حق اولاد فرزند دختر تا چند سالگی تعلق می‌گیرد؟

حق اولاد یکی از مزایایی است که با رعایت شرایط قانونی به کارگران شاغل و بازنشستگان تامین اجتماعی دارای فرزند پرداخت می‌شود. اینکه حق اولاد دختر تا چند سالگی تعلق می‌گیرد و در چه شرایطی ادامه یا قطع می‌شود، بسته به اینکه والد، کارگر شاغل یا بازنشسته تامین اجتماعی باشد، متفاوت است.

برای کارگران مشمول قانون کار، طبق ماده ۸۶ قانون تامین اجتماعی، حق اولاد فرزند دختر تا ۱۸ سالگی پرداخت می‌شود و پس از آن، ادامه پرداخت منوط به اشتغال منحصرا به تحصیل یا ناتوانی از کار در اثر بیماری یا نقص عضو طبق شرایط قانونی است. در این مقررات، ازدواج دختر به‌تنهایی به‌عنوان عامل قطع حق اولاد ذکر نشده است.

اما در مورد بازنشستگان تامین اجتماعی، شرایط فرزند دختر متفاوت است و نداشتن شغل و شوهر در ادامه برخورداری از حق اولاد اهمیت دارد. بنابراین ازدواج، اشتغال و طلاق می‌تواند در قطع یا برقراری مجدد حق اولاد دختر بازنشستگان مؤثر باشد. در ادامه، شرایط هر یک را به‌صورت جداگانه بررسی می‌کنیم.

حق اولاد دختر بالای ۱۸ سال در چه شرایطی پرداخت می‌شود؟

شرایط پرداخت حق اولاد به فرزند دختر بالای ۱۸ سال برای کارگران مشمول قانون کار و بازنشستگان تامین اجتماعی یکسان نیست. برای کارگران، ادامه پرداخت حق اولاد منوط به اشتغال منحصرا به تحصیل یا ناتوانی از کار طبق شرایط ماده ۸۶ قانون تامین اجتماعی است؛ اما برای فرزند دختر بازنشستگان تامین اجتماعی، نداشتن شغل و شوهر از شرایط برخورداری از حق اولاد محسوب می‌شود.

ماده ۸۶- كمك عائله‌ مندی منحصراً تا دو فرزند بیمه شده پرداخت می‌شود مشروط بر آنكه:

۱- بیمه شده حداقل سابقه پرداخت حق بیمه هفت صد و بیست روز كار را داشته باشد.

۲- سن فرزندان او از هجده سال كمتر باشد و یا منحصرا به تحصیل اشتغال داشته باشند تا پایان تحصیل یا در اثر بیماری یا نقص عضو طبق‌ گواهی كمیسیونهای پزشكی موضوع ماده ۹۱ این قانون قادر بكار نباشند. ‌میزان كمك عائله‌ مندی معادل سه برابر حداقل مزد روزانه كارگر ساده در مناطق مختلف برای هر فرزند در هر ماه است.

تامین اجتماعی

حق اولاد دختر بالای ۱۸ سال کارگران

طبق ماده ۸۶ قانون تامین اجتماعی، حق اولاد فرزند دختر و پسر پس از ۱۸ سالگی در صورتی پرداخت می‌شود که فرزند منحصرا مشغول به تحصیل باشد تا پایان تحصیل یا در اثر بیماری یا نقص عضو، طبق گواهی کمیسیون‌های پزشکی موضوع ماده ۹۱ قانون تامین اجتماعی، قادر به کار نباشد.

بنابراین برای دختر بالای ۱۸ سال کارگر، صرف مجرد بودن یا نداشتن شغل برای دریافت حق اولاد کافی نیست و در حالت عادی باید منحصرا مشغول به تحصیل باشد. همچنین در ماده ۸۶، ازدواج فرزند به‌عنوان عامل مستقل برای قطع حق اولاد ذکر نشده است؛ بنابراین اگر فرزند بالای ۱۸ سال همچنان منحصراً مشغول تحصیل باشد، ازدواج به‌تنهایی موجب قطع حق اولاد نمی‌شود.

اگر فرزند پس از ۱۸ سالگی مدتی تحصیل را متوقف کرده و سپس دوباره مشغول به تحصیل شود، با احراز اشتغال منحصرا به تحصیل، امکان برقراری مجدد حق اولاد وجود خواهد داشت.

