کارهای سخت و زیان آور قانون کار و قانون تامین اجتماعی
کارهای سخت و زیان آور کارهایی هستند که دارای دو ویژگی سخت بودن و زیان آور بودن هستند. جسم و روح انسانی طوری آفریده شده که در یک محدوده خاصی از شرایط توانایی کار بهینه را دارد. انسان در محیط کار با عوامل فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی، مکانیکی و ارگونومیکی مواجهه دارد و اگر مقدار این عوامل بیشتر یا کمتر از حدود تحمل بدن باشند به بدن انسان تنشی بیشتر از ظرفیتهای طبیعی چه در بعد جسمانی و چه در بعد روانی وارد مینماید. نتیجه تحمیل شرایط کار بالاتر از ظرفیت طبیعی بدن باعث بروز انواع بیماریهای شغلی و عوارض ناشی آن خواهد شد.
کارهای سخت و زیان آور قانون کار و قانون تامین اجتماعی به صورت مجزا و با نتایج مختلف مورد توجه قرار گرفته است.
فهرست مطالب
کارهای سخت و زیانآور در قانون کار
کارهای سخت و زیانآور موضوع ماده ۵۲ قانون کار که با محوریت کاهش ساعات کار است که مقرر کرده در کارهای سخت و زیانآور ساعات کار نباید از ۳۶ ساعت در هفته تجاوز نماید درحالی که در کارهای عادی ساعات کار ۴۴ ساعت در هفته است.
بیشتر بخوانید: جدول ساعت کاری ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ قانون کار و تامین اجتماعی
در ماده ۶۱ قانون کار ارجاع کار اضافی در کارهای سخت و زیانآور ممنوع شده است.
در ماده ۶۵ قانون کار مرخصی کارگران شاغل در کارهای سخت و زیانآور ۵ هفته تعیین شده که حتیالامکان در دو نوبت و پایان هر شش ماه صورت پذیرد. درحالی که ماده ۶۴ قانون کار مرخصی کارهای عادی را ۲۶ روز کاری تعیین کرده است.
کارهای سخت و زیان آور در قانون تامین اجتماعی
کارهای سخت و زیانآور موضوع ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی حمایت هایی از کارگران شاغل در کارهای سخت و زیان آور اعمال نموده که شاغلان در کارهای سخت و زیان آور پیش از موعد بازنشسته شوند.
در بند الف از تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی ضمن تعریف کارهای سخت و زیان آور کارفرما را به کاهش و حذف عوامل زیان آور نموده است و در ادامه و بند ب از همان قانون عنوان نموده چنانچه افرادی که ۲۰ سال سابقه کار متوالی و یا ۲۵ سال سابقه کار متناوب در کارهای سخت و زیانآور را داشته و حق بیمه سابقه مزبور وارد شده باشد میتوانند تقاضای بازنشستگی نمایند. سوابق کار در کارهای سخت و زیانآور ۱ و نیم برابر محاسبه خواهد شد. این حمایت منجر به بازنشستگی پیش از موعد کارگران در کارهای سخت و زیانآور میشود.
مقایسه کارهای سخت و زیان آور قانون کار و قانون تامین اجتماعی (موضوع ماده ۵۲ قانون کار و موضوع ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی)
شباهت و اشتراکها
هدف قوانین فوق و سایر حمایتها صیانت از نیروی انسانی و ارتقا سطح سلامت افراد جامعه است. ریشه و منشا تصویب این قوانین نیز وجود عوامل سخت و زیانآور و شرایط کاری غیر استاندارد بوده است. عنوان و عبارت سخت و زیان آور به عنوان صفت چنین مشاغلی در قوانین مشترک است.
تفاوتها
با وجود اشتراکهای فراوانی که در این دو قانون وجود دارد نتیجه هر دو قانون و روند اجرایی آنها کاملا منحصر به فرد بوده و باهم متفاوت هستند.
مواد ۵۲ و ۶۱ و ۶۵ قانون کار به کاهش ساعات و افزایش مرخصی توجه داشته و هدف آن حمایت از سلامت کارگر در طول مدت اشتغال است.
ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی به بازنشستگی پیش از موعد توجه داشته و هدف آن حمایت از سلامت افراد پس از بازنشستگی است.
شرایط شمول صفت سخت و زیانآور و مراجع تشخیص کارهای سخت و زیانآور موضوع ماده ۵۲ قانون کار و موضوع ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی متفاوت است.
