دستورالعمل اجرایی هیاتهای تشخیص مطالبات تامین اجتماعی
موضوع: دستورالعمل اجرایی هیات های تشخیص مطالبات تامین اجتماعی (بخشنامه شماره ۹۶۱۵/۹۶/۱ مورخ ۵/۹/۱۳۹۶ سازمان تامین اجتماعی)
سازمان تامین اجتماعی، بزرگترین و محوریترین نهاد در نظام تامین اجتماعی کشور از حیث جمعیت تحت پوشش و گستره فعالیت محسوب میشود و به عنـوان یک نهاد اجتماعی- اقتصادی موثر با بخش قابل توجهی از جامعه ارتباط تنگاتنگ دارد، از سوی دیگر، تنوع خدمات بیمهای ضرورت پاسخگویی به تعهدات قانونی سـازمان در جهت رضایتمندی شرکای اجتماعی را اجتنابناپذیر مینماید.
بر همین اساس و در راستای شفافسازی مقررات سازمانی، ایجاد وحدت رویه، بهبود مستمر و روزآمد امور و آگاهی مخاطبین سازمان از حقوق و تکالیف مقرر، پروژه مهم اصلاح، روانسازی و تلخیص کلیه بخشـنامهها و دسـتورالعملهای لازمالاجرا با محوریت مؤسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی و مشارکت معاونتها و ادارات کل تخصصی با لحاظ چشمانداز سازمان در افق برنامه ۱۴۰۴ به عنوان سازمانی پایدار، پویا، چابک و سرآمد در پاسخگویی، با فرآیندهای هوشمند ارائه خدمات کیفی و بهنگام، در دسـتور کار سازمان قرار گرفت. در ایـن راـتا ضمن بازنگری در مفاد ۵ بخشنامه و دستور اداری در حوزه فنی و درآمد و اعمال اصلاحات اساسی منطبـق با تغییرات مرتبط با قوانین موضوعی و قوانین بالادستی، دسـتورالعمل اجرایی مـواد ۴۲، ۴۳، ۴۴ و ۴۵ قانون تامین اجتماعی، موضوع نحوه تشکیل هیاتهای تشـخیص مطالبات سازمان به عنوان مرجع شبه قضایی تخصصی بـا صلاحیت رفع اختلاف و رعایت اصل بیطرفی کامل حسب اختیارات قانونی در جهت حفظ حقوق شرکای اجتماعی سـازمان، با حضـور نمایندگان تشکلهای اقتصادی تنظیم و تدوین و از تاریـخ صدور، جایگزین بخشنامههای ۱۵، ۱/۱۵،۲/۱۵ ،۳/۱۵ و ۴/۱۵ خواهد شد.
مسئول حسن اجرای این دستورالعمل معاونتهای فنی و درآمد و اداری مالی در ستاد مرکزی، شرکت مشاور مدیریت و خدمات ماشینی تامین، مدیران، معاونین، رؤسا و کارشناسان ارشد درآمد در ادارات کل استانها و روسا، معاونین و مسئولین ذیربط در واحدهای اجرایی خواهند بود.
امید است این دستاورد در تلاش جمعی همکاران سازمانی و در عمل، رضایتمندی شرکای اجتماعی و تسهیل و بهبود فرآیندها، در حوزة فنی و درآمد سازمان را بهبار آورد.
دکتر سید تقی نوربخش- مدیرعامل سازمان
جایگاه و نقش هیاتهای تشخیص مطالبات
هیاتهای تشخیص مطالبات به عنوان یک مرجع شبه قضائی، نماد حضور شرکاء اجتماعی و مظهر پاسخگوئی و وجدان عمومی در قانون تامین اجتماعی میباشند که حسب اختیارات مصرحه در مواد ۴۲ الی ۴۵ و اصلاح مواد ۴۳ و ۴۴ قانون تامین اجتماعی و آئیننامه هیاتهای تشخیص مطالبات مصوب جلسه مورخ ۲۴/۵/۷۳ شورای عالی تامین اجتماعی وقت با بهرهگیری از ترکیب خردمندانه که متشکل از نمایندگان شرکای اجتماعی سازمان است، به بررسی اختلافات فیمابین کارفرمایان و سازمان ناشی از محاسبه و مطالبه حق بیمه و متفرعات آن میپردازند.
بیتردید اجرای صحیح قوانین و مقررات و حفظ حقوق آحاد کارفرمایان، بیمهشدگان و سازمان در هیاتهای مزبور جهت حفظ اعتماد عمومی و ارتقاء مقبولیت سازمان در جامعه، نقش موثری را ایفا خواهد نمود.
بخش اول: قوانین و مقررات مرتبط
۱- مواد ۳۶، ۳۹، ۴۲، ۴۳ و۴۴و ۴۵ قانون تامین اجتماعی و اصلاحات مربوطه.