حق اولاد دختر بالای ۱۸ سال بازنشستگان تامین اجتماعی

طبق بخشنامه تلخیص و تجمیع مزایای مستمری‌بگیران سازمان تامین اجتماعی، فرزند دختر بازنشسته در صورت نداشتن شغل و شوهر می‌تواند واجد شرایط تحت تکفل بودن و دریافت حق اولاد باشد. بنابراین برای فرزند دختر بالای ۱۸ سال بازنشستگان تامین اجتماعی، اشتغال به تحصیل شرط اصلی نیست و دختر مجرد و فاقد شغل، حتی اگر مشغول به تحصیل نباشد، می‌تواند مشمول حق اولاد باشد.

اگر فرزند دختر ازدواج کند یا مشغول به کار شود، شرایط دریافت حق اولاد را از دست می‌دهد. در صورتی که بعدا دوباره شرایط لازم را احراز کند؛ برای مثال از همسر خود طلاق بگیرد یا همسرش فوت کند و در عین حال شاغل نباشد، با احراز مجدد شرایط نداشتن شغل و شوهر امکان برخورداری مجدد از حمایت‌های مربوط، با رعایت مقررات تامین اجتماعی، وجود دارد.

حق اولاد دختر مجرد تا چه زمانی تعلق می‌گیرد؟

مجرد بودن فرزند دختر به‌تنهایی در همه موارد باعث ادامه پرداخت حق اولاد نمی‌شود و شرایط آن برای کارگران و بازنشستگان تامین اجتماعی متفاوت است.

برای کارگران مشمول قانون کار، اگر فرزند دختر بیش از ۱۸ سال داشته باشد، صرف مجرد و بیکار بودن کافی نیست؛ بلکه طبق ماده ۸۶ قانون تامین اجتماعی باید منحصرا مشغول به تحصیل باشد یا به علت بیماری یا نقص عضو طبق شرایط قانونی قادر به کار نباشد.

اما برای فرزند دختر بازنشستگان تامین اجتماعی، در صورت نداشتن شغل و شوهر امکان برخورداری از حق اولاد وجود دارد. بنابراین دختر مجرد و فاقد شغل بازنشسته، برای دریافت حق اولاد الزامی به اشتغال به تحصیل ندارد.

آیا حق اولاد به دختر مطلقه تعلق می‌گیرد؟

طلاق فرزند دختر به‌تنهایی باعث برقراری حق اولاد نمی‌شود و شرایط آن برای کارگران شاغل و بازنشستگان تامین اجتماعی متفاوت است.

برای کارگران مشمول قانون کار، اگر فرزند دختر بیش از ۱۸ سال داشته باشد، پس از طلاق تنها در صورتی حق اولاد به او تعلق می‌گیرد که منحصرا مشغول به تحصیل باشد یا به علت بیماری یا نقص عضو طبق شرایط قانونی قادر به کار نباشد. بنابراین مجرد شدن دوباره یا زندگی با پدر و مادر، به‌تنهایی برای دریافت حق اولاد کافی نیست.

اما درباره فرزند دختر بازنشستگان تامین اجتماعی، اگر دختر پس از طلاق شوهر نداشته و شاغل نیز نباشد، می‌تواند دوباره واجد شرایط دریافت حق اولاد شود. در این حالت، اشتغال به تحصیل شرط اصلی نیست.

در مقررات تامین اجتماعی پیش‌بینی شده است که فرزندان اناث بیمه شدگان، مستمری بگیران بازنشسته، از کار افتاده کلی و متوفی که به دلیل ازدواج و اشتغال در ردیف افراد تحت پوشش قرار نگرفته و یا از ردیف خارج شده باشند در صورت احراز شرایط مجدد (نداشتن شوهر و عدم اشتغال به کار) از تاریخ تقاضا می‌توانند از حمایت‌ های سازمان بهره مند گردند.

توجه: در خصوص بررسی وضعیت اشتغال فرزندان دختر بیمه شدگان و مستمری بگیران لازم است مفاد بخشنامه ۱۱ مستمری‌ها به استثنا موارد مربوط به بررسی تمکن مالی و تامین نفقه رعایت گردد. لیکن در خصوص فرزندان دختر بیمه شدگان و مستمری بگیران بازنشسته و ازکارافتاده کلی، مشاهده اصل شناسنامه فرزند و اطمینان از نداشتن شوهر و اخذ تعهد داخلی از بیمه شده اصلی مبنی بر نداشتن شغل و شوهر فرزند مکفی است.