در قانون کار فقط کارهای با ماهیت سخت و زیانآور را مشمول این قانون نموده در حالی که در قانون تامین اجتماعی کارهای باماهیت سخت و زیان آور نوع ب شناخته شده و کارهایی که میتوان عوامل زیان آور آن را تدابیر فنی و مهندسی حذف نمود را نوع الف عنوان نموده و مشمول این قانون کرده است.
مراجع صالح تشخیص صفت سخت و زیانآور
در قوانین و مقررات مربوط به کارهای سخت و زیانآور شرایطی تعریف شده است. وجود و یا عدم وجود شرایط مقرر باعث شمول صفت سخت و زیان آور به کارها است.
در تبصره ۱ آییننامه اجرایی کارهای سخت و زیانآور موضوع ماده ۵۲ قانون کار مصوب ۱۳۷۱/۰۹/۲۹ تشخیص سخت و زیانآور بودن کارها بر عهده کمیتهای گذاشته شده است که ترکیب آن در ماده ۱۸ همان آییننامه مشخص شده است.
در ماده ۲ آییننامه کارهای سخت و زیانآور موضوع ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی تشخیص شمول سخت و زیانآور بودن کار را به کمیتههای بدوی و تجدید نظر موضوع مواد ۸ و ۹ همین آییننامه محول نموده است.
نحوه بهرهمندی از حمایتهای کارهای سخت و زیانآور قانون کار و قانون تامین اجتماعی
حمایتهای ماده ۵۲ قانون کار
حمایتهای مطروحه در ماده ۵۲ قانون کار و سایر مواد تبعی آن زیاد مورد توجه قرار نمیگیرد. علت اول این امر در ابتدا محدود بودن دایره شمول کارهای تعریف شده در آییننامه این قانون است. علت بعدی مسالهای حاشیهای بوده و به نظر میرسد تاثیر بیشتری نسبت به علت اولی دارد. ماده ۶۱ قانون کار ارجاع کار اضافی در کارهای سخت و زیانآور ممنوع شده است. در اغلب کارگاهها اضافه کاری و فوقالعاده اضافه کاری بخش مهمی از حقالسعی کارگران را تشکیل میدهد و کارگران با به جان خریدن عواقب تهدید سلامتی برای افزایش دریافتی خود تمایل به اضافه کاری دارند. چنانچه مواد ۵۲ و ۶۱ قانون کار اعمال شود اضافه کاری کارگران حذف شده و دریافتی آنان کاهش مییابد. بنابراین کارگران تمایلی به اعمال این مواد قانونی ندارند.
در هر حال تشخیص شمول ماده ۵۲ قانون کار بر عهده کمیته موضوع ماده ۱۸ آییننامه مربوطه است.
حمایتهای ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی
بازنشستگی پیش از موعد در کارهای سخت و زیانآور بسیار رایج و مورد توجه کارگران و کارفرمایان و سایر مشمولان قانون تامین اجتماعی است. برای بازنشستگی در کارهای سخت و زیانآور بیمه شده باید شرایط زیر را دارا باشد.
شرایط بازنشستگی در کارهای سخت و زیان آور
داشتن ۲۰ سال سابقه متوالی و یا ۲۳ سال و ۴ ماه سابقه کار متناوب در کارهای سخت و زیان آور بدون شرط سنی.
محاسبه سابقه بیمه و تطبیق دادن با شرایط زیر
سابقه کار کل= (سابقه کار در کارهای سخت و زیان آور ضرب در ۱ و نیم ) + (سابقه کار عادی)
الف) شرایط بازنشستگی برای مردان:
- داشتن ۵۰ سال سن و ۳۰ سال سابقه.
- داشتن ۶۰ سال سن و ۲۰ سال سابقه.
- داشتن ۳۵ سال سابقه پرداخت حق بیمه بدون شرط سنی.
ب) شرایط بازنشستگی برای زنان:
- داشتن ۴۵ سال سن و ۳۰ سال سابقه.
- داشتن ۵۵ سال سن و ۲۰ سال سابقه.
- داشتن ۳۵ سال سابقه پرداخت حق بیمه بدون شرط سنی.
- داشتن۲۰ سال سابقه کار و ۴۲ سال سن، با ۲۰ روز حقوق بازنشسته میشوند.
