حق جذب یکی از مزایای مزدی است که بسته به نوع آن، شرایط پرداخت و نحوه محاسبه متفاوتی دارد. به همین دلیل، برای محاسبه صحیح حق جذب در هر سال باید ابتدا نوع آن مشخص باشد و سپس ضوابط مربوط به همان نوع اعمال شود.
در کارگاه های فاقد طبقه بندی مشاغل حق جذب یا فوق العاده جذب جزو مزد ثابت محسوب میشود. طبق بخشنامه مزد ۱۴۰۵ تمام اقلام مزدی باید نسبت به سال گذشته به میزان تعیین شده افزایش یابد. محاسبه میزان افزایش حق جذب سال ۱۴۰۵ نسبت به سال ۱۴۰۴ از فرمول سایر سطوح مزدی محاسبه میشود. فرض کنیم افزایش سایر سطوح مزدی ۱۴۰۵ معادل ۴۵ درصد به علاوه روزانه مبلغ ثابت ۵,۵۴۱۰,۸۵۰ ریال است. اگر آیتم های مزدی به تفکیک محاسبه شوند (مزد شغل و حق جذب) افزایش حق جذب ۱۴۰۵ صرفا ۴۵ درصد نسبت به سال قبل خواهد بود.
حق جذب ۱۴۰۵ در فیش حقوق
فیش حقوق کارگران یکی از اسنادی است که بر روی آن اقلام حق السعی کارگران به صورت تک به تک همراه با مبالغ نوشته میشود. علاوه بر درآمدها کسورات کارگران نیز در فیش حقوق وی نوشته میشود. در واقع فیش حقوق صورتحساب ماهانه حقوق و دستمزد و مزایا و نیز کسورات کارگر محسوب میشود.
حق جذب نیز یکی از اقلامی است که در فیش حقوق کارگران باید نوشته شود. علت درج حق جذب در فیش حقوق تاثیر آن در مزایای تبعی مزد و کسورات کارگران است.
ممکن است در برخی کارگاه ها حقوق و دستمزد طبق حداقل حقوق قانون کار به صورت ماهانه پرداخت شود و فیش حقوق نیز طبق آن صادر شود. حق جذب نیز بدون اینکه در فیش حقوق درج شود به صورت جداگانه به کارگران پرداخت شود. این عمل صحیح نیست. اگر این طور عمل شود حق جذب در مزایایی مانند اضافه کاری تاثیر داده نمی شود و از طرفی حق بیمه مالیات حق جذب نیز که در فیش حقوق کارگر محاسبه میشود ولی کسر نمیشود.
با توجه به اینکه در کارگاه طبقه بندی مشاغل اجرا شده باشد یا خیر در محاسبات فیش حقوق محاسبه یا عدم محاسبه حق جذب در سنوات، حق جذب در اضافه کار، حق جذب در عیدی و پاداش اعمال میشود.
بنابراین درج حق جذب در فیش حقوق باید انجام پذیرد و در محاسبه مزایای کارگر و کسورات وی دخالت داده شود.
تاثیر حق جذب ۱۴۰۵ در اضافه کار کارگران
همانطور که در قسمت های قبلی نیز اشاره شد با این موضوع که حق جذب قانون کار چیست و در کارگاه های دارای طرح طبقه بندی و فاقد طرح شرایط متفاوتی دارد آشنا شدیم.
در کارگاه های فاقد طرح طبقه بندی مشاغل:
حق جذب جزو مزد ثابت بوده و در محاسبه اضافه کار کارگران تاثیر دارد و باعث افزایش مبلغ اضافه کار کارگران می شود.
علاوه بر اضافه کار حق جذب در محاسبه فوق العاده شب کاری، نوبت کاری، جمعه کاری، سنوات، عیدی و پاداش کارگران نیز موثر خواهد بود و منجر به افزایش آنها خواهد شد.
در کارگاه های دارای طرح طبقه بندی مشاغل:
در این کارگاه ها مزد شغل و مزد پایه، مزد مبنا را تشکیل می دهند. بنابراین حق جذب یا همان فوق العاده بازار کار طبق بند ۶ ضوابط نحوه برقراری و پرداخت فوق العاده جذب (بازار کار) موضوع تبصره ۲ ماده ۱۸ آیین نامه اجرایی تهیه طرح طبقه بندی مشاغل جزو مزد مبنا نیست.
بنابراین در این کارگاه ها فوق العاده جذب (بازار کار) در محاسبه اضافه کار تاثیر ندارد.