حق اولاد دختر چه زمانی قطع می‌شود؟

شرایط قطع حق اولاد فرزند دختر برای کارگران مشمول قانون کار و بازنشستگان تامین اجتماعی متفاوت است.

برای کارگران مشمول قانون کار، حق اولاد دختر در موارد زیر قطع می‌شود:

• با رسیدن فرزند به ۱۸ سالگی، اگر منحصرا مشغول به تحصیل نباشد و شرایط ناتوانی از کار مقرر در ماده ۸۶ قانون تامین اجتماعی را نیز نداشته باشد.
• پس از ۱۸ سالگی، در صورت پایان یا ترک تحصیل.
• اگر فرزند بالای ۱۸ سال در کنار تحصیل مشغول به کار شود؛ زیرا ماده ۸۶، اشتغال «منحصرا» به تحصیل را شرط قرار داده است.

در مورد کارگران، ازدواج دختر به‌تنهایی عامل قطع حق اولاد نیست و اگر سایر شرایط ماده ۸۶ برقرار باشد، صرف ازدواج موجب قطع این مزایا نمی‌شود.

اما برای فرزند دختر بازنشستگان تامین اجتماعی، حق اولاد در صورت ازدواج یا اشتغال به کار قطع می‌شود؛ زیرا نداشتن شغل و شوهر از شرایط برخورداری اوست. اگر بعدا این شرایط دوباره برقرار شود، برای مثال دختر طلاق بگیرد و شاغل نیز نباشد، امکان برقراری مجدد مزایای مربوط وجود دارد.

حق اولاد در هر روزی که شرایط قطع حق اولاد فراهم شود همان روز حق اولاد نیز قطع خواهد شد.

قانون و بخشنامه حق اولاد فرزند دختر چه می‌گوید؟

در مصوبه پرداخت حق عائله‌مندی و اولاد و عیدی بازنشستگان تامین اجتماعی مورخ مورخ ۱۳۷۰/۱۲/۱۱ هیات وزیران پرداخت پرداخت کمک هزینه عائله مندی و کمک هزینه اولاد به کلیه مستمری بگیران مشمول قانون تامین اجتماعی (به استثنای دریافت کنندگان مستمری از کار افتادگی جزیی) به تصویب رسید. ماده ۲ این مصوبه به شرح زیر است:

۲- به منظور جبران قسمتی از افزایش هزینه‌های موضوع ماده فوق الذکر و نیز ایجاد یکسانی و هماهنگی بین مستمری بگیران، پرداخت کمک هزینه عائله مندی و کمک هزینه اولاد به کلیه مستمری بگیران مشمول قانون تامین اجتماعی (به استثنای دریافت کنندگان مستمری از کار افتادگی جزیی) عیناً همانند مشمولان قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب ۱۳۷۰/۶/۱۳ مجلس شورای اسلامی و آیین نامه اجرایی آن خواهد بود.

مصوبه پرداخت حق عائله‌مندی و اولاد و عیدی بازنشستگان تامین اجتماعی مورخ مورخ ۱۳۷۰/۱۲/۱۱ هیات وزیران

در مصوبه بالا شرایط پرداخت حق اولاد و کمک هزینه عائله مندی بازنشستگان تامین اجتماعی عینا همانند مشمولان قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت (که بعدا به قانون مدیریت خدمات کشوری تغییر یافت) تعیین شده است. ماده ۹ قانون مدیریت خدمات کشوری در خصوص حق اولاد و عائله مندی به شرح زیر است:

ماده ۹ – كمک هزينه عائله مندی و اولاد مستخدمين مشمول قانون استخدام كشوری و اين قانون بشرح زير قابل پرداخت است.

۱ (اصلاحی 15ˏ07ˏ1375)- به مستخدمين مرد شاغل و بازنشسته و وظيفه بگير مشمول اين قانون كه دارای همسر دائم می باشند ماهيانه معادل هفتاد درصد (۷۰%) حداقل حقوق مبنای جدول موضوع ماده ۱ اين قانون به عنوان كمک هزينه عائله مندی.