افراد چنانچه یکی از شرایط فوق را داشته باشند میتوانند با تکمیل فرم الف تقاضای بازنشستگی مشاغل سخت و زیان آور خود را به اداره کل محل تسلیم نمایند.
درخواست افراد در کمیته بدوی بررسی و نتیجه به صورت تایید یا رد به کارگر و کارفرما اعلام میشود. کارگر یا کارفرما میتواند به رای کمیته بدوی کارهای سخت و زیانآور اعتراض داشته باشند. برای اعتراض باید فرم شماره ۴ تکمیل و به دبیرخانه کمیته بدوی ارائه شود تا موضوع جهت بررسی به کمیته تجدید نظر ارجاع شود. اعتراض به رای کمیته تجدید نظر سخت و زیانآور نیز از طریق شکایت به دیوان قابل پیگیری است.
در اغلب نقاط کشور ثبت تقاضای بازنشستگی سخت و زیانآور به صورت اینترنتی است که برخی استانها از یک سامانه کلی استفاده مینمایند و برخی استانها سامانه مختص خود را دارند که آدرس اینترتی آن را میتوانید از اداره کار محل سوال نمایید.
مراحل بازنشستگی کارهای سخت و زیان آور
سلام
من از سال ۸۲ الی ۸۷ در کارخانه تولیدی کفش کار کردم آیا الان میتونم برای سختی کار اقدام کنم
سلام و وقت بخیر خدمت عزیزان بنده در کارخانه تینر سازی مشغول هستم به مدت ۱۷سال ….شرایط بنده به چه صورت هستش و آیا شامل بند۵۲ثانون سخت و زیان آور میشم یانه
سلام
در صورتی که کارگاه در کمیته سخت و زیان آور موضوع ماده ۵۲ قانون کار تایید شده باشد کارکرد بیش از ۳۶ ساعت در هفته ممنوع است و نباید انجام شود. در صورت تخلف کارفرما برای ارجاع کار بیشتر باید اضافه کاری مربوطه را پرداخت کند.
سلام و وقت بخیر
بنده آتش نشان هستم،شغل ما جز مشاغل سخت هست و با ۲۰ سال سابقه بازنشست میشیم،شیفت های ما بصورت ۲۴ ساعت کار و ۴۸ ساعت استراحت میباشد،سوال من این هست که با وجود شیفت ۲۴ ساعته و ۲۴۰ ساعت کار در ماه، آیا مدیران آتش نشانی و شهرداری میتوانن نیرو را در روزهای استراحت مجبور حضور در شیفت کنن،آیا چیزی به اسم آماده باش یا وضعیت قرمز وجود دارد که نیرو را مجبور به حضور اصافه در شیفت کند بدون پرداخت حق و حقوق قانونی؟
سلام
مرتبا سئوال میشود و فقط همین پاسخ داده میشود که بحث استفاده از سختی کار جهت بازنشستگی و ماده ۵۲ و ۶۴ قانون کار با هم تفاوت دارد. پس من الان از کجا متوجه شوم که بیست و پنج سال سابقه کار در مشاغل سخت و زیان آور را دارم و در شرف باز نشستگی هستم ، میتوانم برای کار ۴۴ ساعت در هفته برای پیمانکار شکایت کنم یا خیر ؟
سلام
اگر کارگاه مشمول سخت و زیان آور موضوع مواد ۵۲ و ۶۴ قانون کار باشد باید در زمان اشتغال اعمال شود. برای شمول این نوع سختن و زیان آور باید این موضوع در کمیته سخت و زیان آور مواد مزبور (نه کمیته سخت و زیان آور بازنشستگی) مطرح و تایید شده باشد.
بنابراین بازنشستگی با مشاغل سخت و زیان آور نمیتواند دلیلی برای ادعای اعمال مواد ۵۲ و ۶۴ قانون کار باشد.
با سلام. بنده در مشاغل سخت وزیان آور ۲۰ سال پیوسته در ذوب آهن اصفهان کار کرده ام.دوره کاری بنده از سال ۸۴ تا ۹۲ مشمول قانون کار نبوده و تابع فصل ۱۶ استخدامی شرکت بوده است. از ۹۲ تا کنون ذوب آهن اصفهان مشمول قانون کار بوده است.تمامی ۲۰ سال تحت عنوان احکام کارگزینی کار کرده ام که مشمول سخت وزیان آور هست. جهت باز نشستگی به تامین اجتماعی مراجعه کرده ام که گفته تا سال ۹۲ شما قانون کار نبوده وسمت رد نشده ومشمول نمیشوید.چطور همکار من که کل ۲۰ سال قانون کار بوده بازنشست شد. اما به من گیر داده اند قبل سال ۹۲ قانون کار نبوده ای. راهکار چیست.
