفرما مطالبه کند.
۶- ثبت سوابق تایید شده در پرونده بیمه‌ای
پس از پرداخت یا قطعی شدن بدهی توسط کارفرما، واحد اجرایی شعبه، سوابق تایید شده را در پرونده بیمه‌ای فرد ثبت خواهد کرد.
اولویت رسیدگی: با پرونده بیمه‌شدگانی است که در آستانه بازنشستگی، ازکارافتادگی یا برقراری مستمری بازماندگان هستند، طبق دستورالعمل مربوط در اولویت بررسی قرار می‌گیرد.
نکته: در صورتی که سابقه مورد ادعا تایید شده باشد، اما سازمان تامین اجتماعی به دلیل وصول نشدن حق بیمه از کارفرما از ثبت آن خودداری کند، بیمه‌شده می‌تواند برای پیگیری موضوع و درخواست الزام سازمان به ثبت سابقه تاییدشده، در دیوان عدالت اداری طرح شکایت کند.
چه کسانی می‌توانند فرم ادعای سابقه بیمه را تکمیل کنند؟
فرم ادعای سابقه بیمه یکی از روش‌های رسمی و قانونی برای پیگیری سوابق بیمه‌ای ثبت نشده است. این فرم صرفا مخصوص افراد بازنشسته یا شاغل نیست. مطابق با مفاد دستورالعمل رسمی شماره ۵۰۰۰/۵۳۹ هر فردی که ادعای اشتغال در یک کارگاه مشمول قانون تامین اجتماعی دارد اما سوابق وی در سامانه ثبت نشده، می‌تواند این فرم را تکمیل و ارائه کند.
۱- بیمه شده (متقاضی اصلی)
شخصی که ادعا دارد در یک دوره زمانی مشخص در کارگاهی مشمول قانون تامین اجتماعی مشغول به کار بوده، اما سابقه بیمه‌پردازی برای او ثبت نشده است.
۲- وراث قانونی متقاضی (در صورت بیماری یا ناتوانی)
در صورتی که فرد مدعی فوت شده باشد، وراث قانونی (با ارائه سند انحصار وراثت) می‌توانند پیگیر ثبت سوابق وی شوند. این موضوع در مواردی کاربرد دارد که بازماندگان قصد دارند از مزایای مستمری استفاده کنند.
۳- وکیل قانونی بیمه‌شده
در صورتی که فرد مدعی به دلیل بیماری، کهولت سن یا ناتوانی قادر به پیگیری شخصی نباشد، وکیل قانونی با وکالت نامه رسمی می‌تواند فرم ادعای سابقه را از طرف او تکمیل و مراحل پیگیری را انجام دهد.
۴. بازماندگان یا نمایندگان قانونی
افرادی که در شرف برخورداری از تعهدات بلند مدت سازمان (بازنشستگی، ازکارافتادگی یا مستمری بازماندگان) هستند، در اولویت بررسی قرار دارند، در نتیجه، فرزندان، همسر یا وکلا و نمایندگان قانونی آن‌ها نیز در موارد خاص مجاز به تکمیل فرم خواهند بود.
مدت زمان بررسی سابقه چقدر است؟
مدت زمان رسیدگی به درخواست ادعای سابقه بیمه در شعبه و کمیته استانی، زمان مشخص و یکسانی ندارد و به عواملی مانند کامل بودن مدارک، نیاز به بازرسی و تحقیقات و شرایط پرونده بستگی دارد.
طبق دستورالعمل مربوط، در پرونده‌هایی که برای بررسی تعهدات بلندمدت مانند بازنشستگی یا مستمری به معاونت فنی و درآمد سازمان تامین اجتماعی ارجاع می‌شوند، نتیجه بررسی باید حداکثر ظرف یک ماه از تاریخ دریافت پرونده و مستندات به شعبه مربوط اعلام شود.
نکته: مهلت یک‌ماهه مربوط به بررسی پرونده در معاونت فنی و درآمد است و به معنای تعیین مهلت یک‌ماهه برای کل فرآیند رسیدگی به ادعای سابقه بیمه نیست.