۲ (اصلاحی 15ˏ07ˏ1375)- به هر يک از مستخدمين مرد شاغل و بازنشسته و وظيفه و مستمری بگير مشمول اين قانون كه داراي فرزند تا سن ۲۰ سال هستند به ازای هر فرزند (حداكثر تا سه فرزند) ماهيانه معادل چهارده درصد (۱۴%) حداقل حقوق مبنای جدول موضوع ماده ۱ اين قانون به عنوان كمک هزينه اولاد.
فرزندان مستخدمين متوفی مشمول اين قانون كه كمتر از ۲۰ سال سن دارند مشمول كمک مزبور خواهند بود.
حداكثر سن برای اولادی كه از مزايای اين ماده استفاده می كنند به شرط ادامه تحصيل و ارائه گواهی مربوط ۲۵ سال تمام برای اولاد ذكور و زمان ازدواج برای اولاد اناث خواهد بود.
به مستخدمان ياد شده، همچنين مستخدمان متوفی كه فرزند آنان معلول بوده و قادر به كار نباشند، كمک هزينه اولاد بدون لحاظ شرايط پيش بينی شده‌ قابل پرداخت است.

تبصره ۲(الحاقی 15ˏ07ˏ1375)- مفاد اين ماده شامل نيروهای مسلح و اعضای هيئت علمی شاغل، بازنشسته و وظيفه بگير كليه دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و‌مؤسسات پژوهشي مي شود.

تبصره ۳ (اصلاحی 29ˏ03ˏ1386)- كمک هزينه عائله مندي و اولاد برای بازنشستگان كشوری و لشگری كه دارای شصت سال سن و بيشتر باشند و مستخدمين از كارافتاده (بدون شرط سنی) علاوه بر ميزان مقرر دريافتی مطابق قانون، ماهانه كمک هزينه عائله مندی معادل يكصد و بيست درصد (۳۶۰%) حداقل حقوق مبنای جدول ماده (۱) قانون نظام هماهنگ پرداخت كاركنان دولت و حق اولاد به ازای هر فرزند (حداكثر تا سه فرزند) معادل سی و پنج درصد (۱۰۰%) حداقل حقوق مبنای جدول مذكور، پرداخت مي گردد.

قانون مدیریت خدمات کشوری

بند ۴ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری نیز شرایط حق اولاد را به صورت زیر تعیین کرده است:

۴ ـ كمک هزينه عائله مندی و اولاد به كارمندان مرد شاغل و بازنشسته و وظيفه بگير مشمول اين قانون كه دارای همسر می باشند معادل (۸۰۰) امتياز و برای هر فرزند معادل (۲۰۰) امتياز و حداكثر سه فرزند. حداكثر سن برای اولادی كه از مزای اين بند استفاده می شود به شرط ادامه تحصيل و نيز غيرشاغل بودن فرزند، (۲۵) سال تمام و نداشتن شوهر برای اولاد اناث خواهد بود. كار زن شاغل و بازنشسته و وظيفه بگير مشمول اين قانون كه دارای همسر نبوده و يا همسر آنها و يا از كار افتاده كلی می باشد و يا خود به تنهايي متكفل مخارج فرزندان هستند از مزايای كمک هزينه عائله مندی اين موضوع بند بهره مند می شوند. ذات فرزندان و از كارافتاده كلی به تشخيص مراجع پزشكی ربط مشموليت سقف سنی مزبور نمی توانند باشند.

قانون مدیریت خدمات کشوری

مطابق با قانون و مقررات بالا، بازنشستگان قانون تامین اجتماعی برای فرزندان دختر و پسر با شرایط زیر حق اولاد دریافت می کنند:

در صورتی حق اولاد دختر را دریافت خواهند کرد که سن فرزند دختر، کمتر از ۱۸ سال بوده و در صورتی که بیش از این سن باشند، لازم است تا صرفا در حال تحصیل بوده (تا پایان مدت تحصیل)، یا به تشخیص کمیسیون‌های پزشکی موضوع ماده ۹۱ قانون تامین اجتماعی، بیماری یا نقص عضو، داشته باشد و تا زمان ازدواج حق اولاد واریز می‌شود.

