مدت زمان دریافت جواب سختی کار زمان مشخص و یکسانی ندارد و بسته به مراحل پیگیری پرونده، حجم پروندههای کمیتههای بدوی و تجدیدنظر، انجام بازرسی، اعتراض به رای و روند بررسی در سازمان تامین اجتماعی متفاوت است.
مراحل پیگیری سختی کار از ثبت درخواست در دبیرخانه کمیتههای مشاغل سخت و زیانآور آغاز میشود و پس از بررسی در کمیته بدوی، احتمال اعتراض، ارسال رای قطعی به تامین اجتماعی و بررسی شرایط بازنشستگی ادامه پیدا میکند. در ادامه، تمام مراحل اداری سختی کار و عواملی که باعث طولانی شدن فرآیند میشود را بررسی میکنیم.
مراحل پیگیری سختی کار
مراحل پیگیری سختی کار شامل ثبت درخواست در دبیرخانه کمیته سخت و زیانآور، بررسی پرونده در کمیته بدوی، انجام بازرسیهای لازم، بررسی اعتراض احتمالی در کمیته تجدیدنظر و در نهایت ارسال رای قطعی به سازمان تامین اجتماعی برای بررسی شرایط بازنشستگی است.
هر یک از این مراحل با توجه به تعداد پروندهها، شرایط کارگاه، نیاز به استعلام یا بازرسی و روند بررسی در مراجع مربوطه، زمان متفاوتی خواهد داشت. در ادامه، مراحل مختلف رسیدگی به درخواست سختی کار را به ترتیب بررسی میکنیم.
کمیته بدوی مشاغل سخت و زیانآور
اولین مرحله پس از ثبت درخواست سختی کار، طرح پرونده در کمیته بدوی مشاغل سخت و زیانآور است. در این کمیته که متشکل از ۵ نفر است، درخواست کارگر و مستندات مربوط به شغل وی بررسی میشود. اعضای کمیته بدوی شامل نماینده وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، نماینده وزارت بهداشت، نماینده سازمان تامین اجتماعی، نماینده کارگران و نماینده کارفرمایان هستند.
در هر استان یک کمیته بدوی مشاغل سخت و زیانآور وجود دارد؛ بنابراین حجم پروندههای ورودی به این کمیته میتواند بر زمان رسیدگی تاثیر بگذارد. به همین دلیل، تعداد پروندههای موجود در کمیته یکی از عوامل موثر در مدت زمان دریافت جواب سختی کار است و هرچه حجم پروندهها کمتر باشد، رسیدگی به درخواستها سریعتر انجام خواهد شد. به همین دلیل، تعداد پروندههای موجود در کمیته یکی از عوامل مؤثر در مدت زمان دریافت جواب سختی کار است و هرچه حجم پروندهها کمتر باشد، رسیدگی به درخواستها سریعتر انجام خواهد شد.
استعلام عناوین شغلی از تامین اجتماعی در درخواست سختی کار
یکی از مشکلات اساسی و مهم در درخواست سختی کار مغایرت بین عنوان شغلی درج شده در فرم ثبت نام و عنوان شغلی موجود در سازمان تامین اجتماعی است. در برخی استانها برای حل این مشکل قبل از اینکه پرونده در کمیته بدوی مطرح شود درخواست کارگر به سازمان تامین اجتماعی ارجاع میشود تا عناوین شغلی موجود در بیمه استخراج شود. پس از آن، عناوین شغلی استخراج شده در اختیار کارگر قرار میگیرد تا طبق آن عناوین شغلی، ثبت نام مجدد انجام دهد. این فرایند که پرونده به تامین اجتماعی ارجاع شده و در آنجا عناوین شغلی سالهای گذشته استخراج شود زمانبر است. این عامل هم یکی از عوامل مهم در زمان ارائه جواب سختی کار کارگران است.
ارجاع به بازرسی مشترک
معیار قضاوت برای اینکه کمیته، شغلی را به عنوان سخت و زیان آور تایید کند یا نه، این است که آیا کارگر در شغل مورد ادعا با عوامل زیان آور مواجهه داشته یا نه و اینکه میزان مواجهه وی چقدر بوده است. چون اعضای کمیته از شرایط واقعی کارگر اطلاع ندارند بنابراین درخواستها قبل از طرح در کمیته و اعلام نظر توسط اعضا به بازرسی مشترک ارجاع میشود. بازرسی مشترک توسط اداره کار، بهداشت و تامین اجتماعی انجام میشود. هر کارگر در هر شهری که سابقه بیمه داشته باشد پرونده برای هر شهر برای بازرسی ارجاع میشود. بنابراین بازرسی مشترک هم یکی از مواردی است که باعث تاخیر در جواب سختی کار بوده و اینکه جواب سختی کار چقدر طول میکشد، در یکی از مراحل بستگی به تعداد کارگاهها و تعداد شهرهایی است که کارگر در آن اشتغال داشته است. از طرفی حجم تعداد پروندههای موجود در هر شهر نیز در زمان تهیه گزارش بازرسی مشترک و در نتیجه سختی کار موثر خواهد بود.
بررسی پرونده سختی کار در کمیته بدوی
پس از طی مراحل گفته شده و پس از تکمیل درخواست کارگر و پرونده، توسط دبیر کمیته مشاغل سخت و زیانآور در کمیته مطرح میشود. اعضای کمیته از روی عناوین شغلی مندرج در فرم درخواست و نتیجه بازرسی مشترک و همچنین نتایج سنجش زیانآور کارگاه، در مورد سخت و زیانآور بودن یا نبودن شغلهای درخواستی اعلام نظر میکنند.
