ثبت نام در سامانه بیمه بیکاری – قسمت اول

ثبت نام بیمه بیکاری – قسمت اول

بحث مهمی که در روزها و ماه‌های اخیر بیشتر مطرح است موضوع ثبت نامه بیمه بیکاری در سامانه جامع روابط کار و به عبارتی ثبت نام در سامانه بیمه بیکاری است. بنا به نیازی که مجموعه کارتابان (خدمات اینترتی قانون کار و بیمه کارگران) در این زمینه احساس کرد این مقاله و فایل ویدیویی آموزشی را تهیه و تقدیم شما می‌نماید.

قسمت دوم: آموزش عملی ثبت نام اینترنتی بیمه بیکاری

سامانه بیمه بیکاری – معرفی کلی و شرایط استفاده

وزارت کار برای ارائه خدمات معاونت روابط کار در بستر اینترنت سامانه جامع روابط کار را راه اندازی کرده است. از طریق این سامانه کارگران و کارفرمایان می‌توانند از خدمات مختلفی به صورت اینترنتی و از راه دور بهره‌مند شوند. خدماتی مانند طرح شکایت اینترنتی از کارفرما، صدور دعوتنامه و دادنامه‌های مراجع حل اختلاف و درخواست بیمه بیکاری از طریق این سامانه امکان‌پذیر است.

پیش نیاز استفاده از این سامانه این است که هر کارگر یا کارفرما و یا نمایندگان آن‌ها به دفاتر پیشخوان مراجعه نموده و با ارائه مدارک هویتی احراز هویت شده و رمز عبور دریافت نمایند. بدیهی است که احراز هویت سامانه جامع روابط کار با سایر احراز هویت‌ها مانند سجام و دادگستری متفاوت است و باید به صورت مستقل برای این سامانه احراز هویت صورت پذیرد.

پس از دریافت رمز عبور هر شخصی می‌تواند به صورت اینترنتی از خدمات سامانه جامع روابط کار استفاده نماید و از مراجعه حضوری غیر ضروری به اداره کار خودداری کند.

پیشنهاد می‌شود چنانچه با سامانه جامع روابط کار آشنایی کافی ندارید مقالات راهنمای کامل ثبت نام سامانه جامع روابط کار و ویژگی‌های سامانه جامع روابط کار چه کاربردی دارد؟! را مطالعه فرمایید.

مشمولین بیمه بیکاری چه کسانی هستند؟

در ابتدای بحث باید بدانیم که بیمه بیکاری و قانون بیمه بیکاری شامل حال چه کسانی است؟

این افراد که مشمول قانون بیمه بیکاری هستند باید چه شرایطی داشته باشند تا بتوانند از بیمه بیکاری استفاده کنند؟

پس از احراز شرایط چه مدت و چند دفعه می توان از بیمه بیکاری استفاده کرد؟

در ماده ۱ قانون بیمه بیکاری چنین عنوان شده است که:

بیمه بیکاری به مشمولین قانون تامین اجتماعی که تابع قانون کار هستند تعلق می‌گیرد.

تنها قشری از بیمه شدگان تامین اجتماعی که تابع قانون کار هستند کارگران موضوع ماده ۲ قانون کار هستند. به عبارتی تنها کارگران مشمول قانون کار می توانند از بیمه بیکاری استفاده نماید. به طور خلاصه کارگران مشمول قانون کار افرادی هستند که به کارفرمایی شخصی مشغول به کار هستند و بیمه آنان با نرخ ۳۰ درصد توسط کارفرما واریز می‌شود.

کارگران ساختمانی که بیمه اختیاری واریز می‌کنند مشمول این قانون نیستند.

تعریف بیکار و بیکاری

در ماده ۲ قانون بیمه بیکاری منظور از عبارت بیکار و بیکاری به این صورت ارائه شده است:

بیکار کارگری است که بدون میل و اراده بیکار شده و آماده‌ی کار است.