1- فرزند پسر تا سن ۲۰ سال (۱۹ سال تمام) و در سن بالای ۲۰ سال به شرط ادامه تحصيل و ارائه گواهی مربوط ۲۵ سال تمام.

2- فرزند دختر تا سن ۲۰ سال (۱۹ سال تمام) و در سن بالای ۲۰ سال تا زمانی که ازدواج نکرده است.

آیا حق اولاد فرزند دختر و پسر با هم تفاوت دارد؟

بر اساس ماده ۸۶ قانون تامین اجتماعی، به کارگران واجد شرایط برای هر فرزند، کمک‌هزینه اولاد پرداخت می‌شود. در متن اولیه این ماده، پرداخت حق اولاد به حداکثر دو فرزند محدود شده بود که این محدودیت در مقررات بعدی برداشته شده است.

مبلغ حق اولاد برای فرزند دختر و پسر تفاوتی ندارد و برای هر فرزند واجد شرایط به یک میزان محاسبه می‌شود. تفاوت دختر و پسر بیشتر در شرایط ادامه برخورداری از حق اولاد پس از سن مقرر مطرح می‌شود که در بخش‌های قبل توضیح داده شد.

آیا حق اولاد به دخترخوانده تعلق می‌گیرد؟

با توجه به اطلاق ماده ۸۶ قانون تامین اجتماعی، بیمه‌شده مشمول قانون کار در صورت داشتن فرزندخوانده قانونی و با رعایت سایر شرایط مقرر در این ماده، از کمک‌هزینه اولاد برخوردار خواهد شد. در خصوص پرداخت حق اولاد به فرزندخوانده نیز، تعلق حق اولاد به فرزندخوانده مطابق مقررات قانون کار و تامین اجتماعی تأیید شده است.

بنابراین چنانچه کارگری دارای فرزندخوانده قانونی باشد و فرزندخوانده شرایط مقرر در ماده ۸۶ قانون تامین اجتماعی را داشته باشد، کارفرما مکلف به پرداخت حق اولاد او همانند سایر فرزندان است. در مورد فرزندخوانده دختر نیز شرایط سنی، تحصیلی و ناتوانی از کار همان شرایط مقرر در ماده ۸۶ قانون تامین اجتماعی است.

مبلغ حق اولاد بازنشستگان تامین اجتماعی چقدر است؟

مبلغ کمک‌هزینه اولاد بازنشستگان تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ برای بازنشستگان و ازکارافتادگان غیردولتی، به ازای هر فرزند ۱۷٬۱۹۳٬۷۶۵ ریال است.

مبلغ حق اولاد هر فرزند دختر چگونه محاسبه می‌شود؟ (شاغلان قانون کار)

فرمول محاسبه حق اولاد کارگران

یکی از شرایط دریافت حق اولاد برای کارگران، داشتن حداقل ۷۲۰ روز سابقه پرداخت حق بیمه است. در صورت احراز این شرط و سایر شرایط قانونی فرزند، کارفرما مکلف به پرداخت حق اولاد است.

طبق ماده ۸۶ قانون تامین اجتماعی، مبلغ حق اولاد برای هر فرزند در هر ماه از فرمول زیر محاسبه می‌شود:

حداقل مزد روزانه × ۳ × تعداد فرزندان واجد شرایط

مبلغ حق اولاد برای فرزند دختر و پسر تفاوتی ندارد و برای هر فرزند واجد شرایط به یک میزان محاسبه می‌شود.

مثال محاسبه حق اولاد در سال ۱۴۰۵

حداقل مزد روزانه کارگران در سال ۱۴۰۵ مبلغ ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال است. بنابراین حق اولاد هر فرزند در سال ۱۴۰۵ برابر است با:

۵٬۵۴۱٬۸۵۰ × ۳ = ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ ریال

در نتیجه:

• یک فرزند: ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ ریال
• دو فرزند: ۳۳٬۲۵۱٬۱۰۰ ریال
• سه فرزند: ۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰ ریال

برای مثال، کارگری که در سال ۱۴۰۵ دارای حداقل ۷۲۰ روز سابقه بیمه و دو فرزند واجد شرایط باشد، ماهانه ۳۳٬۲۵۱٬۱۰۰ ریال حق اولاد دریافت می‌کند. مبلغ حداقل مزد روزانه ۱۴۰۵ نیز ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال اعلام شده است.