چنانچه در شغلی کمبود نیروی کار وجود داشته باشد و درخواست استخدام این نیروها بیشتر باشد که منجر به کمبود این کارگران در بازار کار باشد کارفرمایان سعی می‌کنند با پرداخت مبلغ بیشتری نسبت به سایر کارفرمایان این نیروها را جذب کرده و حفظ نمایند. در ادامه به سوالات مرتبط با اینکه حق جذب قانون کار چیست؟ حق جذب در سنوات، حق جذب در اضافه کاری، عیدی و پاداش و سایر مزایا چه تاثیری دارد بحث میشود.
حق جذب در قانون کار چیست؟
حق السعی کارگران شامل اقلام مختلفی از حقوق و مزایای نقدی و غیر نقدی است. در قانون کار به مبلغی که از بابت جذب و حفظ به کارگران تخصصی پرداخت میشود فوق العاده حق جذب گفته میشود. این مبلغ یکی از اقلام حق السعی کارگران به شمار می‌رود.
تفاوت حق جذب و حق مسئولیت
حق مسئولیت (حق سرپرستی) و حق جذب هر دو از مزایایی هستند که علاوه بر مزد اصلی به کارگر پرداخت میشود، اما فلسفه پرداخت آنها متفاوت است.
حق مسئولیت به دلیل پذیرفتن وظایف مدیریتی، سرپرستی یا مسئولیت‌های خاص در کارگاه پرداخت میشود. یعنی مبنای پرداخت آن، سطح مسئولیت، میزان اختیار، نظارت و وظایف محوله به فرد است. برای مثال، کارگری که علاوه بر وظایف معمول، مسئولیت سرپرستی یک بخش یا مدیریت امور خاصی را بر عهده دارد، مشمول دریافت حق مسئولیت شود.
در مقابل، فوق‌العاده حق جذب برای جذب و حفظ نیروی متخصص یا افرادی با مهارت و تخصص مورد نیاز کارگاه پرداخت میشود. هدف از پرداخت آن، ایجاد انگیزه برای جذب نیروهای توانمند و جلوگیری از ترک خدمت افراد دارای تخصص و تجربه است. در جدول زیر به تفاوت حق جذب و حق مسئولیت پرداخته شده است.
| حق مسئولیت (حق سرپرستی) | فوق‌العاده حق جذب |
|---|---|
| به فردی پرداخت میشود که مسئولیت خاص یا وظایف مدیریتی و نظارتی بیشتری بر عهده دارد | برای جذب و نگه داشت نیروی متخصص یا ماهر به کارگر پرداخت میشود |
| هدف، جبران مسئولیت‌ها، نظارت و تصمیم‌گیری‌های مهم شغلی | هدف، ایجاد انگیزه، جلوگیری از ترک کار و جبران ارزش تخصص کارگر |
| به سطح مسئولیت و جایگاه سازمانی فرد بستگی دارد | به مهارت، تخصص و شرایط بازار کار بستگی دارد |
| چون جزئی از مزد شغل است، در تمام مزایای تبعی (سنوات، بیمه و اضافه کار) تاثیر دارد | اگر در فیش حقوقی درج شود در محاسبه عیدی، سنوات و بیمه لحاظ میشود |
| در صورت وجود مسئولیت مشخص (مثل سرپرست یا مدیر بخش)، پرداخت آن الزامی است | فقط در صورت توافق کارگر و کارفرما پرداخت میشود |
فوق العاده حق جذب در کارگاه‌های فاقد طبقه بندی مشاغل
چنانچه در کارگاهی طرح طبقه بندی مشاغل اجرا نشده باشد مبالغ فوق‌العاه پرداختی به کارگران با عنوان حق جذب طبق تبصره ۱ ماده ۳۶ قانون کار جزو مزایای ثابت به تبع شغل محسوب میشود.
مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل مزایایی هستند که بر حسب ماهیت شغل یا محیط کار و برای ترمیم مزد در ساعات عادی کار پرداخت می‌گردد. نکته‌ای که در این توضیح وجود دارد این است که در ساعات کار عادی پرداخت میشود و مانند اضافه کاری و یا شب کاری فوق العاده تابع ساعات کار غیرعادی نیست.