دو ویژگی فرد بیکار در این ماده بیکاری بدون میل و اراده  و نیز آماده به کار بودن است.

چنانچه کارگر بیکار شده یکی از دو شرط فوق را نداشته باشد بیکار موضوع ماده ۲ قانون بیمه بیکاری محسوب نشده و به وی بیمه بیکاری تعلق نمی‌گیرد.

در ادامه‌ی ماده ۲ قانون بیمه بیکاری کارگران زیر جزو بیکاران مشمول گرفتن بیمه بیکاری تلقی شده‌اند:

۱-کارگران اخراج شده‌:

منظور کارگرانی هستند که ترک کار یا استعفا نکرده و بدون اختیار خود اخراج شده باشند. شامل اخراج کارگر قبل از اتمام قرارداد کار، یا پس از اتمام قرارداد کار موقت کارگر از جانب کارفرما تمدید قرارداد نشده باشند.

۲-کارگران کارگاه‌های تعطیل شده به دلیل تغییر ساختار کارگاه

در برخی کارگاه‌ها ممکن است به دلایلی مانند تغییر تکنولوژیکی، بهینه‌سازی ساختار تجهیزات تولیدی، اضافه کردن تجهیزات تولیدی جدید و یا حذف برخی تجهیزات قدیمی و امثال آن قسمتی و یا کل کارگاه برای مدت موقتی تعطیل شود. حتی ممکن است پس از تغییر ساختار قسمتی از کارگاه در عمل از فرایند تولید کارگاه حذف شده و مشاغل آن قسمت به صورت دائمی از بین رفته باشند.

کارگران چنین کارگاه‌هایی نیز جزو بیکاران غیر ارادی محسوب می‌شوند.

۳-کارگران کارگاه‌ها‌ی تعطیل شده به دلیل حوادث قهریه و غیر مترقبه مانند سیل، زلزله و یا بیماری‌هایی مانند کرونا.

اگر کل و یا قسمتی از کارگاه به دلیل حوادث غیرمترقبه تعطیل و یا تعدیل شود کارگران بیکار شده می‌توانند از بیمه بیکاری استفاده نمایند.

شرایط گرفتن بیمه بیکاری

در قسمت‌های قبل اشاره شده که کارگران مشمول قانون بیمه بیکاری که به صورت غیر ارادی بیکار شده‌اند می‌توانند از بیمه بیکاری استفاده کنند.

سوال اینجاست که آیا همه ی کارگران بیکار غیر ارادی در هر شرایط می‌توانند از بیمه بیکاری استفاده نمایند؟ نه خیر

بلکه در ماده ۶ قانون بیمه بیکاری شرایط و محدودیت هایی اضافه شده است.

اولین شرط گرفتن بیمه بیکاری این است که کارگر بیکار شده باید حداقل ۶ ماه سابقه بیمه کارگری قبل از بیکار شدن داشته باشد. این شرط در مورد کارگران بیکار شده در اثر حوادث غیر مترقبه الزامی نیست.

الزامی ندارد که همه این ۶ ماه سابقه در آخرین کارگاه باشد.

شرط دوم برای گرفتن بیمه بیکاری این است که کارگر حداکثر تا ۳۰ از تاریخ بیکاری نسبت به درخواست بیمه بیکاری اقدام نماید. چنانچه برای تاخیر در ارائه درخواست به اداره کار عذر موجه مانند بستری بودن داشته باشد و با نظر مثبت هیات حل اختلاف اداره کار این مهلت تا ۳ ماه قابل افزایش است.

مدت بیمه بیکاری چقدر است؟

مدت بیمه بیکاری یعنی مدتی که کارگر مشمول گرفتن بیمه بیکاری می‌تواند بیمه بیکاری بگیرد.

مدت بیمه بیکاری در ماده ۷ قانون بیمه بیکاری به صورت جدولی ارائه شده است.

برابر با جدول بیمه بیکاری مدت بیمه بیکاری از دو مورد تبعیت می‌کند:

1. مدت سابقه بیمه کارگری
2. مجرد و یا متاهل و متکفل بودن.

