نوبت کاری و شیفت کاری در قانون کار و مزایای آن
در ادامه می خوانید:
۱- فلسفه ایجاد بحث نوبت کاری و شیفت کاری و فوق العاده نوبت کاری در قانون کار چیست؟
۲- انواع مختلف نوبت کاری و شیفت کاری
۳- ساعات کاری صبح و عصر و شب
4- درصدهای فوق العاده نوبت کاری و شیفت کاری
5- مبنای محاسبه فوق العاده نوبت کاری
۶- ۳ سوال رایج و مهم فوق العاده نوبت کاری در قانون کار
- آیا به کارگران نوبت کار که نوبت کاری آنها در شب واقع می شود فوق العاده شب کاری نیز تعلق می گیرد؟
- آیا به کارگران نوبت کار که نوبت کاری آنها در جمعه واقع می شود فوق العاده جمعه کاری نیز تعلق می گیرد؟
- آیا به کارگران نوبت کار فوق العاده اضافه کاری تعلق می گیرد؟
۷- مثال هایی از تشخیص انواع مختلف نوبت کاری
۸- پوستر نوبت کاری و شیفت کاری قانون کار در یک نگاه
فلسفه ایجاد بحث نوبت کاری و شیفت کاری و فوق العاده نوبت کاری در قانون کار چیست؟
انجام کارها در کارگاه ها باتوجه به ماهیت آن ها در شرایط و ساعات مختلف شبانه روز انجام می گیرد. کارگران به تبع انجام کار در ساعات مختلف شبانه روز متحمل فشارهای متفاوتی می شوند. برای جبران فشارهای وارده به کارگران ناشی از این موضوع روش های مختلفی برای پرداخت مزد و یا فوق العاده های بیشتر از کار معمولی در نظر گرفته شده است. مانند مشاغل آتش نشانی، کارخانجات تولیدی، پرستاران، نگهبانی و حراست فیزیکی.
یکی از شرایط رایج کار در کارگاه ها نوبت کاری و شیفت کاری است. نوبت کاری در ماده ۵۵ قانون کار پیش بینی شده است.
برابر با ماده ۵۵ قانون کار اگر ساعات کار کارگری طوری باشد که در طول یک ماه چرخش داشته باشد به صورتی که نوبت های کار وی در صبح یا عصر یا شب واقع شده باشد به این نوع کار نوبت کاری و شیفت کاری گفته می شود.
انواع مختلف نوبت کاری و شیفت کاری
در ماده ۵۶ قانون کار چهار نوع نوبت کاری و شیفت کاری تعریف شده است
۱-نوبت کاری صبح و عصر
۲-نوبت کاری صبح و عصر و شب
۳-نوبت کاری صبح و شب
۴-نوبت کاری عصر و شب
به چه ساعاتی از روز در قانون کار صبح کار و به چه ساعاتی عصر کار و به چه ساعاتی شب کار گفته می شود؟
به صورت صریح در ماده ۵۳ قانون کار به ساعات کاری که بین ساعت ۲۲ (۱۰ شب) لغایت ساعت ۶ صبح روز بعد واقع شود ساعات شب کاری گفته می شود. مدت زمان شب کاری بین ساعت ۲۲ لغایت ۶ صبح روز بعد ۸ ساعت است.
بنابراین منطقی است که ۲۴ به ۳ تقسیم شود و با استنباط از ماده ۵۳ قانون کار بازه ساعات کار صبح و عصر و شب مشخص شود.
جدول ساعات کار نوبت کاری و شیفت کاری
۱-ساعات کار صبح از ساعت ۶ صبح لغایت ساعت ۱۴
۲-ساعات کار عصر از ساعت ۱۴ لغایت ساعت ۲۲
۳-ساعات کار شب از ساعت ۲۲ لغایت ساعت ۶ صبح روز بعد
درصدهای فوق العاده نوبت کاری و شیفت کاری
مزایای نوبت کاری و یا فوق العاده نوبت کاری به مبالغی مازاد بر مزد و حقوق عادی کارگران گفته می شود که کارگران برای کار در شرایط نوبت کاری از کارفرما باید دریافت نمایند.