مزایای ثابت به تبع شغل تابع شغل هستند و جنبه عمومی ندارند. به عنوان مثال مزایای حق مسکن و بن کارگری مزایایی هستند که تابع شغل نیستند و به تمام کارگران با تمام عناوین شغلی پرداخت میشود. ولی فوق العاده‌ای مانند حق سرپرستی ممکن است فقط به کارگران با عنوان شغلی سرپرست در کارگاه پرداخت شود. چنانچه شغل همان کارگر تغییر کند پرداخت این فوق العاده نیز قطع میشود. یا همین حق جذب ممکن است به شغلی مانند مهندس ابزار دقیق با توانایی برنامه نویسی پی ال سی پرداخت شود ولی به مهندس مکانیک پرداخت نشود.
در چنین کارگاه‌هایی حق جذب در سنوات، حق جذب در اضافه کار، حق جذب در عیدی و پاداش نیز باید محاسبه شود.
با این مثال‌ها مشخص میشود که منظور از مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل چه شرایطی دارند.
نکته مهم : حق جذب در این کارگاه‌ها جزو مزد ثابت بوده و در پرداخت مزایای تبعی مزد مانند اضافه کاری، شب کاری، سنوات، عیدی و پاداش و … باید محاسبه شود.
فوق العاده حق جذب در کارگاه‌های دارای طبقه بندی مشاغل
در موقع اجرای طبقه بندی مشاغل کلیه عوامل شغلی اعم از تخصص، سختی شرایط کار، ریسک، مسئولیت و … دارای امتیاز بوده و منجر به افزایش گروه و در نهایت افزایش مزد مبنای شغل می شود.
بنابراین در کارگاه‌های دارای طرح طبقه بندی مشاغل پرداخت مبالغی غیر از مزد مبنا صحیح نیست.
یکی از موارد استثنا برای پرداخت مبالغی غیر از حقوق و مزد مبنا در کارگاه‌های دارای طرح طبقه بندی مشاغل فوق العاده بازار کار (حق جذب) است که در آیین نامه اجرایی طرح طبقه بندی مشاغل پیش بینی شده است.
نکته مهم : تفاوت اساسی و بسیار مهم بین حق جذب در کارگاه‌های دارای طرح طبقه بندی مشاغل و فاقد آن این است که در کارگاه‌های دارای طرح طبقه بندی مشاغل فوق العاده بازار کار (حق جذب) در محاسبه مزایای تبعی مزد مانند سنوات، عیدی و پاداش، اضافه کاری و … موثر نیست و محاسبه نمی‌شود. حق جذب این کارگاه ها حتی شامل افزایش مزد سالانه نیز نمی‌شود.
در چنین کارگاه‌هایی چون حق جذب جزو مزد مبنا نیست حق جذب در سنوات، حق جذب در اضافه کار، حق جذب در عیدی و پاداش محاسبه نمی‌شود.
چنانچه در قراداد کارگر حق جذب وجود داشته باشد موقع تغییر سال و شروع سال ۱۴۰۵ باید حق جذب نیز به اندازه افزایش حقوق و دستمزد ۱۴۰۵ افزایش پیدا کند.
نکته مهم : برای محاسبه حق جذب ۱۴۰۵ فقط قسمت درصد افزایش حقوق و دستمزد ۱۴۰۵ برای سایر سطوح مزدی باید اعمال شود و مبلغ ثابت که پس از درصد مشخص میشود را شامل نمی‌شود.
علت اعمال افزایش حقوق و دستمزد ۱۴۰۵ در حق جذب کارگاه‌های فاقد طبقه بندی مشاغل جزو مزد ثابت بودن این فوق‌العاده است.
حق جذب در کارگاه‌های دارای طبقه بندی مشاغل
چون فوق العاده جذب (بازارکار) مشمولین طرح‌های طبقه بندی مشاغل جزو مزد مبنا نیست لذا تاثیرات افزایش مصوبات شورای عالی کار بر روی آن از ناحیه کارفرما الزامی نیست.
