جلسه هفتم: آموزش محاسبه فوق العاده نوبت کاری

محاسبه فوق العاده نوبت کاری چگونه انجام می شود؟

آموزش محاسبه فوق‌العاده نوبت کاری مستلزم این است که در ابتدا بتوانیم تشخیص دهیم که آیا کار نوبت کاری محسوب می‌شود یا خیر؟ پس از اینکه مطمئن شدیم که کار نوبت کاری است در مرحله بعد باید تشخیص دهیم نوع نوبت کاری از چه نوع است؟ پس از تعیین نوع نوبت کاری در مرحله آخر درصد فوق‌العاده نوبت کاری مشخص می‌شود.

در این قسمت از دوره آموزشی علاوه بر آموزش کامل موارد فوق مثالی از نحوه ی محاسبه فوق العاده نوبت کاری حل می‌شود.

قانون فوق العاده نوبت کاری

در ماده ۵۵ قانون کار:
به کارهایی که در طول ماه گردش دارند، به طوری که نوبت‌های آنها در صبح، عصر یا شب واقع می‌شود، کار نوبتی اطلاق می‌شود.

در ماده ۵۶ قانون کار:
انواع نوبت کاری و درصد فوق العاده هر کدام مشخص شده و در دستورالعمل شماره ۲۲ روابط کار نیز جزئیات نوبت کاری تشریح شده است.

در ماده ۵۶ قانون کار ۴ نوع نوبت کاری تعریف شده است که عباتند از:

انواع نوبت های کاری طبق قانون کار

ماده ۵۶- کارگری که در طول ماه به طور نوبتی کار می‌کند و نوبت‌های کار وی در صبح و عصر واقع می‌شود ۱۰٪ و چنانچه نوبت‌ها در صبح و عصر و شب قرار گیرد، ۱۵٪ و در صورتی که نوبت‌ها به صبح و شب و یا عصر و شب بیفتد ۵ /۲۲٪ علاوه بر مزد به عنوان فوق‌العاده نوبت کاری دریافت خواهد کرد.

قانون کار

یکی از سوالات مهم در نوبت کاری این است که چه ساعاتی از شبانه روز صبح و چه ساعاتی عصر و چه ساعاتی شب هستند؟
در ماده ۵۳ قانون کار:
-از ۲۲ شب تا ۶ صبح شب کار
-از ۱۴ تا ۲۲ شب عصر کار
-از ۶ صبح تا ۱۴ صبح کار

مراحل محاسبه فوق العاده نوبت کاری ۱۴۰۵

– تشخیص نوع نوبت کار
– تعیین درصد نوبت کاری
– محاسبه فوق العاده نوبت کاری

مهم ترین و سخت ترین کار در محاسبه فوق‌العاده نوبت کاری تشخیص نوع نوبت کاری است. بر اساس مواد ۵۵ و ۵۶ قانون کار نوبت کاری باید دارای شرایط زیر باشد:
– ساعات شروع و اتمام کار متفاوت در طول ماه داشته باشد.
-تنوع ساعات ورود و خروج داشته باشد.
-دارای گردش نوبت کاری در طول یک ماه باشد.

مثال‌های تشخیص نوع نوبت کاری

مثال ۱ : کارگری از ۷ صبح تا صبح روز بعد سرکار است و ۴۸ ساعت استراحت دارد. چون ساعات ورود و خروج این کارگر دارای تنوع نیست و ثابت است نوبت کاری محسوب نمی‌شود.

مثال ۲: کارگری به صورت ۱۲ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت کار می‌کند. یک هفته از ساعت ۷ صبح تا ۷ عصر و یک هفته از ۷ عصر تا ۷ صبح کار می کند. چون این کارگر دارای ساعات ورود و خروج متنوع است نوبت کاری محسوب می‌شود.

مثال ۳: کارگری یک ماه از ساعت ۷ صبح لغایت ۱۹ سر کار است و یک ماه از ساعت ۱۹ تا ۷ صبح روز بعد. ورود و خروج این کارگر مانند مثال قبل است پس شرط اول نوبت کاری برقرار است ولی گردش در یک ماه اتفاق نمی افتد پس شرط شرط دوم وجود ندارد. بنابراین نوبت کاری نیست.