۲- آیین نامه هیاتهای تشخیص مطالبات مصوب ۲۴/۵/۱۳۷۳ شورایعالی تامین اجتماعی.
۳- ماده ۱۴۸ قانون کار مصوب ۲۹/۸/۱۳۶۹ مجمع تشخیص مصلحت نظام.
۴- ماده ۴۴۴ قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹ مجلس شورای اسلامی.
۵- ماده ۴۴۵ قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹ مجلس شورای اسلامی.
۶- ماده ۱۶ قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۲۵/۳/۱۳۹۲ مجلس شورای اسلامی.
۷- ماده ۱۰ قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری.
۸- ماده ۴۸ قانون برنامه پنجم توسعه مصوب ۱۵/۱۰/۱۳۸۹ مجلس شورای اسلامی.
۹- دادنامههای شماره ۱۰۲ مورخ ۱۲/۹/۱۳۷۳ ،۲۸۰ مورخ ۱۱/۷/۱۳۷۸؛ ۱۰۷ مورخ ۸/۳/۱۳۷۹؛ دیوان عدالت اداری.
۱۰- مصوبات شماره ۴۵۰۲/۱ مورخ ۹/۶/۱۳۶۷، ۵۲۲۴/۱۱۰۰ مورخ ۶/۵/۱۳۷۸ ،۱۵۱۳/۹۲/۱۱۰۰ مورخ ۱۳/۸/۱۳۹۲ ، ۳۶۴۴/۹۴/۱۱۰۰ مورخ ۱۷/۱۱/۱۳۹۴ و ۳۶۱۷/۹۵/۱۱۰۰ مورخ ۲۰/۱۰/۱۳۹۵ هیات مدیره سازمان.
ادامه دستورالعمل اجرایی را در فایل پی دی اف بخوانید: دانلود فایل PDF دستورالعمل اجرایی هیاتهای تشخیص مطالبات تامین اجتماعی
آیین نامه هیاتهای تشخیص مطالبات مصوب ۱۳۵۴/۱۱/۲۸ با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده ۱ـ در صورتیکه کارفرما به میزان حق بیمه و خسارت تاخیری که از طرف سازمان تعیین و مطالبه شده است معترض باشد باید ظرف سی روز از تاریخ ابلاغ بدهی (اعلامیه یا اخطاریه سازمان) اعتراض خود را کتبا بشعبه یا نمایندگی سازمان که کارگاه در حوزه عمل آن واقع شده است تسلیم و رسید دریافت نماید.
ماده ۲ـ شعب و نمایندگی های سازمان مکلفند اعتراض کارفرما را در دفترنامههای وارده ثبت نموده و برگ رسید اعتراض را بکارفرما یا نماینده او تسلیم نمایند.
ماده ۳ـ شعب و نمایندگیهای سازمان موظفند اعتراض کارفرما را بانضمام پرونده امر و نظر سازمان درباره موارد اعتراضی حداکثر تا ده روز جهت رسیدگی و اتخاذ تصمیم بههیاتهای بدوی تشخیص مطالبات ارسال دارند.
تشکیل جلسات هیاتها و ترتیب رسیدگی و صدور رای
ماده ۴ـ جلسات هیاتهای بدوی تشخیص مطالبات در محل شعب و یا نمایندگیهای سازمان و جلسات هیاتهای تجدیدنظر در تهران تشکیل میشود.
ماده ۵ـ برای تشکیل و رسمیت جلسات هیاتهای تشخیص مطالبات حضور کلیه اعضای هیات ضروری است و درصورت عدم حضور هر یک از اعضاء اصلی جلسات با شرکت عضو جانسین تشکیل خواهد شد.
تبصره ـ هر یک از اعضاء درصورت عدم امکان حضور در جلسه باید مراتب را بموقع بسازمان اطلاع دهد بنحوی که امکان حضور عضو جانشین در جلسههیات میسر باشد.
ماده ۶ـ در صورتیکه هر یک از اعضاء هیاتها سه جلسه متوالی یا ده جلسه متناوب در سال بدون عذر موجه از حضور در جلسات هیاتها (بدون ـ تجدید نظر) خودداری نماید سازمان تقاضای تعیین جانشین او را از مراجع مربوطه خواهند نمود. جانشین نماینده معزول به ترتیب مذکور در مواد ۴۳ و ۴۹ قانون تامین اجتماعی انتخاب و معرفی خواهد شد.
ماده ۷ـ هیاتهای تشخیص مطالبات به اعتراضات وارده به ترتیب تاریخ ثبت آنها در دفتر هیات رسیدگی خواهند نمود.
تبصره ـ در مواردیکه ضرورت تسریع در تعیین تکلیف پرونده ای از طرف سازمان بههیات اعلام شود هیات پرونده موردنظر را خارج از نوبت رسیدگی خواهد کرد.