حق جذب مشمول بیمه و مالیات میشود؟
این مبلغ جزو درآمد کارگران است. از طرفی حق جذب جزو اقلام معاف از بیمه و مالیات نیست. بنابراین کارفرما مکلف است به صورت ماهیانه حق جذب درج شده در فیش حقوق کارگران را در محاسبه بیمه و مالیات لحاظ کرده و از حقوق و دستمزد پرداختی به کارگر کسر و به تامین اجتماعی و دارایی واریز نماید.
بیمه و مالیات حق جذب در کارگاه‌های فاقد طبقه بندی مشاغل
این فوق‌العاده در کارگاه‌های فاقد طرح طبقه بندی مشاغل هم مشمول بیمه و هم مشمول مالیات میشود.
بیمه و مالیات حق جذب در کارگاه های دارای طبقه بندی مشاغل
این فوق‌العاده در کارگاه‌های دارای طبقه بندی مشاغل هم مشمول بیمه و هم مشمول مالیات حقوق ۱۴۰۵ میشود.
آیا حق جذب مشمول بیمه است؟
همانطور که در قسمت قبلی نیز گفته شد در محاسبه حق بیمه باید حق جذب نیز محاسبه شود. بنابراین با قرار دادن حق جذب در محاسبات حق بیمه تامین اجتماعی کارگران مبلغ حق بیمه پرداختی کارگر و کارفرما نیز افزایش می یابد.
وقتی حق جذب شامل بیمه می شود و حق بیمه آن به سازمان تامین اجتماعی واریز می شود باعث می شود میانگین حق بیمه تامین اجتماعی کارگر افزایش یابد. افزایش میانگین حق بیمه در محاسبه مستمری بازنشستگی و از کارافتادگی و بیمه بیکاری کارگر تاثیر داشته و آنها را افزایش خواهد داد.
لازم به توضیح است که یکی از علل مهم درج حق جذب در فیش حقوق کارگران نیز این موضوع مهم است که باعث تاثیر در مبلغ مستمری بازنشستگی و از کارافتادگی و حقوق بیمه بیکاری کارگر می شود.
حق جذب در تمام کارگاه‌ها اعم از فاقد و یا دارای طبقه بندی مشاغل شامل بیمه میشود.
تاثیر حق جذب در حقوق کارگران
در بند ب ماده ۳۷ قانون کار چنین عنوان شده است که چنانچه مزد به صورت ماهیانه پرداخت شود حقوق نامیده می شود. بنابراین حقوق یکی از اقلام حق السعی کارگران است و فقط شامل مزد ثابت ماهیانه می شود. مواردی مانند بن کارگری، حق مسکن، خواربار، حق اولاد جزو حقوق محسوب نمی شوند.
در قسمت‌های قبلی ذکر شد که حق جذب:
در کارگاه‌های فاقد طبقه بندی مشاغل جزو مزد ثابت محسوب میشود بنابراین حق جذب در حقوق کارگران جای دارد و به عبارتی جزو حقوق کارگران محسوب میشود.
در کارگاه‌های دارای طبقه بندی مشاغل فوق العاده جذب جزو مزد مبنا نیست بنابراین حق جذب در این نوع از کارگاه‌ها در حقوق مبنای کارگران جای ندارد.
نکته : عنوان حقوق نباید با حق السعی اشتباه گرفته شود. حق السعی شامل کلیه دریافتی های کارگر است که حق جذب در حقوق کارگران نیز یکی از اقلام حق السعی خواهد بود.
بیشتر بخوانید
در سال۱۴۰۳مبلغ حق جذب را به شرکت مترو اصفهان ۳,۷۲۵,۰۰۰با طبقه بندی مشاغل که طبقه ما را ۵ اعلام کردند پرداخت کردند حال آیا حق جذب افزایش میابد و اگر میابد به چه مبلغی می‌باشد
خود حق جذب در کارگاه‌های دارای طبقه بندی مشاغل شامل افزایش سال جدید نمی شود. ولی اگر در دستورالعمل حق جذب کارگاه، اگر حق جذب به صورت درصدی از مزد مبنا یا گروه تعیین شده باشد افزایش مزد مبنا و گروه منجر به افزایش حق جذب می شود.