از آنجا که سختی انجام کار در صبح و عصر و شب یکسان نیست و کارگری که به صورت نوبت کار صبح و عصر کار می کند و یا کارگری که به صورت صبح و عصر و شب کار می کند و یا ساعات کار وی صبح و شب و یا عصر و شب است از لحاظ ساعات کار شبانه و عصر متفاوت است بنابراین برای رعایت انصاف و عدالت لازم است فوق العاده نوبت کاری های مختلف باهم متفاوت باشد.
جدول درصدهای فوق العاده نوبت کاری
ماده ۵۶ قانون کار فوق العاده های نوبت کاری متناظر با انواع نوبت کاری را به صورت زیر تعریف کرده است :
| نوع نوبت کاری | میزان فوق العاده نوبت کاری |
| صبح و عصر | ۱۰ درصد |
| صبح و عصر و شب | ۱۵ درصر |
| صبح و شب | ۲۲.۵ درصد |
| عصر و شب | ۲۲.۵ درصد |
مبنای محاسبه فوق العاده نوبت کاری
در متن ماده ۵۶ قانون کار به صراحت بیان شده است که نوبت کاری به کاری گفته می شود که در طول ماه گردش داشته باشد لذا برای کارهای کمتر از یک ماه نمی توان از عبارت نوبت کاری استفاده کرد. از مفهوم این ماده نیز واضح است که مبنای محاسبه فوق العاده نوبت کاری حقوق ثابت (موضوع ماده ۳۶ قانون کار) ماهیانه کارگران خواهد بود.
۳ سوال رایج و مهم فوق العاده نوبت کاری در قانون کار
۱-آیا به کارگران نوبت کار که نوبت کاری آنها در شب واقع می شود فوق العاده شب کاری نیز تعلق می گیرد؟
طبق ماده ۵۸ قانون کار فوق العاده شب کاری فقط به کارگران غیر نوبت کار تعلق می گیرد بنابراین کارگران نوبت کاری که در شب مشغول به کار باشند مستحق دریافت فوق العاده شب کاری نیستند.
۲-آیا به کارگران نوبت کار که نوبت کاری آنها در جمعه واقع می شود فوق العاده جمعه کاری نیز تعلق می گیرد؟
بله به کارگران نوبت کار که ساعات کار موظفی آن ها در ایام جمعه واقع می شود علاوه بر فوق العاده نوبت کاری به میزان مشخص شده در قسمت قبلی فوق العاده جمعه کاری به میزان ۴۰ درصد نیز باید پرداخت شود.
۳-آیا به کارگران نوبت کار فوق العاده اضافه کاری تعلق می گیرد؟
اگر ساعات کارکرد ماهیانه کارگران نوبت کار از ساعات کار موظفی ماهیانه قانون کار بیشتر باشد باید برابر با ماده ۵۹ قانون کار به آنان فوق العاده اضافه کاری پرداخت شود.
مثال ۳ را مطالعه فرمایید
مثال هایی از انواع مختلف نوبت کاری
نوبت کاری شکل های ساده و پیچیده ای دارد و در هر کارگاه ممکن است با کارگاه دیگر متفاوت باشد لذا نمی توان همه انواع نوبت کاری را پیش بینی کرد. در مثال های زیر انواع ساده از نوبت کاری ها برای آشنایی و بحث گردش در طول یک ماه آورده شده است.
مثال های صحیح نوبت کاری صبح و عصر
۱-کارگری که ۱ هفته صبح ۱ هفته عصر کار کند و این تکرار شود.
۲–کارگری که ۱۰ روز صبح ۱۰ روز عصر کار کند و این تکرار شود.
۳–کارگری که ۱ هفته صبح ۱ هفته عصر کار کند و این تکرار شود.
۴-کارگری که ۱ هفته صبح و ۵ روز عصر کار کند و این تکرار شود.
مثال غیر صحیح نوبت کاری صبح و عصر
۱-کارگری که ۲۰ روز صبح و ۱۵ روز عصر کار کند و این تکرار شود.
این نوع کار نوبت کاری نمی تواند باشد چون در طول یک ماه تکرار نمی شود بلکه در طول ۳۵ روز تکرار می شود.
مثال های صحیح نوبت کاری صبح و عصر و شب
۱-کارگری که ۱ هفته صبح، ۱ هفته عصر و ۱ هفته شب کار کند.