مثال هایی برای انواع نوبت کاری:

صبح و عصر	صبح و عصر و شب
۱ هفته صبح ۱ هفته عصر ۱۰ روز صبح ۱۰ روز عصر ۱ هفته صبح و ۵ روز عصر	۱ هفته صبح، ۱ هفته عصر و ۱ هفته شب ۱۰ روز صبح، ۱۰ روز عصر و ۱۰ روز شب ۶ روز صبح، ۱۲ روز عصر و ۱۲ روز شب
صبح و شب	عصر و شب
۱ هفته صبح ۱ هفته شب ۱۰ روز صبح ۱۰ روز شب ۱ هفته صبح و ۵ روز شب	۱ هفته عصر ۱ هفته شب ۱۰ روز عصر ۱۰ روز شب ۱ هفته عصر و ۵ روز شب

در عمل خیلی به ندرت پیش می‌آید که ساعات کار دقیقا با ساعات نوبت کاری پایه منطبق باشد. کارگاه‌ها ملزم نیستند ساعات ورود و خروج خود را با ساعات نوبت کار پایه تنظیم کنند. بنابراین باید بتوانیم ساعات و نوبت‌های کاری واقعی را با نوبت‌های کاری پایه تطبیق دهیم و از روی آن فوق العاده نوبت کاری را محاسبه کنیم.

ساعات کار و نوبت‌های کاری واقعی را با نوبت‌های کاری پایه تطبیق می‌دهیم و می‌بینیم نوبت کاری غالب کدام است؟ هرکدام که ساعات کاری بیشتری داشته باشد نوبت کاری غالب است. ممکن است نوبت‌های کاری به طوری باشند که مثلا ۴ ساعت در شب و ۴ ساعت در صبح باشد. در این حالات هرکدام از نوبت کاری ها که مزایای بیشتری برای کارگر داشته باشد، آن نوبتِ کاری غالب خواهد بود. پس در این مثال نوبت کاری غالب شب کاری خواهد بود چون درصد مزایای آن بیشتر است.

برای روشن شدن مساله به مثال های زیر توجه نمایید:

نوبت کاری انتخابی	نوبت کاری تلاقی	ساعات کار
صبح(غالب)	شب/صبح	۴ تا ۱۲
شب (مزایای بالا)	شب/صبح	۲ تا ۱۰
شب (غالب)	عصر/شب	۲۰ تا ۵
عصر(غالب)	صبح/عصر	۱۲ تا ۱۹
شب (مزایای بالا)	عصر/شب	۱۸ تا ۲
صبح – شب	صبح/عصر/شب	۷ تا ۱۹ – ۱۹ تا7

مثال های محاسبه مبلغ نوبت کاری ۱۴۰۵

مثال ۱ : محاسبه فوق العاده نوبت کاری کارگری که در مهر ماه ۱۴۰۵ با شرایط زیر کار می کند:
مزد ثابت روزانه ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال
ساعات کار : ۱۰ روز از ۷ لغایت ۱۶
  ۱۰ روز از ۱۶ تا ۲۴
  ۵ روز از ۲۴ لغایت ۷
  ۵ روز استراحت

تشخیص نوع و درصد نوبت کاری
از روی ساعات ورود و خروج می‌بینیم که دارای گردش و تنوع است و گردش در طول ماه رخ می‌دهد، پس نوبت کاری است.
حال باید بدانیم این نوع از کار در کدام یک از ساعات‌های نوبت کاری قرار دارد. چون نوبت کاری صبح و عصر و شب وجود دارد پس نوبت کاری صبح، عصر و شب است که فوق العاده آن ۱۵ درصد است.
نکته: در حالاتی که تنوع نوبت کاری ۳ یا ۴ نوع است و نوبت کاری صبح و شب و عصر وجود دارد دیگر سراغ بررسی حالت‌های صبح و شب و صبح و عصر نمی رویم چون در آنها حداکثر ۲ تنوع وجود دارد.

محاسبه فوق العاده نوبت کاری ۱۴۰۵

پس از مشخص شدن درصد فوق‌العاده نوبت کاری مبلغ آن را محاسبه می‌کنیم:
حقوق ماهانه = ۳۰ × مزد ثابت
166,255,500 = 30 × 5,541,850
فوق العاده نوبت کاری ماهانه = درصد فوق العاده × حقوق ماهانه
24,938,325 = 0.15 × 166,255,500
پس فوق العاده نوبت کاری این کارگر ۲۴,۹۳۸,۳۲۵ خواهد بود.

نکته:
همانطور که در آموزش محاسبه نوبت کاری توضیح داده شد فوق العاده نوبت کاری به صورت آیتم مستقل محاسبه می‌شود و تداخل و ارتباطی با سایر فوق‌العاده‌ها مانند جمعه کاری و اضافه کاری و … ندارد. فوق العاده نوبت کاری به صورت ماهانه حساب می‌شود، نه روزانه در برخی موارد مشاهده می‌کنیم که به تعداد روزهای که در نوبت شب واقع شده فقط درصد نوبت کاری پرداخت می‌شود که این کار اشتباه است.

تنوع در نوبت‌های کاری بسیار زاید است ولی با اصولی که به آنها اشاره کردیم می‌توانید به راحتی فوق‌العاده نوبت کاری را محاسبه نمایید.