ماده ۸ـ هیاتهای بدوی و تجدیدنظر باید تاریخ رسیدگی را بکارفرما ابلاغ کنند و حضور کارفرما در جلسه رسیدگی برای ادای توضیحات بلامانع است.
تبصره ـ تاریخ تشکیل جلسه رسیدگی جهت اطلاع بکارفرما از طرف دبیرخانههیات تجدید نظر بنا بمورد مستقیما بمدیریت درآمد یا واحد مربوطه (شعبه یا نمایندگی) اعلام خواهد شد در هرحال عدم حضور کارفرما یا وکیل یا نماینده او مانع رسیدگی و صدور رای نخواهد بود.
ماده ۹ـ هیاتها قبل از استماع توضیحات کارفرما یا وکیل یا نماینده او باید هویت آنان و همچنین اختیارات وکیل یا نماینده کارفرما را احراز نمایند.
ماده ۱۰ـ هیئت ها پس از بررسی و مطالعه محتویات پرونده و درصورت حضور کارفرما یا نماینده او پس از استماع توضیحات وی مبادرت بصدور قرار یا رای خواهند نمود.
ماده ۱۱ـ تصمیم هیاتها در صورتیکه قاطع اختلاف نباشد قرار نامیده میشود. قرارهای صادره از طرف هیاتهای بدوی جهت اجراء بواحدهای سازمان و قرارهای تجدید نظر بسازمان ابلاغ میشود.
تبصره ۱ـ قرارهای صادره از طرف هیاتهای بدوی حداکثر ظرف مدت یکماه و قرارهای صادره از طرف هیاتهای تجدیدنظر حداکثر ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ بسازمان باید اجراء و بههیاتهای مربوطه اعاده شود.
تبصره ۲ـ در صورتیکه هیات ها بازرسی از کارگاه را لازم بدانند میتوانند قرار بازرسی از کارگاه را صادر یا راسا مبادرت ببازرسی نمایند.
ماده ۱۲ـ تصمیمات هیاتهای بدوی و تجدیدنظر با اکثریت آراء نافذ خواهد بود.
ماده ۱۳ـ صورتجلسه رسیدگی و رای با قرار صادره باید بامضای کلیه اعضای هیات برسد در صورتیکه رای به اکثریت صادر شود در نسخهای که بجای پیش نویس نگهداری میشود نظر اقلیت بطور مشروح و مستدل نوشته خواهد شد و در سایر نسخ رای که برای ابلاغ بطرفین ارسال میشود نظر اقلیت درج نشده و فقط اعضای اقلیت با ذکر کلمه «اقلیت» ذیل رای را امضاء خواهند کرد.
تبصره ـ در صورتیکه پس از امضاء اصل رای و قبل از پاکنویس شدن اعضاء هیات تغییر کنند عضو جدید موظف است پاکنویس رای را بجای عضو سابق با ذکر کلمه علیالاصول امضاء نماید.
ماده ۱۴ـ رای هیاتها باید موجه و مدلل بوده و منجز باشد.
تبصره ـ رفع ابهام از آراء صادره با هیات صادرکننده رای است.
ماده ۱۵ـ هرگاه در تنظیم رای اشتباه در حساب یا سهو قلم یا سایر اشتباهات بین رخ دهد هیات صادرکننده رای را تصحیح کند این تصحیح در زیر رای یا در برگ دیگری که پیوست رای میشود نوشته خواهد شد و مانند اصل رای یا در برگ دیگری که پیوست رای میشود نوشته خواهد شد و مانند اصل رای باید بطرفین ابلاغ گردد. در صورتیکه اصل رای قابل اعتراض باشد شامل رای تصحیح شده نیز خواهد بود.
ماده ۱۶ـ رای هیاتها باید شامل نکات و موارد زیر باشد:
۱ ـ شماره و تاریخ صدور رای.
۲ ـ نام و نشانی و مشخصات کامل کارفرما.
۳ ـ نام و مشخصات کامل کارگاه با ذکر نوع فعالیت آن
۴ ـ نام وکیل کارفرما (درصورت ارائه برگ و کالت).
۵ ـ نام واحد سازمانی ارجاع کننده پرونده بههیات.
۶ ـ مشخصات هیات صادر کننده رای.
۷ ـ خلاصه جریان پرونده و مفاد اعتراض کارفرما.
۸ ـ شماره و تاریخ صدور برگ اعلام بدهی و تاریخ ابلاغ آن بکارفرما و تاریخ ثبت اعتراض کارفرما در دفترنامه های وارده واحد مربوطه سازمان.
تصمیم هیات که در قسمت آخر رای نوشته میشود باید حاوی نکات زیر باشد:
۱ـ تصمیم در مورد حق بیمه.
۲ـ تصمیم در مورد خسارات.
