تعداد دفعات استفاده از بیمه بیکاری و شرایط استفاده مجدد از بیمه بیکاری

در پاسخ به این سوال که «چند بار می‌توان از بیمه بیکاری استفاده کرد؟» باید گفت براساس قانون و بخشنامه‌های بیمه بیکاری، هیچ محدودیتی برای تعداد دفعات استفاده از بیمه بیکاری یا فاصله زمانی بین دفعات دریافت آن وجود ندارد. به عنوان مثال، اگر کارگری پس از دریافت مستمری بیمه بیکاری دوباره مشغول به کار شود، باید درخواست قطع بیمه بیکاری خود را ثبت کند. سپس، چنانچه پس از هر مدت زمانی (صرف‌نظر از کوتاه یا طولانی بودن آن) مجددا بیکار شود، می‌تواند دوباره برای دریافت مستمری بیمه بیکاری درخواست دهد.  اما مدت پرداخت بیمه‌ بیکاری‌ به بیمه‌ شدگان واجد شرایط بستگی به سابقه پرداخت حق بیمه‌ و وضعیت تاهل فرد دارد.

مدت استحقاق بیمه بیکاری بر اساس میزان سابقه بیمه

مدت‌ زمان دریافت بیمه بیکاری برای هر فرد متفاوت از دیگری است. این موضوع به عوامل مختلفی که به شرح زیر هستند، بستگی دارد:

• سابقه پرداخت حق‌بیمه تامین اجتماعی
• وضعیت تاهل
• تعداد افراد تحت تکفل
• قوانین و مقررات حاکم بر کشور

لازم است بدانید، افرادی که سابقه پرداخت حق‌بیمه بیشتری داشته باشند، برای مدت زمان طولانی‌تری می‌توانند از بیمه بیکاری استفاده کنند. از طرفی، زنان و مردان متاهل و کسانی که افرادی را تحت تکفل خود دارند در مقایسه با افراد مجرد مدت زمان بیشتری از بیمه بیکاری بهره‌مند خواهند شد؛ بنابراین در مدت زمان پرداخت بیمه بیکاری به هر فرد، سابقه پرداخت حق‌بیمه و وضعیت تاهل در اولویت قرار دارد.

طبق ماده ۷ بیمه بیکاری، جمع مدت پرداخت بیمه بیکاری یا به عبارتی مدت زمان برخورداری از مزایای این نوع بیمه (شامل دوره آزمایشی یا دائمی) برای مجردها ۳۶ ماه و برای متاهل‌ها یا کسانی که افرادی را تحت تکفل خود دارند، ۵۰ ماه و بر‌اساس سابقه کلی پرداخت حق‌بیمه است. در جدول زیر مدت زمان پرداخت بیمه بیکاری بر‌اساس مدت‌ زمان پرداخت حق‌بیمه برای مجردها و متاهل‌ها یا متکلف‌ها آمده است.

جدول بیمه بیکاری بر اساس سابقه بیمه پردازی

سابقه بیمه‌پردازی	مدت استحقاق بیمه بیکاری (مجردین)	مدت استحقاق بیمه بیکاری (متاهلین یا مکلفین)
از ۶ ماه تا ۲۴ ماه	۶ ماه	۱۲ ماه
از ۲۵ ماه تا ۱۲۰ ماه	۱۲ ماه	۱۸ ماه
از ۱۲۱ ماه تا ۱۸۰ ماه	۱۸ ماه	۲۶ ماه
از ۱۸۱ ماه تا ۲۴۰ ماه	۲۶ ماه	۳۶ ماه
از ۲۴۱ ماه و بیشتر	۳۶ ماه	۵۰ ماه

ماده ۷ قانون بیمه بیکاری (صدر ماده)

ماده ۷- مدت پرداخت مقرری بیمه بیکاری و میزان آن به شرح زیر است:
‌الف- جمع مدت پرداخت مقرری از زمان برخورداری از مزایای بیمه بیکاری اعم از دوره
اجرای آزمایشی و یا دائمی آن برای مجردین حداکثر (۳۶) ماه و برای متاهلین یا
متکلفین حداکثر (۵۰) ماه بر اساس سابقه کلی پرداخت حق بیمه و به شرح جدول ذیل
می‌باشد:

‌سابقه پرداخت حق بیمه حداکثر مدت استفاده از مقرری
جمعا با احتساب دوره‌های قبلی

در متن قانون همانگونه که ملاحظه می‌شود حرفی از تعداد دفعات نیست و طول مدت مشخص شده است. بنابراین هر تعداد دفعات که شخص شرایط گرفتن بیمه بیکاری را داشته باشد می‌تواند اقدام به گرفتن بیمه بیکاری نماید.

افراد تحت تکفل بیمه بیکاری شامل چه کسانی می‌شوند؟

افراد تحت تکفل در بیمه بیکاری، کسانی هستند که مخارج زندگی‌شان بر عهده فرد بیمه‌شده است و سازمان تامین اجتماعی آن‌ها را مشمول حمایت می‌داند. این افراد شامل گروه‌های زیر می‌شوند:

• همسر قانونی 
• فرزندان دختر: در صورتی که مجرد بوده و شغل یا مهارت حرفه‌ای نداشته باشند.
• فرزندان پسر: تا پیش از رسیدن به ۱۸ سالگی (مگر در شرایط ادامه تحصیل) یا از کارافتادگی تایید شده توسط پزشک معتمد سازمان.
• پدر و مادر: در صورتی که بالای ۶۰ سال باشند، ناتوانی آن‌ها توسط پزشک معتمد تایید شده باشد و تامین هزینه زندگی آن‌ها بر عهده فرد بیمه‌شده باشد.