سلام
موضوع سخت و زیان آور ماده ۷۶ قانون اجتماعی، کمیته سخت و زیان آور استانی و فرم ۱ و ۴ …، صرفا به کارگران مشمول قانون کار تعلق دارد.
اگر در کارگاه، غیر قانون کار اشتغال داشته باشید، این نحوه بازنشستگی سخت و زیان آور شامل غیرمشمولین قانون کار نمیشود.
اگر طبق مقررات دیگری، سخت و زیان آور شامل شود، میتوان پیگیری کرد،
کسانی که شامل قانون کار نیستند، از طریق کمیته سخت و زیان آور نمیتوانند درخواست سختی کار در سامانه ثبت کنند.
با سلام
اگر کارفرما در مشاغل سخت و زیان آور با کارگر توافق کند و کارگر اضافه کار بایستد آیا کارفرما خلاف قانون انجام داده است ؟ کارگاه یا کارفرما مطابق ماده ۶۱ مرتکب خلاف شده است ؟ منظور از ممنوع در ماده ۶۱ چیست واقعا تخلف قانونی انجام شده ؟ سابقه در شرکتی که به جای یکسال ۱/۵ سال سابقه می باشد
بحث ممنوعیت اضافه کار در مشاغل سخت و زیان آور ماده ۵۲ قانون کار مطرح است نه در موضوع مشاغل سخت و زیان آور بازنشستگی پیش از موعد. در متن مقاله تفاوت این دو کامل توضیح داده شده است و به صورت کلی اگر کارگران با مشاغل سخت و زیان آور بازنشسته می شوند لزوما مشمول کاهش ساعت کاری و ممنوعیت اضافه کاری نیستند.
سلام.شمول ماده ۵۲چطوریه؟ایا کسانی که ازطریق ماده۷۶بازنشست شده اند می توانند ادعای مزایای ماده۵۲ را بنمایند؟
خیر نمی توانند ادعای اضافه کاری بکنند.
سلام الان طبق ماده ۵۲ اگر کار سخت و زیان آور باشد در صورتی که ساعت کار بیشتر از ۳۶ ساعت در هفته باشد اضافه کار محسوب می شود یا بر مبنای همان ۴۴ ساعت اضافه کار محاسبه میشود؟
در صورتی که کارگاه در کمیته سخت و زیان آور موضوع ماده ۵۲ قانون کار تایید شده باشد کارکرد بیش از ۳۶ ساعت در هفته ممنوع است و نباید انجام شود. در صورت تخلف کارفرما برای ارجاع کار بیشتر باید اضافه کاری مربوطه را پرداخت کند.
سلام.خسته نباشید.شمول ماده ۵۲چطوریه؟ایا هرکارگری که ازطریق رای کمیته سخت وزیان اور بازنشست میشه میتونه ادعای مزایای ماده ۵۲ نظیر هفته ای ۳۶ساعت کار و مرخصی ۳۵روز را داشته باشه؟
تایید مشاغل سخت و زیان آور لزوما به معنی قابلیت اعمال ماده ۵۲ قانون کار نیست. بازنشستگی سخت و زیان آور موضوع ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی و در طرف مقابل سخت و زیان آور موضوع ماده ۵۲ قانون کار کاملا از هم مستقل هستند و هر دو کمیته مستقل خود را دارند. کارگرانی که کارگاه آنها مشمول ماده ۵۲ قانون کار نشده ولی با مشاغل سخت و زیان آور بازنشسته شده اند بعدا نمی توانند ادعای اضافه کاری و مرخصی موضوع ماده ۵۲ و ۶۴ قانون کار را بنمایند.
حتی در اغلب موارد اگر کارگاهی مشمول سخت و زیان آور ماده ۵۲ شود و کارگران هر هفته ۳۶ ساعت مشغول به کار شوند دیگر نمی توانند از بازنشستگی مشاغل سخت و زیان آور بهره مند شوند.