۳ـ تصمیم در مورد معافیتهای قانونی.
۴ـ تعیین اینکه رای قطعی یا قابل تجدید نظر است (در هیاتهای بدوی)
تبصره ـ دبیر هیات خلاصه رای صادره را در دفتر مخصوص ثبت نموده و متن رای را بتعداد لازم بعلاوه سه نسخه (سه نسخه برای سازمان و دو نسخه برای ابلاغ به کارفرما) بامضاء اعضاء هیات رسانده بواحد مربوطه سازمان ارسال خواهد داشت.
ابلاغ آراء:
ماده ۱۷ـ آراء صادره باید بسازمان و کارفرما (یا وکیل یا نماینده کارفرما که حق تقاضای تجدید نظر داشته باشد) ابلاغ گردد. در موقع ابلاغ باید یک نسخه از رای بکارفرما یا وکیل یا نماینده او تسلیم و نسخه دوم که برؤیت رسیده است جهت اقدام بسازمان اعاده شود.
ماده ۱۸ـ ابلاغ آراء و قرارها و تصمیمات هیاتها بکارفرما بوسیله مأمور سازمان یا وسیله کلانتریها یا ژاندارمری و براساس ضوابطی که در قانون آئین دادرسی مدنی برای ابلاغ احکام محاکم مقرر گردیده است انجام خواهد گرفت.
ماده ۱۹ـ تاریخ ابلاغ رای بسازمان تاریخ ثبت رای در دفترنامههای وارده واحد مربوطه سازمان خواهد بود.
ماده ۲۰ـ نحوه اعتراض به رای هیات بدوی از طرف کارفرما یا سازمان عینا مانند نحوه اعتراض به اعلام بدهی سازمان (موضوع مواد ۱ و ۲ و ۳ این آئیننامه) و مستلزم رعایت ۲۰ روز مهلت مقرر در قانون میباشد.
ماده ۲۱ـ وکیل یا نماینده کارفرما میتواند ظرف مهلت مقرر در قانون به وکالت یا نمایندگی از طرف کارفرما نسبت به رای هیات بدوی اعتراض و تقاضای تجدیدنظر نماید در این صورت باید حق اعتراض یا حق تقاضای تجدیدنظر در وکالت نامه یا برگ نمایندگی تصریح شده باشد.
ماده ۲۲ـ در صورتی که ارسال پرونده بههیات تجدیدنظر فقط به علت اعتراض سازمان باشد باید شعبه یا نمایندگی و همچنین مدیریت درآمد گواهی کند که کارفرما یا وکیل یا نماینده او ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای هیات بدوی (با عدم احتساب روز ابلاغ و اقدام جزء مدت) تقاضای تجدیدنظر ننموده است و گواهی مذکور باید جزو مدارک سازمان به پرونده ضمیمه شود.
تبصره ـ عدم اعتراض کارفرما بآراء هیاتهای بدوی در مهلت مقرر موجب عدم ابلاغ تاریخ تشکیل جلسه هیات تجدید نظر بمنظور حضور وی در جلسه نخواهد بود.
ماده ۲۳ـ مسئول دبیر خانههیات تجدید نظر میتواند در موارد زیر پرونده را قبل از طرح در هیات جهت رفع نقص بواحد ارسال کننده (مدیریت در آمد) پرونده اعاده نماید:
۱ ـ برگ اعتراض فاقد نام و نام خانوادگی، امضاء یا مهر یا اثر انگشت باشد.
۲ـ در ابلاغ رای هیات بدوی نام و نام خانوادگی سمت رویت کننده رای مشخص نباشد.
۳ـ در مواردی که اعتراض کننده وکیل یا نماینده کارفرما باشد وکالتنامه یا برگ نمایندگی ضمیمه برگ اعتراض نباشد.
۴ـ نسخ رای بدوی که بکارفرما و سازمان ابلاغ گردیده است در پرونده مضبوط نباشد.
۵ـ در مواردیکه اسناد پیوست برگ اعتراض بزبان فارسی نباشد.
۶ـ تاریخ ورود و شماره ثبت برگ اعتراض کارفرما بدفتر سازمان در برگ اعتراض منعکس نباشد.
۷ـ گواهی مذکور در ماده ۲۲ این آئیننامه ضمیمه پرونده نشده باشد.
تبصره ـ واحد مذکور مکلف است که ظرف حد اکثر ۱۵ روز در تهران و یکماه در شهرستانها پرونده را تکمیل و اعاده دهد.
این آئیننامه که مشتمل بر ۲۳ ماده و ۱۰ تبصره میباشد با توجه به ماده ۴۵ قانون تامین اجتماعی در جلسه مورخ ۱۳۵۴/۱۱/۷ شورایعالی سازمان تامین اجتماعی بهتصویب رسید.
سازمان تامین اجتماعی