علاوه بر اضافه کار در محاسبه فوق العاده شب کاری، نوبت کاری، جمعه کاری، سنوات، عیدی و پاداش کارگران نیز موثر نخواهد بود و منجر به افزایش آنها نخواهد شد.
انواع حق جذب سال ۱۴۰۵
حق جذب (فوق العاده جذب ۱۴۰۵) دارای حالتها و شرایط مختلفی است که هر کدام دارای شرایط متفاوتی از لحاظ قانون کار هستند.
- حق جذب در کارگاههای فاقد طبقه بندی مشاغل و دارای طبقه بندی مشاغل
- حق جذب در قراردادهای کار موقت و دائمی
- حق جذب مشاغل تخصصی و فوق العاده جذب بازار کار
در حالتهایی که ذکر شد محاسبه حق جذب ۱۴۰۵ از روی حق جذب سال گذشته متفاوت است. نحوه محاسبه افزایش حق جذب ۱۴۰۵ و شرایط ثابت ماندن حق جذب و نیز حذف آن به شرح زیر خواهد بود.
حق جذب ۱۴۰۵ کارگران شهرداری چقدر است؟
برای حق جذب ۱۴۰۵ مبلغ ثابت و سراسری وجود ندارد. میزان آن با توجه به قرارداد کار، شغل، تخصص فرد، سیاست پرداخت کارگاه و در برخی موارد ضوابط طرح طبقهبندی تعیین میشود.
حق جذب ۱۴۰۵ در شروع قرارداد کار جدید
پرداخت حق جذب برای کارفرما الزامی نیست. چنانچه کارفرما نیاز داشته باشد کارگر و نیروی متخصصی که در بازار کار کمبود وجود دارد را جذب کند و یا اگر این نیرو و کارگر را از قبل داشته است آن را حفظ کند سعی می کند با افزایش مبالغ پرداختی به وی به خواسته ی خود برسد.
بنابراین حق جذب ۱۴۰۵ برای قراردادهای کاری که منعقد خواهند شد امری توافقی بین کارفرما و کارگر خواهد بود.
چنانچه در قرارداد قبلی کارگر حق جذب پرداخت میشد و این قرارداد در ۱۴۰۵ به اتمام رسیده و قرارداد کار تجدید و یا تمدید خواهد شد الزامی به تبعیت از شرایط قرارداد کار قبلی نیست.
سقف و نحوه پرداخت حق جذب در کارگاههای مختلف
در کارگاههای فاقد طبقهبندی مشاغل، سقفی برای حق جذب تعیین نشده و پرداخت آن با توافق کارفرما و بدون محدودیت امکانپذیر است. در کارگاههای دارای طبقهبندی مشاغل، پس از تصویب ضوابط نحوه برقراری فوقالعاده جذب (بازار کار)، این مبالغ با تایید اداره کار از سوی کارفرما قابل پرداخت است. طبق بند ۴ ضوابط نحوه برقراری و پرداخت فوقالعاده جذب (بازار کار) در کارگاههای دارای طرح طبقهبندی مشاغل، سقف میزان حق جذب برای مشاغل مدیران و کارشناسان متخصص معادل ۱۵۰ درصد مزد شغل گروه مربوط و برای سایر مشاغل معادل ۱۰۰ درصد مزد شغل گروه مربوط به آن شغل خواهد بود.
در کارگاههای دارای طرح طبقهبندی مشاغل، حق جذب میتواند در دو قالب پرداخت شود:
۱. حق جذب مشاغل تخصصی
۲. فوقالعاده جذب بازار کار
نحوه افزایش حق جذب مشاغل تخصصی مشابه حق جذب در کارگاههای فاقد طرح طبقهبندی مشاغل است و افزایش سالانه مزد در محاسبه آن اثر دارد.
حق جذب فوقالعاده بازار کار جزو مزد مبنا محسوب نمیشود و مشمول افزایش سالانه مزد نیست. بنابراین فرمول ثابتی برای افزایش این نوع حق جذب وجود ندارد و مبلغ آن بر اساس توافق بین کارگر و کارفرما تعیین میشود.
حق جذب در قراردادهای کار موقت و دائمی
پس از پایان هر قرارداد کار هیچ یک از طرفین نسبت به ادامه شرایط همان قرارداد کار تعهدی ندارند و چه بسا میتوانند پس از اتمام قرارداد کار از تمدید و یا تجدید آن خودداری نمایند. شرایط قرارداد کار میتواند شامل شرایط حداقل قانون کار و یا شرایط و مزایایی بالاتر از قانون کار داشته باشد. رعایت حداقل شرایط قانون کار در قرارداد کار الزامی است ولی شرایط و مزایای بالاتر از قانون کار برای کارفرما اختیاری و توافقی است.