افراد مجرد حداقل ۶ ماه و حداکثر ۳۶ ماه می توانند از بیمه بیکاری استفاده نمایند.

افراد متاهل و متکفل حداقل ۱۲ ماه و حداکثر ۵۰ ماه می‌توانند از بیمه بیکاری استفاده نمایند.

بنابراین ملاحظه می‌شود که مدت بیمه بیکاری برای یک فرد متاهل نسبت به یک فرد مجرد با سابقه مشابه بیشتر است.

سابقه پرداخت حق بیمه (صرفا بیمه کارگری)	حداکثر مدت استفاده از مقرری جمعا با احتساب دوره های قبلی
	برای مجردین	برای متاهلین تا متکلفین
از ۶ ماه لغایت ۲۴ ماه	6 ماه	۱۲ ماه
از ۲۵ ماه لغایت ۱۲۰ ماه	12 ماه	۱۸ ماه
از ۱۲۱ ماه لغایت ۱۸۰ ماه	18 ماه	۲۶ ماه
از ۱۸۱ ماه لغایت ۲۴۰ ماه	26 ماه	36 ماه
از ۲۴۱ ماه به بالا	36 ماه	۵۰ ماه

دو نکته در مدت بیمه بیکاری وجود دارد:

الف: چنانچه کارگری مجرد باشد و در حین گرفتن بیمه بیکاری متاهل و یا متکفل شود بلافاصله مدت بیمه بیکاری وی به حالت متاهل افزایش خواهد یافت.

ب: افرادی که سن آنها از ۵۵ سال بیشتر است و سابقه بیمه آنان از ۲۰ سال بیشتر است سقف استفاده از بیمه بیکاری ندارند و تا رسیدن به سن بازنشستگی می‌توانند از بیمه بیکاری استفاده نمایند.

حقوق بیمه بیکاری چقدر خواهد بود؟

یکی از مهم‌ترین سوالاتی که در خصوص بیمه بیکاری وجود دارد این است که حقوق بیمه بیکاری چقدر خواهد بود؟

چنانچه پس از اعمال ۵۵ درصد متوسط مزد و ۱۰ درصدهای مربوط به افراد تحت تکلفل جمع مبلغ از حداقل دستمزد قانون کار کمتر شود بدون در نظر گرفتن مبلغ حاصل شده حداقل دستمزد قانون کار پرداخت خواهد گردید.

با توجه به موارد فوق ملاحظه می‌شود که اغلب مقرری بگیران ماهانه حداقل دستمزد قانون کار را دریافت خواهند کرد. اگر متوسط مزد کارگری از حدود ۲ برابر حداقل حقوق قانون کار بیشتر باشد حقوق بیمه بیکاری وی از حداقل قانون کار بیشتر خواهد شد. جمعیت این بیکاران بسیار کم خواهد بود.

دفعات استفاده از بیمه بیکاری

سوالاتی که در سایت کارتابان (خدمات الکترونیکی قانون کار وبیمه کارگران) با تکرار زیاد مطرح می‌شوند:

در طول مدت اشتغال و تا بازنشستگی چند بار می‌توانیم از بیمه بیکاری استفاده نماییم؟

آیا دو بار می توان از بیمه بیکاری استفاده کرد؟

شرایط گرفتن بیمه بیکاری برای دومین بار چیست؟

در قانون بیمه بیکاری محدودیتی از لحاظ تعداد دفعات بیمه بیکاری وجود ندارد. طبق جدول بیمه بیکاری طبق سابقه بیمه کارگر مدت معینی بیمه بیکاری به کارگر بیکار تعلق می‌گیرد که کارگر می‌تواند:

۱-کل مدت بیمه بیکاری را یک جا استفاده کند و یا

۲-کل مدت بیمه بیکاری را در دو یا چند مرتبه استفاده کند و یا

۳-قسمتی از مدت بیمه بیکاری را استفاده کرده و مابقی آن را تا بازنشستگی استفاده نکند و یا

۴-درکل از بیمه بیکاری استفاده نکند.