۲-کارگری که ۱۰ روز صبح، ۱۰ روز عصر و ۱۰ روز شب کار کند.
۳–کارگری که ۶ روز صبح، ۱۲ روز عصر و ۱۲ روز شب کار کند.
مثال غیر صحیح نوبت کاری صبح و عصر و شب
۱-کارگری که ۱۲ روز صبح ۱۲ روز عصر و ۱۲ روز شب کار کند.
این نوع کار نوبت کاری نمی تواند باشد چون در طول یک ماه تکرار نمی شود بلکه در طول ۳۶ روز تکرار می شود.
مثال های صحیح نوبت کاری صبح و شب
۱-کارگری که ۱ هفته صبح ۱ هفته شب کار کند و این تکرار شود.
۲–کارگری که ۱۰ روز صبح ۱۰ روز شب کار کند و این تکرار شود.
۳–کارگری که ۱ هفته صبح ۱ هفته شب کار کند و این تکرار شود.
۴-کارگری که ۱ هفته صبح و ۵ روز عصر کار کند و این تکرار شود.
مثال غیر صحیح نوبت کاری صبح و عصر
۱-کارگری که ۲۰ روز صبح و ۱۵ روز شب کار کند و این تکرار شود.
این نوع کار نوبت کاری نمی تواند باشد چون در طول یک ماه تکرار نمی شود بلکه در طول ۳۵ روز تکرار می شود.
مثال های صحیح نوبت کاری عصر و شب
۱-کارگری که ۱ هفته عصر ۱ هفته شب کار کند و این تکرار شود.
۲–کارگری که ۱۰ روز عصر ۱۰ روز شب کار کند و این تکرار شود.
۳–کارگری که ۱ هفته عصر ۱ هفته شب کار کند و این تکرار شود.
۴-کارگری که ۱ هفته عصر و ۵ روز عصر کار کند و این تکرار شود.
مثال غیر صحیح نوبت کاری صبح و عصر
۱-کارگری که ۲۰ روز عصر و ۱۵ روز شب کار کند و این تکرار شود.
این نوع کار نوبت کاری نمی تواند باشد چون در طول یک ماه تکرار نمی شود بلکه در طول ۳۵ روز تکرار می شود.
پوستر نوبت کاری قانون کار در یک نگاه
در صورتی که شیفت یک روز ۷ تا ۱۹ و شیفت روز بعد ۱۹ تا ۷ روز بعد و شیفت روز بعد تعطیل باشد، نوبت کار به چه صورت خواهد بود؟
سلام
این نوع شیفت کاری که شامل نوبت روز (۷ تا ۱۹) و نوبت شب (۱۹ تا ۷) و سپس روز استراحت است، نوبت کاری از نوع صبح و شب محسوب میشود و فوقالعاده نوبت کاری ۲۲.۵ درصد حقوق ثابت به آن تعلق میگیرد. توجه کنید که نوبت کاری مستلزم داشتن گردش در طول ماه است.
سلام من ساعت ۴ بعد ازظهر تا ۱۰ شب کار میکنم بجز روزهای پنجشنبه شنبه و جمعه حقوق من را ساعتی حساب می کنند آیا درسته ؟
سلام وقت بخیر
اگر کسی در مغازه کار کند و هر روز ۳ ساعت صبح و ۵ ساعت عصر بیاید شیفت کاری به چه صورت میشود و حق شیفت چطور باید بگیرد ؟
آیا قانونیه که کارفرما یکسری مزایا تحت عنوان پاداش کارانه و غیره به اعضا پرداخت کنه و بصورت انتخابی دو نفر رو حذف کنه؟ دلیلش هم اینه که پایه این دو نفر بالاتر از سایرین هست.. قابل ذکره این دو نفر دکتری دارند منتها سایرین بیسواد دیپلم فوق دیپلم هستن.
پرداخت مزایای مازاد بر الزامات قانون کار برای کارفرما اختیاری است مگر اینکه پرداخت ها عرف کارگاه باشند.
درود وقتتون بخیر
در خصوص نحوه محاسبه مرخصی استحقاقی ماهانه کارکنان اقماری ( ۱۵ روز کار ۱۵ روز استراحت) از لحاظ قانونی به چه شکل است.