بانوان در صورتی می‌توانند فرزندان را تحت تکفل خود قرار دهند که حضانت آنها با ایشان باشد.

شرایط دریافت بیمه بیکاری برای بار دوم

برای استفاده از بیمه بیکاری برای بار دوم، قانون شرایط جدیدی تعریف نشده است. یعنی همان قواعدی که برای بار اول لازم است، در استفاده‌های بعدی هم باید رعایت شود؛ فقط مدت زمان پرداخت مقرری باقیمانده، بر اساس سابقه و دفعات قبلی محاسبه می‌شود.

شرایط کلی قانونی برای هر بار استفاده

طبق قانون بیمه بیکاری و راهنماهای رسمی تامین اجتماعی، برای هر بار استفاده (اول، دوم یا بیشتر) باید چند شرط اصلی برقرار باشد: 

• بیکاری کارگر باید غیرارادی باشد و با اخراج، اتمام قرارداد یا تعطیلی کارگاه ایجاد شود، مشمول قانون کار و تامین اجتماعی باشد.
• حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت حق بیمه (با سهم ۳ درصد بیمه بیکاری) داشته باشد و حداکثر ظرف ۳۰ روز پس از بیکاری به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی مراجعه و در سامانه روابط کار ثبت‌نام کند.

در عمل، اگر یک‌بار مقرری دریافت شده باشد و پس از مدتی در کارگاه دیگری استخدام شده و برای فرد بیمه رد شده باشد، در صورت اخراج مجدد، همان مراحل قبلی تکرار می‌شود؛ یعنی مراجعه به اداره کار ظرف ۳۰ روز، تشکیل پرونده و سپس معرفی به شعبه تامین اجتماعی برای برقراری مقرری جدید. استفاده قبلی از مقرری فقط بر تعداد ماه‌های باقیمانده اثر می‌گذارد و مانع از ثبت درخواست جدید نخواهد شد.

مدت زمان دریافت بیمه بیکاری در استفاده مجدد

برای محاسبه طول مدت بیمه بیکاری در هر دفعه چه بار اول چه بار دوم از فرمول زیر استفاده می‌شود :

1.  جمع سابقه بیمه کارگری (که حق بیمه بیکاری به میزان (۳%) آن پرداخت شده است). ممکن است این سابقه از چندین کارگاه واریز شده باشد. سابقه واریز بیمه می‌تواند با فاصله یا متوالی باشد.
2. از روی جدول بیمه بیکاری مدت استحقاق بیمه بیکاری کل استخراج می‌شود.
3. کل مدت گرفتن مقرری بیمه بیکاری که کارگر قبلا استفاده کرده استخراج می‌شود.
4. در نهایت مدت گرفتن مقرری بیمه بیکاری (۳) از مدت استحقاق بیمه بیکاری (۲) کسر شده و مدت باقی‌مانده به کارگر پرداخت می‌شود.

مثال دریافت مجدد بیمه بیکاری پس از اشتغال دوباره

فرض کنید کارگری متاهل ۳۰ ماه سابقه دارد؛ پس از اخراج طبق جدول فوق می‌تواند ۱۸ ماه بیمه بیکاری دریافت نماید. پس از یک سال (۱۲ ماه) گرفتن بیمه بیکاری مجددا مشغول به کار می‌شود. در ابتدای اشتغال مجدد درخواست قطع بیمه بیکاری را می‌دهد؛ سپس از کارگاه برای کارگر بیمه پرداخت می‌شود. پس از ۹ سال (۱۰۸ ماه) کار مجددا از کار اخراج می‌شود.

حال سابقه کارگری کلی (سابقه واریز بیمه کارگری که ۳% بیمه بیکاری واریز شده) این شخص ۱۳۸ ماه شده است. طبق جدول بیمه بیکاری این کارگر مستحق گرفتن ۲۶ ماه بیمه بیکاری است.

اما قبلا یک دوره یک ساله (۱۲ ماه) دریافت نموده است. پس از اخراج دوم این کارگر می‌تواند ۱۴ ماه (۲۶ ماه منهای ۱۲ ماه) بیمه بیکاری دریافت نماید.

مدت استحقاق بیمه بیکاری بر اساس میزان سابقه بیمه تامین اجتماعی بیمه شده است. این مدت در ماده ۷ قانون بیمه بیکاری تعیین شده است.

توصیه می‌شود برای اطلاع دقیق از شرایط دریافت بیمه بیکاری و میزان حداقل حقوق آن، مقالات زیر را نیز مطالعه کنید:

مطالب مرتبط:
1- پیگیری و ثبت نام بیمه بیکاری
2- نحوه پیگیری بیمه بیکاری
3- عواقب گرفتن بیمه بیکاری