مثال:

 کارگر مجردی پس از ۲۰ ماه اشتغال اخراج شده و ۶ ماه از بیمه بیکاری استفاده می‌کند. دوباره اشتغال به کار پیدا کرده و ازدواج می‌کند پس از ۱۲ ماه اشتغال مجدد اخراج می‌شود. اکنون چقدر می‌تواند از بیمه بیکاری استفاده کند؟

 پاسخ:

مدت استحقاقی بیمه بیکاری برای بیکار متاهل با ۲۰+۱۲=۳۲ ماه سابقه بیمه ۱۸ ماه است.

دفعه اول ۶ ماه استفاده کرده و این دفعه می‌تواند حداکثر ۱۲ ماه از بیمه بیکاری استفاده کند.

و اگر قبل از اتمام ۱۲ ماه بیکاری دوباره اشتغال یابد می‌تواند از باقی مانده مدت بیمه بیکاری در آینده استفاده نمایند.

آیا مدت بیمه بیکاری جزو سابقه بازنشستگی حساب می‌شود؟

مدتی که فردی از بیمه بیکاری استفاده می‌کند سابقه بیمه بیکاری وی از لحاظ شرایط بازنشستگی جزو سوابق بیمه وی حساب می‌شود. به عبارتی وقتی فردی در حالت گرفتن بیمه بیکاری است در همان مدت بیمه وی نیز در سابقه اضافه می‌شود. به عنوان مثال اگر فردی ۲۸ سال سابقه بیمه داشته باشد و پس از آن ۲ سال از بیمه بیکاری استفاده کند اگر کارگر مرد باشد می‌تواند با سن ۵۰ سال و سابقه ۳۰ سال بازنشسته شود.

مزایا و معایب استفاده از بیمه بیکاری

بیمه بیکاری می‌تواند هم مزایایی داشته باشد و هم معایب.

مزایای بیمه بیکاری

امتیاز بیمه بیکاری این است که فرد بیکار شده برای مدتی حقوق دریافت کند و از بابت گذران زندگی دچار مشکل نشود.

مزیت دیگر بیمه بیکاری این است که مدت بیمه بیکاری از لحاظ بازنشستگی جزو سابقه محسوب می‌شود.

چنانچه کارفرما بخواهد تغییری در ساختار کارگاه خود اعمال کند به راحتی کارگران را جهت استفاده از مقرری بیمه بیکاری معرفی می‌نماید و دغدغه و مشکل بیکار شدن کارگران را نخواهد داشت.

مزیت دیگری که می‌توان برای بیمه بیکاری متصور شد وجود حمایت‌های درمانی و دفترچه درمانی تامین اجتماعی برای بیکار و افراد تحت تکلفل وی هست.

معایب استفاده از بیمه بیکاری

تنها ایرادی که بیمه بیکاری می‌تواند داشته باشد و این مساله قشر بسیار نادر و کمی از بیکاران را می‌تواند تحت تاثیر قرار دهد این است که بیمه بیکاری ممکن است باعث کاهش مستمری بازنشستگی شود. علت اینکه قشر بسیار کمی را تحت تاثیر قرار می‌دهد این است که اگر حقوق دوران اشتغال کارگری به میزان قابل توجهی از حداقل حقوق قانون کار بیشتر باشد و در آخر دوران اشتغال بیکار شده و از بیمه بیکاری استفاده نماید با توجه به پایین بودن حقوق بیمه بیکاری میانگین حقوق دو سال آخر وی کاهش یافته و در نهایت منجر به کاهش حقوق یا همان مستمری بازنشستگی وی خواهد شد. عواقب گرفتن بیمه بیکاری و اینکه اگر بیمه بیکاری استفاده نشود چه مزایایی دارد در مقاله مربوطه کامل توضیح داده شده است.