در ۱۵ روز کار تمام وقت در اختیار کارفرما هستیم.
ساعت کاری ۷ صبح تا ۷ عصر و از ۷ عصر تا ۷ صبح آنکال هستیم که به بابت آنکالی حدود ۲ میلیون تومن ثابت پرداخت میکند.
مرخصی استحقاقی برای همه کارگران به هر نوع شرایط کاری یکسان هست. اگر کارکرد در طول ۱۵ روز کار ساعت کار موظفی را پر کرده باشد و یا در صورت کمتر بودن کارکرد از موظفی قانونی، توافق به پرداخت حقوق و مزایای کارکرد کامل باشد کارگران حق دارند در طول مدت ۱۵ روز کاری از مرخصی استحقاقی خودشون استفاده کنن و یا در پایان قرارداد مانده مرخصی بازخرید بشه
با سلام
در شرکتی در دو شیفت ۱۲ ساعته(۷شب تا۷ صبح) مشغول هستم که گردش شیفت در واحد ما بصورت ۲ هفته شب و یک هفته در روز می باشد.
در بعضی از ماهها ما یکبار در ماه شیفت شب حضور داریم و در ماههای بعدی دوبار در شیفت شب در ماه هستیم.
محاسبه حق نوبت کاری در این مورد چگونه است.
نوع نوبت کاری صبح شب است و فوق العاده نوبت کاری معادل ۲۲.۵ درصد حقوق ماهانه خواهد بود.
با سلام
بنده تقریبا ۱۱ ساله به صورت دائم از ساعت ۱۶:۴۰ الی ۲۴:۰۰ در بازه عصر کار می کنم و شرکت هیچ هزینه ای رو به عنوان نوبت کاری پرداخت نمی کنه و با درخواست بنده جهت کار در شیفت صبح یا حالت گردشی رو نمی پذیره و میگه به صورت ثابت در عصر شما رو به کار می گیریم تا نوبت کاری ندیم ، لطفا راهنمایی نمایید
ساعت کاری که گفتید چون گردش نداره نوبت کاری محسوب نمی شود ولی به ساعات ۲۲ الی ۲۴ باید فوق العاده شب کاری پرداخت شود.
سلام
کار ما ۲۴-۴۸ هستش.یعنی ۲۴ ساعت سرکاریم ک میشه ۲۴۰ ساعت در ماه.
ما مشمول ۱۷۶ ساعت کار در ماه هستیم یا ۱۹۲ یه همون جدولی ک برای هر ماه تکلیف شده؟مثلا تیر ماه ۱۸۳ ساعت تعریف کردن داخل اون جدول.
همه کارگران بدون توجه به نوع شیفت و نوبت های کاری از جدول ساعت کار موظفی تبعیت می کنند.
سلام بنده در شرکتی کار میکنم ۱۷ روز صبح هستم ۹ روز عصر و مابقی تعطیل هستم. ایا به عصر کاری بنده حق عصر کاری یا شیفت صبح و عصر تعلق میگیره؟
ممنون
نوبت کاری صبح عصر تعلق می گیرد. فوق العاده نوبت کاری صبح و عصر معادل ۱۰ درصد حقوق ماهانه است.
سلام من به صورت ۱۲ ۲۴ مشغول به کارهستم.ساعت کاری ما معمولاً از ۱۲ ساعت تجاوز میکند و گاهاً به ۱۸ تا ۲۰ ساعت هم میرسد.ولی استراحت همان ۲۴ است وساعت ماهانه ما به ۳۵۰ تا ۴۰۰ ساعت هم میرسد ولی اضافه کار پرداخت نمیشود فقط مبلغ کمی به ماموریت ما اضافه میشود که نحوه محاسبه آن هم نامعلوم است.میشه شکایت کرد
به ساعات کارکرد مازاد بر ساعت کار قانونی ماهانه اضافه کاری تعلق می گیرد و اضافه کاری ماهیتی متفاوت و جدا از ماموریت دارد. در صورتی که اختلاف بین کارگران و کارفرما به صورت مذاکره و سازشی حل نشود کارگران می توانند فوق العاده اضافه کاری خود را از طریق شکایت در اداره کار مطالبه کنند. اثبات انجام اضافه کاری بر عهده کارگر خواهد بود.