ابلاغ رای کمیته بدوی در مورد سختی کار
پس از اینکه کمیته بدوی در مورد سختی کار کارگر اظهار نظر کرد، رای کمیته بدوی به کارفرمای کارگاههایی که مشاغل آنها سخت و زیانآور تشخیص داده شده است باید ابلاغ شود. این ابلاغ یا توسط مامور ابلاغ اداره کار و یا از طریق پست به اطلاع کارفرما میرسد. ابلاغ نتیجه سختی کار به کارفرما هم فرایند خاصی داشته و نه تنها اینکه خود ابلاغ زمانبر است بلکه بعد از ابلاغ، کارفرما و یا کارگر ۱۵ روز مهلت اعتراض به رای کمیته بدوی را دارند. یکی از عوامل دیگری هم که در جواب سختی کار و اینکه چقدر طول میکشد تاثیر دارد ابلاغ و مهلت اعتراض به رای بدوی است.
اعتراض به رای کمیته بدوی مشاغل سخت و زیانآور
اگر کارگر و یا کارفرما به رای صادره از کمیته بدوی اعتراض داشته باشند میتوانند در مهلت ۱۵ روزه اعتراض خود را طی فرم شماره ۴، به دبیرخانه کمیته سخت و زیانآور استان ارائه دهند. پس از ارائه اعتراض، کمیته تجدید نظر که در هر استان یک کمیته وجود دارد اعتراض را بررسی و اعلام نتیجه میکند. با اعتراض به رای، یک مرحله به مراحل بررسی سختی کار اضافه شده و در نتیجه تاخیر زمانی در ارائه جواب به وجود میآید. پس اگر اعتراض به کمیته بدوی وجود داشته باشد جواب سختی کار نسبت به حالتی که اعتراض وجود نداشته باشد بیشتر طول میکشد.
ارجاع رای کمیته به تامین اجتماعی
پس از اینکه فرآیند درخواست و بررسی سختی کار کارگران مطابق مراحل گفتهشده به پایان رسید و رأی قطعی کمیته بدوی یا تجدیدنظر صادر شد، رأی مزبور به سازمان تأمین اجتماعی ارجاع میشود. اداره کل تامین اجتماعی هر استان پس از دریافت آرای کمیته سخت و زیانآور، آرا را به شعبات مربوطه تامین اجتماعی ارجاع میدهند. هر شعبه مشاغل تایید شده را بررسی و در نهایت در آخرین شعبه بیمهپردازی جمعبندی میشود.
در این قسمت ارجاع اداره کار به اداره کل تامین اجتماعی و از تامین اجتماعی به شعبات و جمعبندی در شعبه نهایی چندین مرحله ایجاد میکند که باعث تاخیر در جواب سختی کار میشود.
بررسی سوابق بیمه و بازنشستگی
اینکه تصور کنیم پس از تایید سوابق مربوط به مشاغل سخت و زیانآور در کمیته سختی کار حتما تامین اجتماعی مکلف است کارگر را بازنشسته کند اشتباه است. تامین اجتماعی پس از دریافت رای کمیته، پرونده بیمهای کارگر را بررسی می کند. در این بررسی مدت سوابق بیمهای، سن کارگر، عناوین شغلی مندرج در فرم سختی کار و لیستهای بیمه واریزی بررسی میشود. اگر کارگر از لحاظ عناوین شغلی مغایرتی نداشته باشد و از لحاظ سن و سابقه حائز شرایط باشد بازنشستگی وی در کمیسیون بازنشستگی تامین اجتماعی تایید میشود.
واریز ۴ درصد حق بیمه سختی کار توسط کارفرما
پس از اینکه کمیسیون تامین اجتماعی بازنشستگی سختی کار کارگر را تایید کرد مبلغ حق بیمه مربوط به سوابق سختی کار به کارفرما ابلاغ میشود. ابلاغ واریز حق بیمه و همچنین واریز آن از طرف کارفرما معمولا با مشکلات متعددی مواجه است که قبلا در مورد آن بحث کردهایم. یکی از مراحل مهمی که باعث تاخیر در جواب سختی کار و اینکه چقدر طول میکشد دارد واریز و وصول حق بیمه سختی کار است.
همانطور که گفته شد، درخواست سختی کار تا زمان اعمال بازنشستگی شامل مراحل اداری متعددی است و برای هر مرحله زمان مشخص و ثابتی در قانون تعیین نشده است. بنابراین مدت زمان دریافت جواب سختی کار بسته به شرایط پرونده، استان، حجم پروندهها و روند بررسی مراجع مربوطه برای هر فرد متفاوت خواهد بود.
همچنین بخوانید:
- چگونه بفهمیم سختی کار داریم؟
- پس از تایید سختی کار توسط کمیته، چه مراحلی برای ثبت در سوابق بیمه باید طی شود؟
سلام من در شرکت شیمیایی شیشه سازی مشغول به کار بودم که مستقیم با مواد سمی زیان آور در ارتباط بودم برای سختی کار اقدام کردم هنوز بعد از سپری شدن نزدیک۲سال جواب از اداره دریافت نکردم خواستم بدانم چقدر طول میکشه در پیگیری اخیر نوشته بود در صف بررسی قرار دارد
همانطور که در متن مقاله اشاره شده است درخواست سختی کار تا اعمال بازنشستگی مراحل اداری متعدد و متنوعی دارد. هر مرحله باعث تاخیر در جواب سختی کار میشود که مدت زمان مشخصی در قانون برای آن مشخص نشده است. اینکه کدام مراحل طی شود و کدام مراحل طی نشود و اینکه حجم پرونده موجود در هر مرحله چقدر باشد تاثیر مستقیم در ارائه جواب سختی کار خواهد داشت. پس اینکه جواب سختی کار چقدر طول میکشد جواب مشخص و معینی ندارد و برای هر فرد و در هر استان و در هر شهر زمان متفاوتی خواهد داشت.