در مشاغل دائمی : حق جذب در قانون کار و طرح طبقه بندی مشاغل به مثال شتر مرغ عمل میکند و کارفرماها و تامین اجتماعی از این موضوع کاملا بهره میبرند
چراکه (مثلا در طول مدت ۳۰سال کارکرد) ماهیانه بیمه و مالیات از حقوق کارگر کسر میشود که در این مدت تامین اجتماعی و اداره مالیات نافعند؛
ودر زمان بازنشستگی نیز تاثیری در محاسبه مطالبات پرداختی به کارمند نداشته و بدون آن، مطالبات محاسبه و پرداخت میشود که در اینصورت کارفرماها نفع میبرند
سلام
حق جذب بدون توجه به نوع قرارداد کار مشمول کسر بیمه تامین اجتماعی است. کارفرما مکلف است حق بیمه را با لحاظ حق جذب کسر و به تامین اجتماعی واریز کند. سازمان تامین اجتماعی بدون توجه به عناوین دریافتی کارگر، مستمری را بر اساس میانگین حق بیمه پرداختی دو سال آخر محاسبه می کند. بدیهی است که حق جذب در این شرایط در مستمری تاثیرگذار است.
سلام بعد چه مدت سابقه حق جذب باید دریافت کرد؟
سلام
ارتباطی بین حق جذب و سابقه کار وجود ندارد. حق جذب توافقی و در اختیار کارفرما است.
سلام وقت بخیر
فوق العاده جذب کارگران در سال ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ هرکدام مبلغش چقدر است؟
پاسخ کامل سوال خود را اینجا بخوانید: حق جذب سال ۱۴۰۱ کارگران قانون کار چقدر است؟
با سلام آیا کارفرما میتواند حق جذب کارگران را فسخ کند.
سلام
بستگی به قرارداد کار دارد. در غیر طبقه بندی مشاغل در شروع هر قرارداد توافقی هست. در طبقه بندی مشاغل بستگی به طرح کارگاه و شغل کارگر دارد.
سلام و عرض ادب
اول تشکر میکنم بابت توضیحات خوبتون، فقط ۳ تا سول دارم که ممنون میشم راهنمایی بفرمایید؟
۱-مطابق با تبصره ۲ بند الف دستورالعمل نحوه اجرای افزایش حقوق به شماره ۲۵۱۶۲۷ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۷ ، گفته شده به سایر مزایایی که جزء مزد لحاظ میشوند افزایش ۲۶% تعلق میگیره، و از مزد رتبه و حق سرپرستی به عنوان نمونه برده شده، پس
الف) حق جذب هم مشمول افزایش میشه درسته؟
ب) اگه پاسخ الف بله هست، پس حق جذب جزء مزد تلقی شده و روی سایر مزایای تبعی مثل عیدی و سنوات و اضافه کاری و نوبت کاری هم موثر هست؟
۲-حق جذب در کارگاه های طبقه بندی مشاغل *الزاما* به صورت درصدی از حقوق پایه و در کارگاه های فاقد طرح طبقه بندی می تواند به صورت رقم مشخص باشد؟
۳-در کارگاه های فاقد طرح طبقه بندی مشاغل، حق جذب در ماه های ۲۹ ، ۳۰ و ۳۱ روز متفاوت خواهد بود؟/
با تشکر
پاسخ کامل سوال خود را اینجا بخوانید آیا حق جذب، حق سرپرستی و موارد مشابه جزو مزد هستند و در محاسبه اضافه کاری و نوبت کاری تاثیر دارند؟
مگر نه اینکه جذب بر اساس مصوبه درصدی است از مزدشغل.طبق مجوز مربوطه.
پس وقتی مزد شغل در اول هر سال افزایش می بابد پس حق جذب نیز به تبع آن افزایش می یابد. چطور می فرمایید افزایش روی جذب الزامی نیست.
سلام
حق جذب همیشه درصدی از مزد شغل نیست. در کارگاه‌های طبقه بندی مشاغل این رابطه وجود دارد.
در آیین نامه طبقه بندی مشاغل عدم افزایش حق جذب وجود دارد و کارفرما تکلیفی به افزایش سالیانه آن نیست.
دیوان عدالت اداری نیز این موضوع را نقض نکرده است.