با توجه به اینکه حق جذب در حداقل شرایط قانون کار تعریف نشده است لذا موضوعی توافقی بین کارگر و کارفرما است. حق جذب در قراردادهای کار دائمی در صورتی که شغل و پست کارگر با رعایت شرایط قانونی تغییر نکند قابل حذف و یا کاهش نیست. افزایش حق جذب در قراردادهای کار دائمی تابع شرایط توضیح داده شده در بند قبلی است.
در شروع هر قرارداد کار موقت کارفرما الزامی به تبعت از قرارداد کار قبلی ملزم به پرداخت حق جذب نیست. اگر قرارداد کاری در پایان سال ۱۴۰۴ به اتمام رسیده و مبلغی با عنوان حق جذب پرداخت میشده است در شروع سال جدید و شروع قرارداد کار جدید کارفرما الزامی به پرداخت و یا افزایش مبلغ پرداختی طبق بخشنامه مزد نخواهد بود. این مقررات حق جذب در قانون کار است و از لحاظ قانون تامین اجتماعی نکته مهمی وجود دارد که باید کارفرمایان به آن توجه کنند.
بیشتر بخوانید
با سلام می خواستم یک سوال ازتون بپرسم در کارگاههایی که طرح طبقه بندی مشاغل اجرا می شود آیا حق جذب با آیتمهای دیگر مزدی سالیانه باید افزایش یابد طبق قانون یا اینکه مطابق میل کارفرما می تواند افزایش یا ثابت بماند؟
طبق دستورالعمل حق جذب، چون حق جذب جزو مزد مبنا نیست مشمول افزایش سالیانه نمی شود. ولی در طرف مقابل نحوه محاسبه حق جذب در دستورالعمل کارگاه مهم است. در اغلب کارگاه ها حق جذب به صورت درصدی از مزد مبنا تعیین میشه و اگر این حالت باشد افزایش مزد مبنا به صورت سالانه خود به خود باعث افزایش حق جذب نیز می شود.
در صورتیکه کارفرما از افزایش حق جذبی که درصدی از مزد احکام کارگزینی سالانه هست سرباز برند چه اقدامی باید کرد؟
وضوح انجام کار افزایش سالانه مزد در صورتی که درصدی از مزد در آیین نامه کارگاه مربوطه باشد کجاست؟
افزایش حق جذب بستگی به موارد زیر دارد:
۱- اگر کارگاه فاقد طبقه بندی مشاغل باشد و قرارداد کار مدت موقت باشد که در پایان سال به اتمام رسیده باشد، در شروع قرارداد کار جدید کارفرما الزامی به پرداخت حق جذب و یا افزایش آن طبق افزایش مزد سالانه ندارد.
۲- اگر کارگاه فاقد طبقه بندی مشاغل باشد و قرارداد کار مدت موقت باشد که در پایان سال به اتمام نرسیده باشد، در شروع سال جدید کارفرما باید حق جذب را به میزان درصد افزایش مزد سالانه افزایش دهد. باز با اتمام قرارداد موجود، در شروع قراداد کار جدید کارفرما الزامی به پرداخت حق جذب ندارد.
۳- اگر کارگاه دارای طبقه بندی مشاغل بوده و دستورالعمل الحاقی پرداخت حق جذب را داشته باشد حق چذب جزو مزد مبنا محسوب نشده و مشمول افزایش سالانه مزد نیست. در صورتی که در دستوالعمل حق جذب، مبلغ آن به صورت درصدی از مزد مبنا تعریف شده باشد افزایش سالانه مزد مبنا به صورت خودکار باعث افزایش حق جذب می شود. ( قسمت الف بند ۶ ضوابط نحوه برقراری و پرداخت فوق العاده جذب (بازار کار) در کارگاه های دارای طرح طبقه بندی مشاغل)
۴- اگر کارگاه دارای طبقه بندی مشاغل بوده و دستورالعمل الحاقی پرداخت حق جذب را نداشته باشد حق جذب جزو مزد مبنا محسوب نشده و مشمول افزایش سالانه مزد نیست و شرایط بندهای ۱ و ۲ بر آن حاکم است.
بسیار عالی بود و تنها نقص آن ذکر مستندات قانونی است